Кәмелетке толмаған жас шамасы және құқықтық мәртебесі
Minor (law)
Кәмелетке толмағандар туралы заң: жасы, құқықтық мәртебесі, алкоголь, темекі, жұмыс, дауыс беру және басқа да шектеулер. Құқықтық аспектілерді қарастырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Заңмен белгіленген белгілі бір жасқа толмаған адам.
Person below a certain age prescribed by law
Заңда, кәмелетке толмаған адам – әдетте көпшілік жасқа толмаған, яғни заңды ересек жастан кем жастағы адамды білдіреді. Көпшілік жасқа толу заңнама мен қолданылу саласына байланысты, бірақ көбінесе 18 жасқа толады. «Кәмелетке толмаған» термині жалпы көпшілік жасына қатысы жоқ жағдайларда да қолданылуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-та темекі шегу және ішімдік ішу жасы 21-ге тең, ал осы жастан төмен жастағы адамдар темекі мен алкоголь заңнамасы аясында кәмелетке толмағандар деп аталады, тіпті олар 18 жасқа толған болса да. «Кәмелетке толмаған» немесе «жасөспірім» терминдері көбінесе көпшілік жасқа толмағандарды білдірсе де, басқа заңды жас шектеріне де қатысты болуы мүмкін, мысалы, жыныстық келісімге келу жасы, некеге тұру жасы, жүргізу жасы, сайлау жасы, еңбек жасы және т.б. Мұндай жас шектері көбінесе көпшілік жастан өзгеше болады. Көптеген елдерде, соның ішінде Австралия, Сербия, Үндістан, Бразилия, Хорватия, Колумбия және Ұлыбританияда кәмелетке толмаған адам – 18 жасқа толмаған адам деп есептеледі. АҚШ-та, көпшілік жас әр штат бойынша белгіленеді, «жасөспірім» әдетте 18 жасқа толмаған адамды білдіреді, бірақ кейбір салаларда (мысалы, алкоголь, құмар ойындар және қару) 21 жасқа толмағандарды да қамтиды. Қылмыстық сот жүйесінде кәмелетке толмаған адам «жасөспірім» ретінде немесе «ересек» ретінде сотталуы және жазалануы мүмкін. Тайвань мен Таиландта кәмелетке толмаған адам – 20 жасқа толмаған, ал Оңтүстік Кореяда – 19 жасқа толмаған адам болып саналады. Жаңа Зеландияда көпшілік жас 20-ға тең, бірақ ересектерге берілетін көптеген құқықтар төмен жаста қолданылады: мысалы, 15 жаста келісімшарт жасауға және өсиеттама қалдыруға рұқсат етіледі, ал ішімдік ішу және дауыс беру жасы 18-ге белгіленген.
In law, a minor is someone under a certain age, usually the age of majority, which demarcates an underage individual from legal adulthood. The age of majority depends upon jurisdiction and application, but it is commonly 18. Minor may also be used in contexts that are unconnected to the overall age of majority. For example, the smoking and drinking age in the United States is 21, and younger people below this age are sometimes called minors in the context of tobacco and alcohol law, even if they are at least 18. The terms underage or minor often refer to those under the age of majority, but may also refer to a person under other legal age limits, such as the age of consent, marriageable age, driving age, voting age, working age, etc. Such age limits are often different from the age of majority. The concept of minor is not sharply defined in most jurisdictions. The age of criminal responsibility, of ability to legally consent to sexual activity, at which school attendance is no longer compulsory and thus a person may leave school, at which legally binding contracts may be entered into, and so on and so forth, may be different from one another. In many countries, including Australia, Serbia, India, Brazil, Croatia, Colombia, and the UK a minor is defined as a person under the age of 18. In the United States, where the age of majority is set by individual states, "minor" usually refers to someone under 18 but can in some areas (such as alcohol, gambling, and handguns) mean under 21. In the criminal justice system a minor may be tried and punished either "as a juvenile" or "as an adult". In Taiwan and Thailand, a minor is a person under 20 years of age, and, in South Korea, a person under 19 years of age. In New Zealand, the age of majority is also 20 years of age, but most of the rights of adulthood are assumed at lower ages: for example, entering contracts and having a will are allowed at 15, while the drinking and voting ages are both set at 18.
