Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буркина Фасо саясаткері (1942 жылы туған)
Burkinabé politician (born 1942)
Жан Батист Филипп Уэдраого (ʒɑ̃ batist filip wedʁaɔɡo; 30 маусым 1942 жылы туған), сондай-ақ оның бас әріптері JBO деп белгілі,
Jean Baptiste Philippe Ouédraogo (ʒɑ̃ batist filip wedʁaɔɡo; born 30 June 1942), also referred to by his initials JBO,
Уэдраого Уагадугудағы Yalgado Ouédraogo университеттік ауруханасының балалар бөлімінің алғашқы меңгерушісі болды, ол 1976 жылдан 1977 жылға дейін қызмет етті.
Ouédraogo became the first head of the paediatrics department at the Centre hospitalier universitaire Yalgado Ouédraogo in Ouagadougou, serving there from 1976 until 1977.
Ерте әскери мансап
1972 жылы қазан айында Уедраого Жоғарғы Вольта армиясына екінші лейтенант және дәрігер болып кірді. 1979 жылы қазанда ол медицин комендант (майор дәрежесімен тең) болып тағайындалды. Үш жылдан кейін ол Уагадугудағы жаңа әскери база – Гунгхин әскери лагерінің бас дәрігері болып тағайындалды. 21 қарашада Уедраого КСП екі жыл ішінде конституциялық, азаматтық үкіметті қайта орнатуды мәлімдеді. Бес күннен кейін КСП ресми үкімет құрды. Уедраого кабинеттегі жалғыз әскери қызметкер болды және президенттік лауазымымен қатар Ұлттық қорғаныс және ардагерлер істері министрі де болды. КСП үкіметтің нақты бақылауын жүзеге асырды, ал Уедраого көбінесе номиналды басшы ғана болды. Зербо билігі тұсында шектелген кәсіподақтар мен баспасөз бостандығы жаңа басшылық тарапынан қайта жаңғыртылды. Уедраого желтоқсан айында Мого Наба Кугридің қосылуына қатысып, Мосси көшбасшысының табытына гүл шоғын қойды. 1983 жылғы қаңтарда КСП Санкараны премьер-министр етіп сайлады. Сол күні КСП қалада үлкен митинг ұйымдастырды, онда Уедраогоның орташа сөйлеген сөзі Санкараның радикалды пікірлеріне қарағанда әлдеқайда салқын қабылданды. 20 сәуірден 26 сәуірге дейін Уедраого және оның бірнеше министрлері Ломе (Того), Аккра (Гана) және Ниамей (Нигер) қалаларына сапарлады. Президент Феликс Уфуэ-Буаньи онымен Кот-д'Ивуарда кездесуден бас тартып, өз елінде Ливияның ықпалын тоқтатуға көбірек назар аударуын кеңес берді.
Ouédraogo was commissioned as a second lieutenant and medic into the Upper Voltan Army in October 1972. In October 1979 he was promoted to médicin commandant (equivalent to major). Three years later he was appointed chief medical officer of the new Ouagadougou military base, Camp Militaire de Gounghin. On 21 November Ouédraogo declared that the CSP would restore a constitutional, civilian regime in two years time. Five days later the CSP installed a formal government. Ouédraogo was the only soldier in the cabinet and, in addition to his role as President, was made Minister of National Defence and Veterans Affairs. On the whole the CSP exercised true control of the government while Ouédraogo served as little more than a figurehead. The freedoms of labour unions and the press, having been restricted under Zerbo's reign, were restored by the new administration. Ouédraogo attended Mogho Naba Kougri's funeral in December and placed a wreath at the Mossi leader's coffin. The CSP elected Sankara as Prime Minister in January 1983, That day the CSP organised a large rally in the city where a moderate speech by Ouédraogo was much less enthusiastically received than Sankara's radical remarks. From 20 to 26 April Ouédraogo and several of his ministers visited Lomé, Togo; Accra, Ghana; and Niamey, Niger. President Félix Houphouët Boigny refused to meet him in the Ivory Coast, advising that he should focus on stemming Libyan influence within his own country.
