Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық мемлекеттік қызметкер және Виктория қоғамының көрнекті мүшесі (1826–1902)
British public servant and prominent member of Victorian society (1826–1902)
Фредерик Темпл Гамильтон Темпл Блэквуд, 1-ші Дюфферен және Ава маркизі (21 маусым 1826 – 12 ақпан 1902), британдық мемлекеттік қызметкер және Виктория қоғамының көрнекті мүшесі болған. Жас кезінде ол Виктория патшайымының сарайында танымал болды, ал Солтүстік Атлантикадағы саяхаттары туралы жазған бестселлер жарияланғаннан кейін көпшілікке кеңінен танылды. Қазіргі кезде ол өзінің заманындағы ең табысты мемлекеттік қызметкерлердің бірі ретінде белгілі. Оның ұзақ жылға созылған мемлекеттік қызметі 1860 жылы Сирияға комиссар ретінде тағайындалуымен басталды, онда оның шебер дипломатиясы британдық мүдделерді қорғап, Францияның Ливанда марионеттік мемлекет құруына кедергі келтірді. Сириядағы жетістігінен кейін Дюфферен Ұлыбритания үкіметінде Ланкастер герцогтігінің канцлері қызметін атқарды. Ол Ливан, Канада және Үндістанда тиімді басшылық жасады, Ресеймен соғыстың алдын алды және Бирманы аннексиялады. Ол ақшаға салғырт қарайтын болса да, үш континенттегі жоғары қоғамда әдемі мінезді адам ретінде танылды.
Frederick Temple Hamilton Temple Blackwood, 1st Marquess of Dufferin and Ava, (21 June 182612 February 1902), was a British public servant and prominent member of Victorian society. In his youth he was a popular figure in the court of Queen Victoria, and became well known to the public after publishing a best selling account of his travels in the North Atlantic. He is now best known as one of the most successful public servants of his time. His long career in public service began as a commissioner to Syria in 1860, where his skilful diplomacy maintained British interests while preventing France from instituting a client state in Lebanon. After his success in Syria, Dufferin served in the Government of the United Kingdom as the Chancellor of the Duchy of Lancaster He was an effective leader in Lebanon, Canada and India, averted war with Russia, and annexed Burma. He was careless with money but charming in high society on three continents.
Ерте өмір
Ол Фредерик Темпл Блэквуд болып дүниеге келді, Ирландияның ағылшын-ирланд аристократиясының Асценденциясында, 4-ші барон Дюфферн мен Клейнбойдың ұлы, Прайс Блэквуд. Әкесінің тарапынан Дюфферн 17 ғасырдың басында Даун графтығына қоныстанған шотланд қоныс аударушыларының ұрпағы еді. Блэквудтар отбасы келесі екі жүз жылдың ішінде Ольстердегі маңызды жер иелеріне айналды, 1763 жылы баронет атағын алды және 1800 жылы Ирландия жұртына барон Дюфферн ретінде енді. Олар Киллилег округіндегі депутаттық орынды бақылағандықтан парламентте де ықпалға ие болды. Блэквудтар отбасындағы некелер көбінесе жер иелену және жоғары қоғамдағы амбицияларына пайдалы болды. Оның анасы, Хелен Селина Шеридан, драматург Ричард Бринсли Шериданның немересі болды, осы арқылы отбасы ағылшын әдеби және саяси айналымдарымен байланысқа түсті. Дюфферн 1826 жылы Флоренцияда, сол кездегі Италия түбегіндегі Тоскана Ұлы Герцогтығының астанасында, зор мүмкіндіктермен дүниеге келді. Ол Итон және Оксфордтағы Крайст-Черч колледжінде білім алды, онда Оксфорд одағының дебаттық қоғамының президенті болды, бірақ екі жылдан кейін ғана Оксфордтан түлексіз кетіп қалды. Оксфордта оқып жүргенде, ол Ирландиядағы ашаршылықтың салдарына куә болу үшін Корк графтығындағы Скибберинге барды. Көргендерінен қатты ойын қозғалды және аштықтан зардап шеккен кедейлерге көмек жинауға бел буды. 1841 жылы, әлі мектепте оқып жүргенде, ол әкесінен кейін Ирландия жұртының бароны Дюфферн мен Клейнбой болып тағайындалды, ал 1849 жылы Виктория патшайымының жеке кеңесшісі болып тағайындалды. 