Канада
Барлық провинциялық заңдар (мысалы, алкоголь және темекі туралы ережелер) бойынша провинциялық және аумақтық үкіметтер өздерінің провинцияларында немесе аумақтарында көпшіліктің жасын белгілеуге құқылы, және бұл жас Канада бойынша әртүрлі. Альберта, Манитоба, Онтарио, Квебек, Саскачеван және Принс-Эдвард аралында көпшіліктің жасы 18-ге белгіленген, ал Британдық Колумбия, Юкон, Солтүстік-Батыс Аймақтар, Нунавут, Ньюфаундленд, Нова-Скотия және Нью-Брансуикте – 19-ға. Саскачеван, Онтарио, Нью-Брансуик, Британдық Колумбия, Нова-Скотия провинцияларында құмар ойындар ойнаудың және алкоголь ішудің заңды жасы 19-ға тең, ал Альберта, Квебек және Манитобада бұл жас 18-ге, яғни көпшіліктің жасына сәйкес келеді. Каннабис заңдарына сәйкес, кәмелетке толмаған – дегеніміз, елде 19-дан кіші жастағылар, Квебек провинциясынан басқа, онда заңды жас 21-ге, ал Альбертада 18-ге белгіленген.
For all provincial laws (such as alcohol and tobacco regulation), the provincial and territorial governments have the power to set the age of majority in their respective province or territory, and the age varies across Canada. Alberta, Manitoba, Ontario, Quebec, Saskatchewan, and Prince Edward Island have the age of majority set at 18, while in British Columbia, Yukon, Northwest Territories, Nunavut, Newfoundland, Nova Scotia, and New Brunswick the age of majority is 19. In the provinces of Saskatchewan, Ontario, New Brunswick, British Columbia, Nova Scotia, the legal gambling age and the legal drinking age are both 19, while in Alberta, Quebec, and Manitoba it is 18 which is the age of majority. Under cannabis laws, a minor means anyone under 19 in the country except for Quebec which has a legal age of 21, and Alberta which is age 18.
Италия
Италияда 1975 жылдың 8 наурызындағы №39 заңында кәмелетке толмаған адам – 18 жасқа толмаған адам деп белгіленеді. 18 жасқа толмаған азаматтар дауыс беруге, сайлануға, автомобиль жүргізу куәлігін алуға, заңды құжаттарды жасауға немесе оларға қол қоюға құқылы емес. Италияда кәмелетке толмағандар жасаған қылмыстар жасөсперімдер сотында қаралады.
In Italy, law nr. 39 of March 8, 1975, states that a minor is a person under the age of 18. Citizens under the age of 18 may not vote, be elected, obtain a driving license for automobiles or issue or sign legal instruments. Crimes committed in Italy by minors are tried in a juvenile court.
Мексика
Барлық 31 штатта, кәмелетке толмаған адам – 18 жасқа толмаған деп есептеледі. Қылмыс жасады деген айып тағылған 16 немесе 17 жастағы кәмелетке толмағандар кейде ересектердей қарастырылуы мүмкін.
In all 31 states, a minor is referred to as someone under the age of 18. Minors aged 16 or 17 who are charged with crimes could sometimes be treated as an adult.
Үндістан
28 штат пен 8 одақтық аумақтың барлығында, кәмелетке толмаған адам – 18 жасқа толмаған деп есептеледі. Сирек жағдайларда, ең қатыгез қылмыстармен айыпталып отырған 16 немесе 17 жастағы кәмелетке толмағандарға ересек адамдарға қарағандай қаралуы мүмкін.
In all 28 states and 8 union territories, a minor is referred to as someone under the age of 18. In rare cases minors aged 16 or 17 who are charged with extremely heinous crimes could sometimes be treated as an adult.
