Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батман өзені – Түркияның оңтүстік-шығысындағы Тигр өзенінің ірі саласы. Батман өзені маңы аймағы мұнай кендерімен белгілі.
The Batman River is a major tributary of the Tigris in southeast Turkey. The region along the Batman River is known for its oil fields.
Атауы
Көне заманда Батман өзені Калат деп аталған. Бұл есім, сол аймақта қоныстанған сириялықтар үшін «күйеу баланың әйелі» деген мағынаны білдірген. Сондықтан грек тілінде Нимфиос (Νυμφίος, латынша Nymphius) және Нимфаиос (Νυμφαῖος, латынша Nymphaeus) деп аударылған. Арабтар арасында ол Сатидама деп белгілі болған, яғни «қанды» деген мағынада, өзен маңында болған шайқастарды көрсетеді. Халықаралық әдебиетте Батман атауы 19 ғасырда қолданысқа енген, ал 18 ғасыр мен одан бұрынғы кезеңдерде ол көбінесе Нимфиус және басқа да атаулармен аталып келген. «Батман» атауының шығу тегі белгісіз: бұл жақын жердегі Бати Раман тауының атының қысқартылған түрі болуы мүмкін, немесе Осман империясында қолданылған салмақ өлшеміне сілтеме болуы да мүмкін.
In Antiquity, the Batman River was known as Kalat. This name meant "bride" to the Syriac people who populated the area; it was thus translated into Greek as Nymphios (Νυμφίος, Latinized Nymphius) and Nymphaios (Νυμφαῖος, Latinized Nymphaeus). Among Arabs it was known as Satidama, meaning "the bloody" reflecting the battles fought near it. In international literature, the name Batman came into use in the 19th century, whereas in the 18th century and before it was mostly referred to as Nymphius, among other names. The origin of the name "Batman" is unclear: it might be a shortening of the name of the tall Bati Raman mountain located nearby or refer to the unit of weight used in the Ottoman Empire.
Тарих
Өзен Византия империясы мен Сасанид Персиясы арасындағы табиғи шекара қызметін атқарды және 583 және 591 жылдары маңызды шайқастар өтті. Өзендегі негізгі қамал Мартирополь, қазіргі Сильван қаласы болды. Батман бөгеті (картада Б. де Батман) 1999 жылы ағыс бағытының жоғары тұсында, тиісті су қоймасы және гидроэлектр станциясымен бірге салынды.
The river served as a natural border between the Byzantine Empire and Sassanid Persia and saw major battles in 583 and 591 AD. The main citadel on the river was Martyropolis, modern Silvan. The Batman Dam (Batman Barajı, B. de Batman on the map) was built in 1999 in the upstream , together with the associated reservoir and hydroelectric power plant.
Жабайы табиғат
Батман өзенінің лоах балығы (Paraschistura chrysicristinae) – Батман және Амбар өзендеріне тән, өте сирек кездесетін балық түрі. Балық құрғақшылық, ортаның жойылуы және Батман тоғанының салынуынан туындаған ортаның бөлінуі салдарынан жойылу қаупі төніп тұр. 1974 жылдан бері оның кездесуі тіркелмеген, және 2021 жылы өткізілген экспедиция Батман тоғанының жоғары жағынан 14 балықты ұстағанға дейін жойылып кеткен деп есептелген.
The Batman River loach (Paraschistura chrysicristinae) is a Critically Endangered fish native to the Batman and Ambar rivers. The fish is endangered by drought, habitat destruction, and habitat fragmentation from construction of the Batman Dam. It had not been observed since 1974 and was feared extinct until a 2021 expedition netted 14 fish living above the Batman Dam.