1850 жылы ол сондай-ақ Ұлыбритания жұртында Даун графтығындағы Кландебой бароны Кланбой болып тағайындалды. Ол Даун графтығында 18 000 акр жерді мұра етті. 1856 жылы Дюфферн "Фом" шхунасын тапсырып, Солтүстік Атлантика айналып саяхатқа шықты. Ол алдымен Исландияға қонды, сол кездегі өте шағын Рейкьявикті, Тингвеллир жазығын және Гейзерді аралады. Рейкьявикке оралғаннан кейін "Фом" принц Наполеонмен солтүстікке сүйреліп әкетілді, ол аймаққа "La Reine Hortense" кемесімен экспедиция ұйымдастырған еді. Дюфферн Ян-Майен аралына жақын жүзіп өтті, бірақ қатты мұздықтардың кедергісінен жағаға қонуға мүмкіндік болмады және аралды тұман арқылы ғана көріп қалды. Ян-Майеннен "Фом" Солтүстік Норвегияға қарай жүзіп, Шпицбергенге бет алмас бұрын Хаммерфестке тоқтады. Отанына оралғаннан кейін Дюфферн өзінің саяхаттары туралы "Жоғары ендіктерден хаттар" атты кітап жариялады. Оның бейресми стильі мен қарқынды баяны өте сәтті болды және оны әзілді саяхатнаманың прототипі деп санауға болады. Ол көп жылдар бойы басылымда болды және француз, неміс және урду тілдеріне аударылды. Хаттар атасы 15 жасында қайтыс болғаннан кейін оның анасымен тығыз қарым-қатынас орнатқаннан бастап жазылған.
He was born Frederick Temple Blackwood into the Ascendancy, Ireland's Anglo Irish aristocracy, the son of Price Blackwood, 4th Baron Dufferin and Claneboye. On his father's side, Dufferin was descended from Scottish settlers who had moved to County Down in the early 17th century. The Blackwood family became prominent landowners in Ulster over the following two hundred years, and were created baronets in 1763, entering the Peerage of Ireland in 1800 as Baron Dufferin. The family had influence in parliament because they controlled the return for the borough of Killyleagh. Marriages in the Blackwood family were often advantageous to their landowning and high society ambitions. His mother, Helen Selina Sheridan, was the granddaughter of the playwright Richard Brinsley Sheridan and through her, the family became connected to English literary and political circles. Dufferin was born in 1826 in Florence, then the capital of the Grand Duchy of Tuscany in the Italian peninsula, with great advantages. He was educated at Eton and at Christ Church, Oxford, where he became president of the Oxford Union Society for debate, although he left Oxford after only two years without obtaining a degree. While still an Oxford undergraduate, he visited Skibbereen in County Cork to see the impact of the Irish Famine first hand. He was appalled by what he saw, prompting him to raise money on behalf of the starving poor. In 1841, while still at school, he succeeded his father as Baron Dufferin and Claneboye in the Peerage of Ireland and in 1849 was appointed a Lord in Waiting to Queen Victoria. In 1850 he was additionally created Baron Claneboye, of Clandeboye in the County of Down, in the Peerage of the United Kingdom. He inherited 18,000 acres in County Down. In 1856, Dufferin commissioned the schooner Foam and set off on a journey around the North Atlantic. He first made landfall on Iceland, where he visited the then very small Reykjavík, the plains of Þingvellir, and Geysir. Returning to Reykjavík, Foam was towed north by Prince Napoleon, who was on an expedition to the region in the steamer La Reine Hortense. Dufferin sailed close to Jan Mayen Island, but was unable to land there due to heavy ice and caught only a very brief glimpse of the island through the fog. From Jan Mayen, Foam sailed on to northern Norway, stopping at Hammerfest before sailing for Spitzbergen. On his return, Dufferin published a book about his travels, Letters From High Latitudes. With its irreverent style and lively pace, it was extremely successful and can be regarded as the prototype of the comic travelogue. It remained in print for many years and was translated into French, German and Urdu. The letters were nominally written to his mother, with whom he had developed a very close relationship after the death of his father when he was 15.