Ұлыбритания
Англия мен Уэльсте 1969 жылғы Отбасы заңын реформалау туралы заң екі елде де көп жасқа толу жасын 18 деп белгіледі. Ал Солтүстік Ирландияда 1969 жылғы «Көп жасқа толу туралы заң» (Солтүстік Ирландия) арқылы көп жасқа толу жасы 18 жасқа белгіленген (бұл Англия мен Уэльсте қабылданған бұрынғы заңнамаға тікелей сәйкес келеді). Шотландияда 1991 жылғы «Заңды әрекет қабілеттілігі туралы» заң бойынша, елдегі заңды әрекет қабілеттілігінің жасы 16 деп белгіленген. Англия мен Уэльсте және Солтүстік Ирландияда қылмыстық жауапкершілікке тартылу жасы 10-ға, ал Шотландияда 12-ге белгіленген, бұрын ол 8 жас болатын, бұл Еуропадағы ең төменгі жас еді. Англия мен Уэльсте заң бұзған кәмелетке толмағандардың істерін көбінесе жастар құқық бұзушылық тобы қарастырады. Егер олар қамауға алынса, олар Жас қылмыскерлер мекемесіне жіберіледі. 18 жасқа толмаған адамдарға қазылар алқасында отыруға, дауыс беруге, үміткер болуға, 18 немесе R18 белгісі бар фильмдерді сатып алуға немесе жалға алуға, оларды кинотеатрда көруге, порнографиялық материалдарда суреттелуге, сотта өкілсіз талап асуға, азаматтық жауапкершілікке тартылуға, бала асырау туралы мәліметтерге қол жеткізуге, алкоголь, темекі өнімдері, пышақтар мен фейерверктер сатып алуға тыйым салынған. Осы өнімдерді сатудың ең төменгі жасына қатысты ережелер жиі бұзылады, сондықтан көп жасқа толмағандар іс жүзінде ішімдік ішіп, темекі шегеді; алайда, Ұлыбританияның көптеген дүкендері оларға қатысты шектеулерді күшейтіп, жасы жетпеген клиенттерден жеке куәлігін сұрайды. Кейбір ірі көліктерді жүргізуге, лицензияланған мекемелер үшін жеке лицензия иегері болуға және баланы асырап алуға 21 жасқа толғаннан кейін ғана рұқсат беріледі. Жүк көлігін (HGV1) жүргізуге арналған ең төменгі жас 18-ге дейін төмендетілді. Дегенмен, кейбір көліктер, мысалы, булық роликтерді басқаруға лицензия алу үшін 21 жасқа толу қажет.
In England and Wales, the Family Law Reform Act 1969 set the age of majority in both nations at 18. While in Northern Ireland, the age of majority is set at 18 by the Age of Majority Act (Northern Ireland) 1969 (which directly corresponds to the former legislation, enacted in England and Wales). In Scotland, the Age of Legal Capacity (Scotland) Act 1991 sets out that the legal age of capacity within the country is 16. The age of criminal responsibility in England and Wales and in Northern Ireland is 10; and 12 in Scotland, formerly 8, which was the lowest age in Europe. In England and Wales, cases of minors breaking the law are often dealt with by a youth offending team. If they are incarcerated, they are sent to a Young Offender Institution. Things that persons under 18 are prohibited from doing include sitting on a jury, voting, standing as a candidate, buying or renting films with an 18 certificate or R18 certificate or seeing them in a cinema, being depicted in pornographic materials, suing without a litigant friend, being civilly liable, accessing adoption records and purchasing alcohol, tobacco products, knives and fireworks. The rules on minimum age for sale of these products are frequently broken so in practice drinking and smoking takes place before the age of majority; however many UK shops are tightening restrictions on them by asking for identifying documentation from potentially underage customers. Driving certain large vehicles, acting as personal license holder for licensed premises, and adopting a child are permitted only upon the age of 21. The minimum age to drive a HGV1 vehicle was reduced to 18. However, certain vehicles, e. g., steamrollers, require that someone be 21 years of age to obtain an operating license.
