Кіріспе

Grateful Dead және/немесе Grateful Dead тобының туынды топтарының жанкүйері.

Deadhead немесе Dead head – американдық рок-тобы Grateful Dead-тің жанкүйері. Deadhead субмәдениеті 1970 жылдары пайда болды, сол кезде көптеген жанкүйерлер Grateful Dead-тің мүмкіндігінше көптеген концерттері мен фестивальдерінде көру үшін саяхаттай бастады. Көбірек адамдар тікелей өнерлеулерге және фестивальдерге қатыса бастағанда, қауымдастық қалыптасты. Deadhead қауымдастығы содан бері өздеріне тән жаргон мен фразеологияны жасады. Музыкадағы басқа да танымал топтардан өзгеше, Grateful Dead өнерлеулерінде импровизацияны қолдануымен әр концертті ерекше ете білді. Бұл, топтың өнерлеулерді жазуға рұқсат беруімен бірге, мол тарихи материалдың пайда болуына әкелді. Grateful Dead-ке қатысты көптеген тарихи материалдар, топ жылдар бойы алған немесе жинаған заттар, Калифорния университетінің Санта-Крус қаласындағы Grateful Dead архивінде сақталады. Архивтің негізін қалаушы және кураторы Николас Мериветер, сонымен қатар осы мәдениет пен оның қоғамға тигізген әсері туралы көп жазған, былай деді: "Grateful Dead архиві 1960 жылдарға және сол дәуірдің контрмәдениетіне қатысу және түсінудің маңызды жолына айналады. Ол сонымен қатар қазіргі рок-театрдың өсуі мен дамуы туралы көптеген мәліметтер береді және жанкүйерлер мәдениетін түсінуге көмектеседі". Өздерінің отыз жылдық мансабында Grateful Dead 2200-ден астам концерт өткізді.

Шолу

Grateful Dead тобының эклектикалық музыкалық стилі 1950-ші жылдардың битниктер қозғалысынан және кейін 1960-шы жылдардың психоделикалық контрмәдениетінен күшті әсер алды. Психоделикалық дыбыстың алдыңғы қатарлы тобының бірі – "Merry Pranksters" болды. Алғашқы тарихи автобустық сапарда, "Furthur" автобусында, Deadhead жанкүйерлерінің болашақ гастрольдік өмір салтына негіз салынды. 1970-ші жылдардың соңында кейбір Deadhead жанкүйерлері Grateful Dead концерттерінде галстук-бояулы футболкалар, вегетариандық бурритолар немесе басқа да заттарды сата бастады. 1980-ші жылдары Grateful Dead тауарлары сатылатын аймақ, 1978 жылғы әннің атымен "Shakedown Street" деп аталатын болды. Бұл дүкендерден түскен табыс Deadhead жанкүйерлеріне топтың гастрольдеріне қатысуға мүмкіндік берді. 1980-ші жылдардың басында концерттерді жазатын Deadhead жанкүйерлерінің саны артты, ал топ жазғысы келетін жанкүйерлер үшін арнайы бөлімше құрды. Бұл жазбалар әлі күнге дейін Live Music Archive және bt.etree.org сияқты веб-сайттар арқылы бөлісіліп, таратылуда. Grateful Dead тобының алғашқы жылдарында жанкүйерлердің концерттерді жазуы топтың мүддесіне жата ма деген сұрақтар туындады. 1982 жылы Гарсияның өзінен осы туралы не ойлайтынын сұрағанда, ол: "Біз концертті аяқтағаннан кейін, олар оны ала береді" деді. Жазба жасау практикасы цифрлық дәуірде дамып, кеңейді. Интернет пен пір-тұра файл алмасу желілерінің пайда болуы Deadhead жанкүйерлеріне концерттерді ресми және ресми емес арналар арқылы ортақ пайдалануды өте оңай етті. 1987 жылғы жазғы турне кезінде Grateful Dead тобымен бірге гастрольде болған Боб Дилан: "Көптеген топтарда көрермендер тек бақылаушылар сияқты қатысады. Олар тұрып қана қарайды. Олар қашықтықты сақтайды. Ал Dead тобында көрермендер топтың бір бөлігі, тіпті сахнада тұрғандай" деп байқады.