Табиғатынан дипломат
"Жоғары кеңістіктен хаттар" кітабының үлкен жетістігіне қарамастан, Дюфферен өзінің мансабында шебер жазушы ретінде танылса да, авторлық мансапты жалғастырмады. Оның орнына ол мемлекеттік қызметкер болды, алғашқы маңызды лауазымы 1860 жылы Сириядағы азамат соғысының себептерін зерттеу комиссиясына британдық өкіл ретінде тағайындалу болды. Сол жылы маронит христиандары мұсылман және друздар тарапынан жаппай қырғынға ұшырады. Осы жұмысының нәтижесінде 1861 жылдың маусымында ол Бат орденінің кавалер-командоры атанды. Комиссияда француз, орыс, пруссиялық және түрік өкілдерімен бірге жұмыс істеген Дюфферен аймақтағы британдық саясаттың мақсаттарына қол жеткізуде үлкен табысқа жетті. Ол аймақтағы түрік үкіметін сақтап, француздардың Ливанда клиенттік мемлекет құруына кедергі келтірді, сондай-ақ Сириядағы француз оккупациялық күштерін шығарып алуға қол жеткізді. Ол сонымен қатар Ұлыбританиямен ұзақ қарым-қатынасы бар друздар қауымының мүддесін де қорғады. Комиссия мүшелері друздарды жазалауға бейім болды, бірақ Дюфферен христиандар соғыс жеңіске жеткен жағдайда олар да осылай қанды болатынын айтты. Комиссия келіскен аймақ басқару жоспарының көп бөлігі Дюфферен ұсынғандай – Ливанды Сирияның қалған бөлігінен бөлек, Сирия тумасы емес христиан Осман билеушісі басқаруы керек болды. 1864 жылғы 28 қаңтарда ол Святого Патрика орденінің рыцары атанды. Сириядағы Дюфференнің жетістіктері оның ұзақ және сәтті мемлекеттік қызмет жолын бастады. 1864 жылы ол Үндістан мемлекеттік хатшысы, 1866 жылы соғыс хатшысының орынбасары болды, ал 1868 жылдан бастап премьер-министр Гладстон үкіметінде Ланкастер герцогтығының канцлері лауазымын атқарды. 1871 жылы ол Даун графтығындағы Дюфферен графы және Даун графтығындағы Кландебой виконты титулына ие болды.
Despite the great success of Letters From High Latitudes, Dufferin did not pursue a career as an author, although he was known for his skilful writing throughout his career. Instead, he became a public servant, with his first major public appointment in 1860 as British representative on a commission to Syria to investigate the causes of a civil war earlier that year in which the Maronite Christian population had been subject to massacres by the Muslim and Druze populations. In light of this work in June 1861 he was appointed Knight Commander of the Order of the Bath. Working with French, Russian, Prussian and Turkish representatives on the commission, Dufferin proved remarkably successful in achieving the objectives of British policy in the area. He upheld Turkish rule in the area, and prevented the French from establishing a client state in Lebanon, later securing the removal of a French occupying force in Syria. He also defended the interests of the Druze community, with whom Britain had a long association. The other parties on the commission were inclined to repress the Druze population, but Dufferin argued that had the Christians won the war they would have been just as bloodthirsty. The long term plan agreed by the commission for the governance of the region was largely that proposed by Dufferin — that Lebanon should be governed separately from the rest of Syria, by a Christian Ottoman who was not a native of Syria. He was appointed a Knight of the Order of Saint Patrick on 28 January 1864. Dufferin's achievements in Syria launched his long and successful career in public service. In 1864 he became Under Secretary of State for India, moving to Under Secretary of War in 1866, and from 1868 he held the position of Chancellor of the Duchy of Lancaster in Prime Minister Gladstone's government. In 1871 he was raised in the Peerage as Earl of Dufferin, in the County of Down, and Viscount Claneboye, of Clandeboye in the County of Down.