Америка Құрама Штаттары
1971 жылдан бастап АҚШ-та кәмелетке толмаған адам – әдетте 18 жасқа толмаған адам деп заңмен анықталады. Дегенмен, алкоголь немесе құмар ойындарына қатысты заңдарда (заңды ішімдік ішу және құмар ойындарының жасын қараңыз), 21 жасқа толмаған адамдар да кейде кәмелетке толмағандар деп аталуы мүмкін. 2005 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының «Ропер против Симмонс» ісі бойынша 18 жасқа дейін қылмыс жасағандарға өлім жазасы қолданылмайтын болды. Соттың 5-4 дауысымен қабылданған шешімді судья Кеннеди жазды, ал судьялар Гинзбург, Стивенс, Брейер және Соутер қолдады. Шешімде халықаралық құқық, балалардың даму ғылымы және тағы да басқа факторлар келтірілді. 1971 жылы ратификацияланған АҚШ Конституциясының жиырма алтыншы түзетуі, барлық азаматтарға әр штаттың, әр сайлаудың 18 жасынан бастап дауыс беру құқығын берді. Бұрын 21 жас деп белгіленген көптеген құқықтардың ең төменгі жасы 18 жасқа төмендетілді (шарттарға қол қою, ата-анасының рұқсатынсыз некеге тұру, заңды ата-аналық қамқорлықты тоқтату), алкогольді ішуден басқа, ол 1980-жылдарға қарай 21 жасқа көтерілді, себебі «Мас көлік жүргізуге қарсы аналар» қозғалысының наразылығына байланысты жасөспірімдердің мас күйде көлік жүргізу жағдайлары көбейді. АҚШ Қорғаныс министрлігі Гуантанамодағы тұтқын лагерьлерінде соттан тыс ұсталған «жауластырушыларды» 16 жасқа толмаған жағдайда ғана кәмелетке толмаған деп қарастырады. Дегенмен, 16 жасқа дейінгі оннан астам тұтқынның тек үшеуі ғана ересектерден бөлінді. 16-18 жас аралығындағы бірнеше ондаған тұтқын ересектермен бірге ұсталды. Қазір 18 жасқа дейінгілер көпшілік пікірі мен әлемдік үміттерге сәйкес бөлек ұсталады. Флорида штаты сияқты кейбір штаттар, жасына қарамастан, кісі өлтіру сияқты аса ауыр қылмыс жасады деп айыпталған адамды ересек ретінде соттауға мүмкіндік беретін заңдар қабылдады. Бұл заңдарға Америка Азаматтық Бостандықтар Одағы қарсы шықты. Жыл сайын АҚШ бойынша шамамен 250 мың жасөспірім сотталып, жазаланып немесе ересектер ретінде түрмеге қамалады.
In the United States as of 1971, minor is generally legally defined as a person under the age of 18. However, in the context of alcohol or gambling laws (see legal drinking age and gambling age), people under the age of 21 may also sometimes be referred to as minors. The death penalty for those who have committed a crime while under the age of 18 was discontinued by the U. S. Supreme Court case Roper v. Simmons in 2005. The court's 5–4 decision was written by Justice Kennedy and joined by Justices Ginsburg, Stevens, Breyer, and Souter, and cited international law, child developmental science, and many other factors in reaching its conclusion. The twenty sixth amendment to the U. S. Constitution, ratified in 1971, granted all citizens the right to vote in every state, in every election, from the age of 18, reducing the minimum ages for most privileges that had previously been set at 21 (signing contracts, marrying without parental consent, termination of legal parental custody) to 18, with the exception of drinking, which had been raised to 21 around the 1980s due to teen drunk driving cases protested by the Mothers Against Drunk Driving. The U. S. Department of Defense took the position that they would not consider "enemy combatants" held in extrajudicial detention in the Guantanamo Bay detainment camps minors unless they were less than sixteen years old. In any event, they separated only three of more than a dozen detainees under 16 from the adult prison population. Several dozen detainees between sixteen and eighteen were detained with the adult prison population. Now those under 18 are kept separate, in line with the age of majority and world expectations. Some states, including Florida, have passed laws that allow a person accused of an extremely heinous crime, such as murder, to be tried as an adult, regardless of age. These laws have been challenged by the American Civil Liberties Union. An estimated 250,000 youth are tried, sentenced, or incarcerated as adults every year across the United States.
Кәмелетке толмағандарды босату
Кәмелетке толмағандарды эмансипациялау – бұл кәмелетке толмаған баланың ата-анасының немесе қамқоршысының бақылауынан шығуы және ересектерге берілетін заңдық құқықтарға ие болуына мүмкіндік беретін құқықтық механизм. Эмансипациялау әдісі елдерге қарай өзгеше болуы мүмкін: неке арқылы, экономикалық тәуелсіздікке қол жеткізу, білім беру деңгейіне ие болу немесе дипломы алу, сондай-ақ әскери қызметке қатысу арқылы. АҚШ-тағы барлық штаттарда кәмелетке толмағандарды эмансипациялаудың әлдебір түрі қарастырылған.
Emancipation of minors is a legal mechanism by which a minor is no longer under the control of their parents or guardians, and is given the legal rights associated with adults. Depending on country, emancipation may happen in different manners: through marriage, attaining economic self sufficiency, obtaining an educational degree or diploma, or participating in a form of military service. In the United States, all states have some form of emancipation of minors.