Шоуларға әсері

Grateful Dead-тің жанкүйерлерге тартуы топтың концерттерін ұйымдастыру тәсілімен және джем-бенд форматын пайдалануымен байланысты болды. 1970 жылдардың басынан бастап Grateful Dead алдын ала дайындалған әндер тізімімен өте аз концерттер өткізді. Топтың тілегі бойынша, көрермендердің бір бөлігі концертті жазуға ниеттенген жанкүйерлердің ғана пайдалануына арналған бөлек орынға бөлінді. 1980 жылдардан бастап екінші бөлімде Микки Харт пен Билл Кройцманның (сондай-ақ "Rhythm Devils" деп те аталады) "Drumz" деп аталатын, ұзаққа созылатын перкуссиялық үзілісі (көбінесе электронды элементтерді қамтиды), одан кейін топтың қалған бөлігі орындаған кеңейтілген, импровизациялық "ғарыш" джем болды (бұл туралы Infrared Roses альбомында естіуге болады). Топтың кең әндер каталогы оларға түрлі "айналым" әндер тізімін жасауға мүмкіндік берді, ол тур кезіндегі әр концертте ("шоуда") ешқашан бірдей болған емес. Осы ерекше әндер тізімінің айналымын пайдалану екі құбылысқа әкелді: біріншісі, Deadheads сүйікті әндерін тыңдау мүмкіндігі үшін көбірек концерттерге баруға ұмтылды – бір ән ешқашан бір тур кезінде екі рет бірдей орындалмады. Кез келген үлкен қауымдастық сияқты, Deadheads өзіндік тілдік ерекшеліктері мен жаргондарын жасады, олар Grateful Dead туралы кітаптарда, мысалы Skeleton Key кітабында кеңінен көрсетілген.

Шоуларды жазу

Grateful Dead-тің дерлік әр концертінде жанкүйерлердің музыканы кейін тыңдау үшін ашық түрде жаздырып алуы қалыпты жағдай еді. 1971 жылы Бруклин қаласынан Лес Киппель, Grateful Dead концерттерінің тарихын сақтау мақсатында, көрермендерден алынған жазбалардың көшірмелерін алмастыру арқылы бірінші тегін, жасырын Grateful Dead таспа алмасуын ұйымдастырды. Бұл Grateful Dead таспаларын жазу, жинау және сатудың жаңа дәуірін ашты. "Таспа алмасу" Киппель мен оның алғашқы редакторы, Нью-Йорк штатының Бронкс қаласында туған Джерри Мурдың (1953–2009) бірлесіп құрған Dead Relix журналына айналды. 1973 жылы концерттерде алғашқы хабарламалар таратылды, ал 1974 жылы бірінші саны жарық көрді. 1974 жылы Dead Relix Relix журналына трансформацияланды және Grateful Dead 1975 жылы бір жылға үзіліс жасағанда да жаңалықтарда болды. 1980 жылы Тони Браун Relix журналының иесі және баспагері болды. 2000 жылы журнал Стив Бернштейнге сатылды. 2009 жылы Питер Шапиро Relix журналын сатып алып, оның иелігінде қалды. 1970 жылдары Deadhead журналдары пайда болды, олардың ішінде Dead in Words және In Concert есімдері ерекше көзге түсті. 1980 жылдары Terrapin Flyer, Dupree's Diamond News, Golden Road және Acid сияқты журналдар жарық көрді. Dupree's Diamond News бірнеше жүз Grateful Dead концерттерінде концерттік бюллетень ретінде таратылды, әдетте әр басылымында 10 000 дана таратылды. Dupree's Diamond News сондай-ақ тоқсан сайын 72 беттік, түрлі-түсті журнал ретінде шамамен 35 000 халықаралық жазылымға таратылды. 1998 жылы Grateful Dead зерттеушісі Джонни Дворк, Terrapin Flyer және Dupree's Diamond News негізін қалаушы, Grateful Dead музыкасын таспаға түсіру жөніндегі үш томдық, марапатталған The Deadhead's Taping Compendium кітабын жариялады. Жанкүйерлер FM радиосындағы көптеген хабарларды да жаздырып алатын. Гарсия таспаға түсірушілерге жақсы қатысты (өзі Grateful Dead құрылғанға дейін блюграсс музыкасын жазу үшін бірнеше рет елді аралаған), ол былай деді: "Сізге ұнаған оқиғаны жаздыруға немесе оның жазбасын алуға мүмкіндік берудің мәні бар. Менің ноталарға қатысты жауапкершілігім оларды ойнап болғаннан кейін аяқталады". Осы тұрғыдан алғанда, көптеген адамдар Dead-ті алғашқы "таспаға түсіруге ыңғайлы" топ деп санайды. Бұл жазбалар Deadhead қауымдастығының арасында ақысыз таратылып, айналымға түседі, ешқандай ақша қолма-қолға өтпейді. Кейбір адал емес сатушылардан алынған контрабандалық жазбалар қара нарықта пайда болды, бірақ жалпы "ар-намыс кодексі Dead таспаларын сатып алуға және сатуға тыйым салды". Кейде "бос жазбалар" деп аталатын бұл жазбалар әлі де қауымдастықта жақтырмайды және бұл сезім "Grateful Dead емес таспаға түсірушілер шеңберіне де тарады".