Канаданың генерал-губернаторы
Анасы қайтыс болғаннан кейін Дюффериннің дипломатиялық мансабы жылдам дамыды. 1872 жылы ол Канаданың генерал-губернаторы болды, ал оның алты жылдық қызметі Канада тарихында үлкен өзгерістердің кезеңі болды. Оның өкілеттігі кезінде Принц-Эдуард аралы Конфедерацияға қосылды және Канаданың Жоғарғы соты, Канада Корольдік әскери колледжі және Аралас теміржол сияқты бірнеше белгілі канад институты құрылды. Дюффериннің пікірінше, оның екі бұрынғы ізашары осы лауазымға тиісті мән бермеген. Ол одан да белсенді рөл атқаруға және қарапайым канадалықтарды мүмкіндігінше жақсы тануға тырысты. Ол 1872 жылы құрылған генерал-губернатордың гвардиясына қызығушылық танытты. Лорд Дюфферин Канада саясатына барынша араласты, тіпті министрлерге оның пікірінше қате саясаттан бас тартуға кеңес берді. Ол парламенттегі отырыстарды қызығушылықпен қадағалады, бірақ патшайымның өкілі ретінде Халық үйіне кіруіне тыйым салынды. Ол Парламент ғимаратының бір бөлігінде генерал-губернатор кеңсесін ашты, ал леди Дюфферин көптеген пікірталастарға қатысып, оның нәтижелерін оған жеткізді. 1873 жылы Тынық мұхитындағы дау пайда болды, онда Джон А. Макдональдтың консервативтік үкіметі либералды оппозиция тарапынан Канада Тынық мұхит теміржолын салуға байланысты қаржылық тәртіпсіздіктер жасады деп айыпталды. Дюфферин парламентті жабыстырды және үкіметке қарсы тергеу жүргізді, нәтижесінде Макдональд биліктен құлады. Леди Дюфферин күйеуінің генерал-губернаторлық қызметі кезінде де жоғары беделге ие болды, ол оны турларға сүйемелдеді және жиі көпшілік алдында пайда болды. 1877 жылдың қыркүйегінде Манитобаға сапар шеккен Лорд және леди Дюфферин жаңа Канада Тынық мұхит теміржолының құрылысында әрқайсысы бір қазық қақты, ал теміржолдағы алғашқы локомотив леди Дюфферин деп аталып, суға түсірілді. Канадада болған уақытында леди Дюфферин Ирландиядағы анасына хаттар жазды, олар кейіннен жиналып, «Менің канад күнделігім» деген атпен жарияланды. Кейін ол Канадада өткізген уақыты өзінің ең бақытты кезеңдері болғанын айтты.
After his mother's death, Dufferin's diplomatic career advanced rapidly. He became Governor General of Canada in 1872, and his six year tenure was a period of rapid change in Canadian history. During his term, Prince Edward Island was admitted to Confederation, and several well known Canadian institutions, such as the Supreme Court of Canada, the Royal Military College of Canada, and the Intercolonial Railway, were established. In Dufferin's opinion, his two predecessors in the post had not given the position the prominence it deserved. He consciously set out to assume a more active role, and to get to know ordinary Canadians as much as possible. He took a keen interest in the Governor General's Foot Guards, organized in 1872. Lord Dufferin involved himself as much as was permissible in Canadian politics, even going so far as to advise ministers to abandon policies which he thought were mistaken. He followed proceedings in the Parliament with interest, although as the Queen's representative, he was barred from entering the House of Commons. He established an Office of the Governor General in a wing of the Parliament buildings, and Lady Dufferin attended many debates and reported back to him. In 1873, the Pacific scandal arose when the Conservative government of John A. Macdonald was accused by the Liberal opposition of financial impropriety in relation to the construction of the Canadian Pacific Railway. Dufferin prorogued parliament, and established an enquiry which found against the Government, and Macdonald fell from power. Lady Dufferin also maintained a high profile during her husband's term as Governor General, accompanying him on tours and frequently appearing in public. Visiting Manitoba in September 1877, Lord and Lady Dufferin each drove a spike in the line of the new Canadian Pacific Railway, and the first engine on the railway was christened Lady Dufferin. Throughout her time in Canada, Lady Dufferin wrote letters to her mother in Ireland, which were later collected and published as My Canadian Journal. She later said that of all her experiences, her happiest times had been spent in Canada.
