«Жасыңнан бір рет ғана тіршілік» — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1964 жылы жазылған Ян Флемингтің Джеймс Бонд романы.

"Сен тек екі рет өмір сүресің" – Ян Флемингтің Джеймс Бонд сериясындағы он бірінші романы және он екінші кітабы. Ол алғаш рет 26 наурызда 1964 жылы Ұлыбританияда «Джонатан Кейп» баспасында жарық көрді және тез сатылып кетті. Бұл Флемингтің өмірінде жарық көрген соңғы романы болды. Роман «Блофелд трилогиясы» деп аталатын туындының аяқтаушы бөлімі, ал оған «Көктемнің күлкісі» және «Маjestінің құпия қызметі» кіретін еді. Оқиға алдыңғы романның соңында орын алған Трейси Бондтың қазасынан сегіз ай өткен соң басталады. Джеймс Бонд ішімдік ішіп, құмар ойнап, тапсырмаларын дұрыс орындай алмай, соңғы шара ретінде жартылай дипломатиялық миссиямен Жапонияға жіберіледі. Жапонияда ол Жапон құпия қызметінің басшысынан доктор Гунтрам Шаттерхендты өлтіруді сұрайды. Бонд Шаттерхендтің Эрнст Ставро Блофелд екенін түсінеді де, оны және оның әйелі Ирма Бантті өлтіру үшін кек алу миссиясына шығады. Роман Бондтың қайғыға батқан, күйзеліске ұшыраған адамнан, кек алуға бейім әрекетке дайын адамға, содан кейін жапон балықшысы болып өмір сүретін есімінен айырылған адамға айналуын жеке деңгейде көрсетеді. Флеминг өзінің кейіпкерлері арқылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Ұлыбританияның билігі мен ықпалының төмендеуін, әсіресе АҚШ-қа қатысты мәселелерді зерттейді. Кітап көпшілікке ұнады, Ұлыбританиядағы алдын ала тапсырыстардың саны 62 000-ға жетті; сыншылар романға қатысты әртүрлі пікірлер білдірді. Бұл оқиға Daily Express газеті мен Playboy журналында жарияланды, сондай-ақ Daily Express газетінде комикс түрінде де жарық көрді. 1967 жылы Шон Коннеридің басты рөлде ойнаған «Eon Productions» компаниясының Джеймс Бонд фильмдер сериясының бесінші фильмі ретінде шықты; кейбір элементтері «Өлмейтін уақыт» (2021) фильмінде де қолданылды, ол «Eon Productions» сериясының жиырма алтыншы фильмі еді. Роман радиоспекль ретінде бейімделіп, BBC арнасында көрсетілді.

Сюжет

Той күні әйелі Трейсиді өлтіргеннен кейін (қараңыз, «Ең Керемет Қызметкер»), Бонд өмірін дұрыс жолға қоймай, ішімдікке және құмар ойындарға беріліп, қателіктер жасап, жұмысқа кешігіп бастайды. Оның құпия қызметтегі бастығы М. Бондты жұмыстан шығаруды жоспарлаған, бірақ оған ұйымның дипломатиялық бөлімінде өзін құтқаруға соңғы мүмкіндік беруге шешім қабылдайды. Бондқа 7777 нөмірі беріліп, «орындалуы мүмкін емес» тапсырма беріледі: Жапонияның құпия барлау қызметінің басшысы Тайгер Танаканы «Магия 44» кодосы бар машинаны бөлісуге көндіру, соның арқасында Ұлыбритания Кеңес Одағының шифрланған радиохабарларын алуға мүмкіндік алады. Ал, осының орнына құпия қызмет жапондықтарға өздерінің ақпарат көзіне қол жеткізуге рұхсат береді. Бондты Танакаға және жапондық өмір салтына австралиялық барлау офицері Дикко Хендерсон таныстырады. Бонд миссиясының мақсатын Танакаға айтқанда, жапондықтардың британдық ақпарат көзіне енгені және Бондтың саудаласуға ештеңесі қалмағаны белгілі болады. Оның орнына Танака Бондтан Кюсю аралында қайта салынған ежелгі сарайдағы уытты өсімдіктерден тұратын «Өлім бағын» басқаратын доктор Гунтрам Шаттерхендты өлтіруді сұрайды; адамдар өз-өзіне қол жұмсау үшін сол жерге жиналады. Шаттерхенд пен оның әйелінің суреттерін қарап шыққаннан кейін Бонд бұл жұптың Трейсиді өлтірген Ернст Ставро Блофелд пен Ирма Бант екенін біледі. Бонд қуана-қуана тапсырманы қабылдайды, Блофелдтің кім екенін құпия сақтап, әйеліне кек алуға асығады. Танаканың жаттықтыруымен және бұрынғы жапон киножұлдызы Кисси Судзукидің көмегімен Бонд Шаттерхендтың сарайына ену үшін үнсіз жапондық көмір шахташысы ретінде өмір сүруге және ойлауға тырысады. Танака бұл миссия үшін Бондтың атын «Таро Тодороки» деп өзгертеді. «Өлім бағына» және Блофелдтің самурай киімін киіп уақытын өткізетін сарайға кіргеннен кейін Бонд тұтқындалады, ал Бант оны жапондық көмірші емес, британдық құпия агент екенін анықтайды. Өлімнен аман қалғаннан кейін Бонд Блофелдке қарсы жекпе-жекте кек алады. Блофелд қылышпен, ал Бонд ағаш таяқпен қаруланған. Бонд ақырында Блофелдті өшіріп өлтіреді, оны ашумен толы күйде жалаңаш қолымен тұншықтырып, содан кейін сарайды жарылыспен жояды. Қашып құтылғаннан кейін бас жарақаты алып, естелігінен айырылып, Киссимен бірге жапон балықшысы ретінде өмір сүреді, ал әлем оның қайтыс болғанын естіп, газеттерде некрологы жарияланады. Бондтың денсаулығы жақсарғанмен, Кисси оның кім екенін жасырып, оны өзіне мәңгілікке қалдыруға тырысады. Кейін Кисси Бондпен жақындасып, жүкті болады және ол Бондқа жүктілігі туралы айтуға қолайлы уақыт келгенде үйлену туралы ұсыныс жасауын үміттенеді. Бонд газет беттерінен үзінділер оқып, Владивосток туралы мәліметке тоқтайды, бұл алыс қала оның жоғалған естелігінің кілті болуы мүмкін деп ойлай бастайды; ол Киссиге естелігін қайтару үшін Ресейге бару керектігін айтады.

