Кіріспе

1888-1895 жылдар аралығында Үндістанның вице-королі Генри Чарльз Кейт Петти Фицморис, Лансдаунның 5-ші маркизі (14 қаңтар 1845 – 3 маусым 1927), британдық мемлекет қайраткері, Канаданың генерал-губернаторы, Үндістанның вице-королі, Соғыс және Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшы қызметтерін атқарды. 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол «Лансдоун хаты» жазып, бейбіт келісімге келуді әрекет етті, бірақ нәтижесіз болды. Миллионер болған ол Либералдық және Консервативтік партия үкіметтерінде жоғары лауазымдарды иеленді. Оның анасының әкесі, граф Шарль де Флао, Наполеон Бонапарттың маңызды француз генералы және оның отбасының мүшесі болды. Ол көптеген шайқастарда Наполеонмен бірге соғысып, кейіннен Империяның елшісі және сенаторы қызметтерін атқарды. Анасы Эмили арқылы Лансдоун, император Наполеон III-нің жартылай немересі, королева Хортенза Бонапарттың немересі және императордың сыртқы істер министрі, принц Талейранның шөбересі болды. Оның анасының бабасы, Джордж Элфинстон, 1-ші виконт Кит, Ватерлоо шайқасынан кейін Наполеонның Франциядан қашуына кедергі келтірген және 1815 жылы оның Сент-Еленаға толықтай бағынуын қабылдап, бақылаған адмирал болды. Лорд Лансдоун Фицморис/Петти Фицморис әулетінің мүшесі, Ирландияның Фицджеральд әулетінің тармақшасы. Ол туғаннан бастап 1863 жылға дейін виконт Кламанурис атағын алды, содан кейін 1866 жылы Лансдаун маркизі болғанға дейін Керри графы атағын иеленді. 1895 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, ол Шотландияның 9-шы лорды Наирн атанды. Ол Ұлыбританиядағы ең бай он алтыншы теңеу және төртінші ірі жер иесі деп есептелді. Оның мұрагерлікпен алған меншіктерінің бірі – Деррин Хаус (Лораг, Керри графтығы, қазіргі Ирландия Республикасы) – 1871 жылдан бастап Лорд Лансдоун үлкен бақты дамытуға кірісті. Өмірінің көп бөлігінде ол Дерринде жылына үш ай өткізді. Лорд Лансдоун 1866 жылы Лордтар палатасына Либералдық партияның мүшесі ретінде кірді. Ол Уильям Эварт Гладстонның үкіметінде 1869 жылдан 1872 жылға дейін Қазынашылық лорды, ал 1872 жылдан 1874 жылға дейін Соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болып қызмет етті. 1880 жылы Үндістанның мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды. Шетелдік әкімшілік тәжірибесін жинағаннан кейін, 1883 жылы Канаданың генерал-губернаторы болып тағайындалды, бұл қызметке дейін Джон Кэмпбелл, 9-шы Аргилл герцогы, королева Викторияның күйеуінің ұлы қызмет еткен. Оның арғы атасы лорд Шелберн бұрын Будл клубын құрған, оның мүшелері Адам Смит, Веллингтон герцогы, сэр Уинстон Черчилль және Ян Флеминг болды, қазір бұл клуб әлемдегі екінші ең көне клуб болып саналады. 1897 жылы ол Британ өнерінің ұлттық галереясының құрылтайшы қорғаншысы болды, оған Касл-Ховардтың Карлайл графы, Белтон үйінің лорд Браунлоу, Халтон үйінің Альфред де Ротшильд, Глен үйінің сэр Чарльз Теннант, Уолхамптон үйінің Джон Постл Хеселтин және сэр Джон Мюррей Скотт қосылды.

Канаданың генерал-губернаторы, 18831888

Лорд Лансдоун Канаданың даулы кезеңінде генерал-губернатор болды. Оның протестанттық ирландтық байланыстары оны католик ирландтықтар арасында ұнатпауына себеп болды. 1884 жылдың қаңтарында ол GCMG орденімен марапатталды. Премьер-министр сэр Джон А. Макдональдтың үкіметі екінші мерзімде болды және темір жол салуға байланысты жанжалдарға (Тынық мұхиты жанжалы) тап болды, ал экономика тағы да төмендеп бара жатты. 1885 жылғы Солтүстік-Батыс көтерілісі және оның басшысы Луи Риел тудырған даулар Канада саясатының тұрақтылығына қауіп төндірді. Батыс Канададағы тәжірибесі Лансдоунға Канаданың табиғатын және оның сұлулығын жақсы көруге мүмкіндік берді. Ол балық аулауды ұнататын және қысқы спорт түрлеріне қызығушылық танытқан. Оның жабайы табиғатқа және Канаданың ауылдық жерлеріне деген сүйіспеншілігі оны екінші резиденция сатып алуға итермеледі (алғашқы Каскапедия үйі, 1880 жылы салынған, кейін Лорн коттеджі деп аталды, содан кейін 1884 жылы салынған Нью-Дерин лагері) Квебек провинциясының Гаспе түбегіндегі Каскапедия өзені бойында. Бұл аймақты бұрын Канаданың вице-королі Джон Кэмпбелл, Аргиллдің 9-шы герцогы және оның әйелі, королева Викторияның қызы Луиза принцесса пайдаланған. Ол 1888 жылдан 1894 жылға дейін атқарған GCIE лауазымы.

Соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшы, 18951900

Қайтып оралғаннан кейін ол Либералды унионист ретінде Консервативтік партияға қосылды. Премьер-министр лорд Солсбери 1895 жылғы маусымда Лансдоунды соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшы лауазымына тағайындады. Екінші Бур соғысы кезінде британдық армияның дайындықсыздығы 1899 жылы Лансдоунды импичментке шақыруға себеп болды. Оның өмірбаяуын жазған П. Б. Уэйт, Лансдоун британдық әскери сәтсіздіктер үшін әділетсіз жазаланғанын, бірақ жақсы министр болғандықтан, толық жауапкершілікті өз мойнына алып, ештеңе демегенін айтады. Г. В. Монгердің 1900-1902 жылдардағы Министрлер кабинеті отырыстарының қорытындысына сәйкес: Чемберлен Германиямен одақ құру арқылы Ұлыбританияның оқшаулануын аяқтауды ұсынды, ал Солсбери өзгеріске қарсы болды. Қытайдағы Боксерлер көтерілісінен туындаған жаңа дағдарыс және Лансдоунның 1900 жылы Сыртқы істер министрі болып тағайындалуымен, өзгеріс жақтастары жеңіске жетті. Лансдоун өз кезегінде Германиямен келісімге келуге және Ресеймен мәміле жасауға тырысты, бірақ нәтижесіз болды. Соңында Ұлыбритания Жапониямен одақ жасады. 1901 жылғы шешім маңызды болды; британдық саясат оқиғаларға байланысты жүрді, бірақ Лансдоун осы оқиғаларды толық түсінбеді. Саясаттағы өзгеріс оған күшпен таңылды және бұл Ұлыбританияның әлсіздігін мойындау болды.

Үлкен револвер

1903 жылғы 15 маусымда ол Лордтар палатасында сөйлеген сөзінде жоғары тарифтері бар елдерге және Британияда сатылатын өнімдерге субсидия беретін үкіметтерге қарсы салық шараларын қолдауды қорғады ("bounty fed products", сондай-ақ демпинг деп аталады). Жауап ретінде сол елдің тауарларына тарифтер салу арқылы қорқыту жолымен жауап беру қажет еді. Оның Либералдық Одағы еркін сауданы жақтаған либералдардан бөлініп шықты, ал бұл сөз топтың протекционизмге қарай бет бұруының маңызды кезеңі болды. Лэндзоунның пікірінше, қарсы тарифтік шаралармен қорқыту – қарулы адамдар толы бөлмеде үлкен револьверді көрсету арқылы құрметке ие болумен тең (оның нақты сөздері: "басқалардың револьверінен де үлкен револьвер"). "Үлкен револьвер" сол кездегі танымал тіркес болды және жиі сөздерде және карикатураларда қолданылды.

Лордтардағы одақтастар көшбасшысы

1903 жылы Лорд Лансдоун Лордтар палатасындағы консерваторлар мен либералды консерваторлардың жетекшісі болды. 1915 жылы Лансдоун Х.Х. Асквиттің соғыс кезеңіндегі коалициялық кабинетіне портфелі жоқ министр ретінде қосылды, бірақ келесі жылы құрылған Ллойд Джордж үкіметінде, консерваторлардың басымдығына қарамастан, оған қызмет тағайындалмады. 1917 жылы ол әріптестерімен ұзақ уақыт бұл идеяны талқылағаннан кейін жауап алмағандықтан, Антанта елдерінен соғыстан кейінгі мақсаттарын жариялауды және соғысты бұрынғы жағдайға оралу негізінде аяқтауды талап ететін "Лансдоун хаты" деген даулы хатты жариялады. Ол кабинет саясатына қарсы әрекет еткені үшін сынға ұшырады.

Өлім

Лорд Лансдоун 1927 жылдың 3 маусымында Ирландияның Клонмель қаласында 82 жасында қайтыс болды. Оның әйелі 1932 жылы қайтыс болды, ал олардың қабірлері Уилтширдегі Бовуд иелігіне жақын, Дерри-Хиллдегі шіркеу маңында орналасқан.

Отбасы

Генри Петти ФицМоррис 1869 жылы Джеймс Гамильтонның қызы, 1-ші Аберкорн герцогы мен оның әйелі, Джон Расселдің қызы, 6-шы Бедфорд герцогының әйелі Луиза Джейн Расселдің қызы Мод Эвелин Гамильтонға үйленді. Олардың төрт баласы болды: бірінші күйеуі Генри Бересфорд, 6-шы Уотерфорд маркизі, екінші күйеуі Осборн Боклерк, 12-ші Сент-Олбанс герцогы.