Кіріспе
Музыкада салыстырмалы кілттер – бірдей кілттік белгілері бар (энармониялық эквивалентті) үлкен және кіші гаммалар, яғни олардың ноталары бірдей, бірақ толық және жарты тондық қадамдардың реті әртүрлі. Бірдей кілттік белгіні бөлісетін үлкен және кіші гаммалар жұбы салыстырмалы қатынаста деп есептеледі. Белгілі бір үлкен кілттің салыстырмалы кішкентайы немесе кішкентай кілттің салыстырмалы үлкені – бірдей кілттік белгісі, бірақ басқа тоникасы бар кілт. (Бұл бірдей тоникасы бар параллель кішкентай немесе үлкен кілттерден өзгеше.) Мысалы, F мажор және D миноры кілттік белгілерінде B♭ бойынша бірдей бір диезді қамтиды; сондықтан D миноры F мажордың салыстырмалы кішкентайы, ал F мажоры D минорының салыстырмалы үлкені. Салыстырмалы кішкентайдың тоникасы – үлкен гамманың алтыншы сатысы, ал салыстырмалы үлкеннің тоникасы – кішкентай гамманың үшінші сатысы. Кішкентай кілт өзінің салыстырмалы үлкенінен үш жарты тон төмен басталады; мысалы, A миноры өзінің туысы C мажорынан үш жарты тон төмен. Салыстырмалы қатынасты бесіншілер шеңбері арқылы бейнелеуге болады. Салыстырмалы кілттер – бір-бірімен тығыз байланысты кілттердің бір түрі, олардың арасында көптеген модуляциялар болады, өйткені олар бір-бірінен ең көп дегенде бір белгімен ғана ерекшеленеді. Салыстырмалы кілттер ең тығыз байланысты, себебі олар дәл бірдей ноталарды бөліседі. Үлкен және кішкентай кілттер де бірдей аккордтар жиынтығын бөліседі. Кез келген үлкен кілтте гамманың бірінші сатысына (нотасына) құрылған үштік үлкен, екінші және үшінші кішкентай, төртінші және бесінші үлкен, алтыншы кішкентай және жетінші кемітілген болады. Салыстырмалы кішкентайда да осы үштіктер қолданылады. Осы себепті, кейде музыкалық шығарманың үлкен кілтте орындалғандығын немесе оның салыстырмалы кішкентайын анықтау қиын болуы мүмкін.
In music, relative keys are the major and minor scales that have the same key signatures (enharmonically equivalent), meaning that they share all of the same notes but are arranged in a different order of whole steps and half steps. A pair of major and minor scales sharing the same key signature are said to be in a relative relationship. The relative minor of a particular major key, or the relative major of a minor key, is the key which has the same key signature but a different tonic. (This is as opposed to parallel minor or major, which shares the same tonic.) For example, F major and D minor both have one flat in their key signature at B♭; therefore, D minor is the relative minor of F major, and conversely F major is the relative major of D minor. The tonic of the relative minor is the sixth scale degree of the major scale, while the tonic of the relative major is the third degree of the minor scale. The minor key starts three semitones below its relative major; for example, A minor is three semitones below its relative, C major. The relative relationship may be visualized through the circle of fifths. Relative keys are a type of closely related keys, the keys between which most modulations occur, because they differ by no more than one accidental. Relative keys are the most closely related, as they share exactly the same notes. The major key and the minor key also share the same set of chords. In every major key, the triad built on the first degree (note) of the scale is major, the second and third are minor, the fourth and fifth are major, the sixth minor and the seventh is diminished. In the relative minor, the same triads pertain. Because of this, it can occasionally be difficult to determine whether a particular piece of music is in a major key or its relative minor.
Әннің әуендік ерекшелігі
Минорлық кілтті оның салыстырмалы мажордан ажырату үшін, әуеннің бірінші нотасына / акорды қарауға болады, ол әдетте тоник немесе доминант (бесінші нота) болады; соңғы нота / акор да көбінесе тоник болып табылады. "Көтерілген жетінші нота" – минорлық гамманың (мажорлық гамманың орнына) күшті белгісі: мысалы, C мажор және A миноры екеуінің де тональдық белгілерінде диездер мен бемольдер жоқ, бірақ егер G нотасы (A минорындағы жетінші нота жарты тонмен көтерілген) әуенде жиі кездесетін болса, онда бұл әуен C мажордың орнына A гармониялық минорында болуы мүмкін.
Терминология
Неміс тілінде туыс кілт - Paralleltonart, ал параллель кілт - Varianttonart. Ұқсас терминология көптеген герман және славян тілдерінде қолданылады, бірақ роман тілдерінде қолданылмайды. Шатасуға себеп болатыны, параллель аккорд туыс кілттен туындайды.