After the wedding day murder of his wife, Tracy (see On Her Majesty's Secret Service), Bond begins to let his life slide, drinking and gambling heavily, making mistakes and turning up late for work. His superior in the Secret Service, M, had been planning to dismiss Bond, but decides to give him a last chance opportunity to redeem himself by assigning him to the diplomatic branch of the organisation. Bond is subsequently re numbered 7777 and handed an "impossible" mission: convincing the head of Japan's secret intelligence service, Tiger Tanaka, to share a decoding machine codenamed Magic 44 and so allow Britain to obtain information from encrypted radio transmissions made by the Soviet Union. In exchange, the Secret Service will allow the Japanese access to one of their own information sources. Bond is introduced to Tanaka—and to the Japanese lifestyle—by an Australian intelligence officer, Dikko Henderson. When Bond raises the purpose of his mission with Tanaka, it transpires that the Japanese have already penetrated the British information source and Bond has nothing left to bargain with. Instead, Tanaka asks Bond to kill Dr. Guntram Shatterhand, who operates a politically embarrassing "Garden of Death" of poisonous plants in a rebuilt ancient castle on the island of Kyushu; people flock there to commit suicide. After examining photos of Shatterhand and his wife, Bond discovers that the couple are actually Tracy's murderers, Ernst Stavro Blofeld and Irma Bunt. Bond gladly takes the mission, keeping his knowledge of Blofeld's identity a secret so that he can exact revenge for his wife's death. Made up and trained by Tanaka, and aided by former Japanese film star Kissy Suzuki, Bond attempts to live and think as a mute Japanese coal miner in order to penetrate Shatterhand's castle. Tanaka renames Bond "Taro Todoroki" for the mission. After infiltrating the Garden of Death and the castle where Blofeld spends his time dressed in the costume of a Samurai warrior, Bond is captured and Bunt identifies him as a British secret agent and not a Japanese coal miner. After surviving a near execution, Bond exacts revenge on Blofeld in a duel, Blofeld armed with a sword and Bond with a wooden staff. Bond eventually kills Blofeld by strangling him with his bare hands in a fit of violent rage, then blows up the castle. Upon escaping, he suffers a head injury, leaving him an amnesiac living as a Japanese fisherman with Kissy, while the rest of the world believes him dead; his obituary appears in the newspapers. While Bond's health improves, Kissy conceals his true identity to keep him forever to herself. Kissy eventually sleeps with Bond and becomes pregnant, and hopes that Bond will propose marriage after she finds the right time to tell him about her pregnancy. Bond reads scraps of newspaper and fixates on a reference to Vladivostok, making him wonder if the far off city is the key to his missing memory; he tells Kissy he must travel to Russia to find out.