Кейінгі өмірі
Үндістаннан оралғаннан кейін Дюфферен елшілік қызметін жалғастырып, 1888 жылдан 1891 жылға дейін Италияда елші болып қызмет етті. 1888 жылдың 17 қарашасында Даун графтығында және Бирма провинциясында Дюфферен мен Ава маркизі, ал Бирма провинциясында Ава графы титулы берілді. 1891 жылдан 1896 жылға дейін Францияда елші болған ол ағыл-француз қарым-қатынастарындағы қиын кездерді басқарды және француз баспасөзінің бір бөлігі оны франко-ресейлік қарым-қатынастарды бұзуға тырысқан деп айыптады. Осы кезеңде ол Париждегі Лондон институтының университетіне (ULIP) айналған ағыл-француз гильдиясын құруға көмектесті. Франциядан оралғаннан кейін Дюфферен Корольдік географиялық қоғамның президенті, Эдинбург және Сент-Эндрюс университеттерінің ректоры болды. 1901 жылдың маусым айында Глазго университетінен құрметті заң докторы (LL. D) дәрежесін алды. Өмірі бойы Дюфферен қаражатынан көп шығындалатынымен белгілі болды және өмір салтын және мүлікті жақсартуды қаржыландыру үшін мүлігін көптеп сатты. 1875 жылы қарыздары 300 000 фунтқа жуықтаған кезде, төлем қабілетсіздікке тап болды және кредиторларын төлеу үшін маңызды жерлерді сатуға мәжбүр болды. 1896 жылы дипломатиялық қызметтен зейнетке шыққаннан кейін, ол өз жоғары беделін өз компанияларына инвесторларды тарту үшін пайдалануды үміттенген қаржы алыпсатарларынан бірнеше ұсыныс алды. 1897 жылы отбасының қаржылық жағдайына алаңдап, Уитакер Райт басқарған Лондон және Глобус қаржы корпорациясының төрағасы болуға көндірілді, бірақ 1900 жылдың қарашасында компания акциялары құлдырап, төлемсіздікке әкелді. Кейін Райттің шебер алаяқ екені анықталды. Дюфферен компаниядағы үлесінен көп ақша жоғалтты, бірақ ол ешқандай алдауға қатыспаған және оның моральдық беделіне нұқсан келтірмеді. Француз журналисі Поль Хьюзе 1922 жылғы зерттеуіне дейін, Дюфферен Парижге келгенге дейін, 1878 жылы Grand Hotel лифтісінде бір адам ғана қаза тапқанын көрсетті. Би-Би-Си зерттеушісі Мелвин Харристің соңғы зерттеуі бұл оқиғаның қалалық аңыз екенін көрсетті, ал Дюфферен оны жеке анекдот ретінде айтып, оны одан әрі дамытты. Оқиғаның өзі Е. Ф. Бенсонның 1906 жылғы "Автобус жүргізушісі" атты әңгімесінде қайта айтылды және "Түннің өлілері" антологиялық фильмінің бір бөлігіне бейімделді. Оны Беннетт Серф 1944 жылы шығарған "Танымал әуесқой оқиғалары" жинағында қайта баяндады, ол өз кезегінде "Туалайт аймағы" сериясының жиырма екінші бөліміне бейімделді. Ол "Қараңғыда айтылатын қорқынышты әңгімелер" жинағында да жарияланды.
Following his return from India, Dufferin resumed his ambassadorial career, serving as ambassador to Italy from 1888 to 1891. On 17 November 1888, he was advanced in the peerage as Marquess of Dufferin and Ava, in the County of Down and the Province of Burma, and Earl of Ava, in the Province of Burma. As ambassador to France from 1891 to 1896, he presided over some difficult times in Anglo French relations, and was accused by some sections of the French press of trying to undermine Franco Russian relations. During this time he helped establish the Anglo French Guild which has since evolved into the University of London Institute in Paris (ULIP). After returning from France, Dufferin became President of the Royal Geographical Society, and Rector of the University of Edinburgh and the University of St Andrews. He received the honorary Doctor of Laws (LL. D) from the University of Glasgow in June 1901. Throughout his life, Dufferin was known for living beyond his means and had heavily mortgaged his estates to fund his lifestyle and improvements to the estates. In 1875, with his debts approaching £300,000, he was facing insolvency and was forced to sell substantial amounts of land to pay off his creditors. After he retired from the diplomatic service in 1896, he received several offers from financial speculators hoping to use his high reputation to attract investors to their companies. In 1897, worried about the family's financial situation, he was persuaded to become chairman of the London and Globe Finance Corporation, a mining promotion and holding company controlled by Whitaker Wright, but in November 1900 shares in the company crashed and led to its insolvency. It subsequently transpired that Wright was a consummate fraudster. Dufferin lost substantial money on his holdings in the company, but was not guilty of any deception and his moral standing remained unaffected. French journalist Paul Heuzé demonstrated that up to the time of his research in 1922, only one person had been killed in a Grand Hotel lift accident, in 1878, years before Dufferin was in Paris. A more recent investigation by BBC researcher Melvin Harris demonstrated that the story was an urban legend which Dufferin improved upon by telling as a personal anecdote. The story itself was retold by E. F. Benson in his short story The Bus Conductor in 1906, and was adapted in a segment of the anthology film, Dead of Night. It was again retold by Bennett Cerf in his collection Famous ghost stories in 1944, which in turn was adapted in the episode Twenty Two of The Twilight Zone. It was again published in Scary Stories to Tell in the Dark.