Өмірбаян

«Екі рет тірісің» – Флемингтің Бонд сериясының он екінші кітабы (он бірінші романы) және Флемингтің өлімінен бұрын аяқтаған соңғы кітабы. Бұл оқиға Блофельд трилогиясының үшінші бөлігі, SPECTRE ұйымы таныстырылған «Thunderball» және Блофельд Бондтың әйеліне қатысты болған «On Her Majesty's Secret Service» туындыларынан кейін жазылған. «Екі рет тірісің» – Флемингтің өмірінде жарық көрген соңғы кітабы: ол романның Ұлыбританияда жарық көргенінен бес ай өткен соң қайтыс болды. Ол 1963 жылдың қаңтар және ақпан айларында Ямайкадағы Флемингтің «Goldeneye» иелігінде жазылған. Алғашқы қолжазба 170 беттен тұрды және Флемингтің барлық романдарының арасында ең аз өңделгені, көңіл-күйі қараңғы және клаустрофобиялық, Флемингтің күшейіп бара жатқан меланхолиясын көрсетеді. Оқиға 1962 жылы «Dr. No» фильмінің нұсқасы шыққаннан кейін жазылды, Бондтың тұлғасы Флемингтің өзіне емес, экрандағы бейнесіне қарай сәл өзгертілді; Шон Коннеридің Бондты кинодағы бейнесі кітап нұсқасына әсер етті, «Екі рет тірісің» Бондқа бұрынғы әңгімелерде болмаған юмор сезімін және шотландтық тегін сыйлады, бірақ Флемингтің өзі жартылай шотландтық болған. 1960 жылға дейінгі хаттар Флемингтің шотланд ақсұлуымен байланысқа түсіп, Бондтың отбасы тарихын дамытуға көмектескенін, әсіресе шотландтық «Бонд» әулетінің тарихын іздегенін көрсетеді. Флемингтің Жапонияға алғашқы сапары 1959 жылы «The Sunday Times» газеті үшін жасалған «Thrilling Cities» сапарының бір бөлігі болды, бірақ сапары үш күнге ғана созылды. 1962 жылы ол елге оралды, оған австралиялық досы Ричард Хьюз және журналист Тайгер Сайто еріп жүрді. «Екі рет тірісің» романында бұл екі кейіпкер Дикко Хендерсон және Тайгер Танака болып бейнеленген. Хьюз Джон ле Карренің «Ардақты мектеп оқушысы» романындағы «Ескі Craw» кейіпкерінің прототипі болды. Романда Бондтың ерте өміріне қатысты егжей-тегжейлі ақпарат берілген, «The Times» газетінде жарияланған, бірақ олардың көп бөлігі Флемингтің жеке қасиеттері болған, ойдан шығарылған некролог бар. Оған Бондтың Итон колледжінен қуылғандығы да кірді, бұл Флемингтің өзінің тарихының бір бөлігі болды. Бұрынғы Бонд оқиғалары сияқты, «Екі рет тірісің» романында Флемингтің өмірінен алынған адамдар мен жерлердің аттары қолданылған. Бондтың анасы, Моник Делакруа, Флемингтің өміріндегі екі әйелдің құрметіне аталған: Моник Паншо де Боттомс, Флемингтің 1930 жылдардың басында Вих қаласынан шыққан швейцариялық әйел, ал Делакруа Флемингтің анасының бойындағы есім, оның қыз есімі Сте Круа Роза. Бондтың тәтесі Шармиан Бонд деп аталды: Шармиан – Ианның ағасы Ричард Флемингке үйленген Флемингтің туысы. Шармианның әпкесі «Пет» деп аталды, ол Моник Паншо де Боттоммен бірге Боттомды құрайды, онда Шармиан тұрады. Петт Боттом – Флемингтің гольф ойынынан кейін түскі ас ішу үшін тоқтағанда әсер қалдырған нақты орын. 1963 жылдың жазында, кітапты аяқтағаннан кейін көп ұзамай, Флеминг Монтрёға жазушы Жорж Сименонды көруге барды және Моникке жаңа кітабындағы рөлін ашуға тырысты, бірақ ол онымен кездесуден бас тартты. Кейін ол бұл туралы біліп, келесі некесінен Велкро ойлап тапқан Джордж де Местралдан туған ұлына: «Әйтпексіз, сіздің ағаңыз бар, оның аты Джеймс Бонд» деді. Эрнст Ставро Блофельдтің есімі жартылай Том Блофельдтен алынған, ол Норфолк фермері және Флемингтің «Boodle’s» клубының мүшесі, Флемингтің Итондағы замандасы. Том Блофельдтің ұлы – спорт журналисі Генри Блофелд, ол BBC радиосында «Test Match Special» үшін крикет комментаторы ретінде танымал. Романдағы Блофельдтің псевдонимі доктор Гунтрам Шаттерхэнд үшін Флеминг 1959 жылы Гамбургте көрген ескі кафедің атын қолданды («Ескі Шаттерхэнд», неміс жазушысы Карл Майдың Виннетумен бірге батыс әңгімелерінің сериясында жазылған ойдан шығарылған кейіпкер). Оның самурай киімін киген бейнесі Флемингтің отыз бес жыл бұрын Граф Шлик атты кейіпкер үшін жасаған эскизінен алынған.

You Only Live Twice is the twelfth book (the eleventh novel) of Fleming's Bond series and the last book completed by Fleming before his death. The story is the third part of the Blofeld trilogy, coming after Thunderball, where SPECTRE is introduced, and On Her Majesty's Secret Service, where Blofeld is involved in the murder of Bond's wife. You Only Live Twice was the last book by Fleming that was published in his lifetime: he died five months after the UK release of the novel. It was written in January and February 1963 in Jamaica at Fleming's Goldeneye estate. The original manuscript was 170 pages long and the least revised of all Fleming's novels, with a mood that is dark and claustrophobic, reflecting Fleming's own increasing melancholia. The story was written after the film version of Dr. No was released in 1962, and Bond's personality was somewhat skewed towards the screen persona rather than simply to Fleming himself; Sean Connery's filmic depiction of Bond affected the book version, with You Only Live Twice giving Bond a sense of humour and Scottish antecedents that were not present in the previous stories, although Fleming himself was part Scottish. Correspondence dating back to 1960 shows that Fleming contacted a Scottish nobleman to help develop Bond's family history, in particular seeking a Scottish "Bond" family line. Fleming's first trip to Japan was as part of the Thrilling Cities trip undertaken for The Sunday Times in 1959, although his visit only lasted for three days. He returned in 1962 and was accompanied on his trip round the country by Australian friend Richard Hughes and Tiger Saito, both journalists. In You Only Live Twice, these two characters became Dikko Henderson and Tiger Tanaka, respectively. Hughes was also the model for "Old Craw" in John le Carré's The Honourable Schoolboy. The novel contains a fictional obituary of Bond, purportedly published in The Times, which provided details of Bond's early life, although many of these were Fleming's own traits. These included Bond's expulsion from Eton College, which was part of Fleming's own history. As with a number of the previous Bond stories, You Only Live Twice used names of individuals and places that were from Fleming's past. Bond's mother, Monique Delacroix, was named after two women in Fleming's life: Monique Panchaud de Bottomes, a Swiss girl from Vich in the canton of Vaud who Fleming was engaged to in the early 1930s, with Delacroix taken from Fleming's own mother, whose maiden name was Ste Croix Rose. Bond's aunt was called Charmian Bond: Charmian was the name of Fleming's cousin who married Richard Fleming, Ian's brother. Charmian's sister was called "Pet" which, when combined with the Bottom from Monique Panchaud de Bottomes, gives Pett Bottom, where Charmian lives. Pett Bottom is also the name of a real place which amused Fleming when he stopped for lunch after a round of golf at Royal St George's Golf Club, Sandwich. In the summer of 1963, shortly after completing the book, Fleming went to Montreux to visit writer Georges Simenon and tried to see Monique to reveal her part in his new book, but she refused to meet him. Although she did later find out about it and once told her son from her subsequent marriage to Velcro inventor George de Mestral, "By the way, you have a brother – his name is James Bond." Ernst Stavro Blofeld's name partially comes from Tom Blofeld, a Norfolk farmer and a fellow member of Fleming's club Boodle's, who was a contemporary of Fleming's at Eton. Tom Blofeld's son is Henry Blofeld, a sports journalist, best known as a cricket commentator for Test Match Special on BBC Radio. For Blofeld's pseudonym in the novel, Dr. Guntram Shatterhand, Fleming uses the name of an old café he had seen in Hamburg in 1959 ("Old Shatterhand", a fictional character penned in a series of Western stories along with Winnetou by German writer Karl May). The characterisation of him dressed as a samurai was taken from the sketch Fleming had come up with thirty five years earlier for a character called Graf Schlick.

Шығару және қабылдау

You Only Live Twice 1964 жылдың 16 наурызында Ұлыбританияда «Джонатан Кейп» баспасынан шықты және он алты шиллинг тұрды. 2023 жылы Ян Флемингтің барлық әдеби туындыларын басқаратын «Ян Флеминг Публикациялар» компаниясы, кейбір нәсілдік немесе этникалық сипаттамаларды жою немесе өзгерту мақсатында, сезімталдық сараптамасының аясында Бонд сериясын өңдеді. Серияның қайта жарыққа шығуы – алғашқы Бонд романы «Казино Рояльдің» 70 жылдығына арналған шара болды.