Санкарамен дау және оны құлату
Уэдраогоның биліктегі кезеңі ұзаған сайын, ол БПК-ның консервативті және радикалды топтарын келістіре алмады, олардың келіспеушілігі саяси тұңғырға ұшырауға алып келді. 1983 жылдың 14 мамырында БПК Бобо-Диулассо қаласында бас қосты. Көптеген адамдар кеңестен хабар алу үшін жиналды. Санкара кешкі уақытқа дейін сөйледі, көпшілік Рамазан айындағы оразаларын ашуға асықты. Оудраого өз сөйлеуіне тыңдаушы таба алмады, себебі Санкара оны артық көңіл көтеру үшін осылай істеген секілді. Келесі күні ол Франция президенті Франсуа Миттеранның Африка мәселелері жөніндегі жетекші кеңесшісі Гай Пеннемен кездесті. 16 мамырда ол үкіметін Ливияны қолдайтын және Францияға қарсы күштерден тазартты, БПК-ны таратып, Санкараны және бірнеше маңызды шенеунікті қамауға алды. Радикалдарды жою себептерін түсіндіре келгенде, ол: «Бұл идеологиялық мәселе. Біз [Патриоттық даму лигасының] бағдарламасын қадам-қадаммен орындап келдік, ал ол бағдарлама бізді коммунистік қоғамға жеткізуі керек еді», – деді. Ол Пеннемен қайта кездесіп, Франциядан үкіметіне айтарлықтай қаржылық көмек уәде етілді. Блез Компаоре қолға түспей, Санкараның бұрынғы гарнизоны болған Поға қашып кетіп, қарсылықты ұйымдастыра бастады. Келесі күндері Уагадугуда Санкараны қолдау мақсатында ірі демонстрациялар өтті. Уэдраогоның саяси жағдайы нашар болды; оның солшыл оппозициясы жақсы ұйымдастырылған, ал ол өкілдік еткен консервативті топтармен сенімді байланысқа ие болған жоқ, тек Пабре кіші семинариясынан келген бірнеше сыныптастарының қолдауына ғана сене алатын. Күш қолданудың тиімді емес екенін түсінген ол, қарсыластарын жұбату арқылы жағдайды шешуге тырысты. 27 мамырда Уэдраого сөз сөйлеп, азаматтық билікке оралуды және саяси тұтқындарды босатуды уәделеді. Ол сондай-ақ алты ай ішінде жаңа конституция жобасын дайындауды және одан кейін ол қатыспайтын сайлау өткізілетінін жариялады. Санкара Жоғарғы Вольтаның жаңа президенті болды. 23 тамызда Уэдраого Ұлттық қорғаныс министрі лауазымынан ресми түрде босатылып, оның орнына Жан-Батист Букари Лингани тағайындалды. Екі күннен кейін ол әскерден шығарылды. Санкара 1984 жылы Жоғарғы Вольтаның атын Буркина-Фасо деп өзгертті, ал үш жылдан кейін төңкеріс салдарынан қаза тауып, оның орнына Компаоре келді.
As his tenure progressed, Ouédraogo found himself unable to reconcile the conservative and radical factions of the CSP, whose disagreements were leading to a political stalemate. On 14 May 1983 the CSP convened in the town of Bobo Dioulasso. A crowd gathered to hear a message from the council. Sankara spoke until dusk, and the crowd mostly dispersed, its members eager to break their Ramadan fasts. Ouédraogo was in turn left without an audience for his speech, as Sankara seemingly intended in an effort to humiliate him. The following day he met with Guy Penne, a top African affairs adviser of President of France François Mitterrand. On 16 May he purged his government of pro Libyan and anti French elements, disbanded the CSP, and had Sankara and several other important officials arrested. Explaining the reasons for the radicals' removal, he said, "It is a problem of ideology We were following step by step the program of the [Ligue patriotique pour le développement], and that program was to lead us to a communist society." He met again with Penne, who promised his government significant financial aid from France. One officer, Blaise Compaoré, evaded capture and escaped to Sankara's former garrison at Pô where he began to organise resistance. In the following days large demonstrations occurred in Ouagadougou in support of Sankara. Ouédraogo's political position was weak; his left wing opponents were well organised while he did not have reliable connections with the conservative factions he supposedly represented and could only really count on the support of a handful of his former classmates from the Pabré minor seminary. Realising that the use of force was of little recourse, he sought to resolve the situation by appeasing his adversaries. On 27 May Ouédraogo delivered a speech, promising a quick return to civilian rule and the liberation of political prisoners. He also announced the drafting of a new constitution within six months, to be followed by an election in which he would not participate. Sankara became the new President of Upper Volta. Ouédraogo was officially removed from his post as Minister of National Defence on 23 August and succeeded by Jean Baptiste Boukary Lingani. He was discharged from the army two days later. Sankara changed the name of Upper Volta to Burkina Faso in 1984, and three years later he was killed in a coup and replaced by Compaoré.
Кейінгі өмірі
1985 жылы 4 тамызда Уэдраогоға кешірім жасалды және ол медициналық жұмысына қайта оралды, Yalgado Ouédraogo ауруханасында жұмыс істеді. Сол жылдың желтоқсан айында Уагадугу қаласының Нонгр Массом ауданындағы бір көшеге оның аты берілді. 2016 жылы ол Жеке денсаулық сақтау кәсіби бірлестіктері федерациясының (Fédération des Associations Professionnelles de la Santé Privée) президенті болды. 2021 жылға дейін Уэдраого өз медициналық клиникасында жұмыс істеп келді.
Ouédraogo was granted clemency on 4 August 1985 and returned to medical work, taking a job at the Hôpital Yalgado Ouédraogo. That December a street in the Nongr Massom district of Ouagadougou was named after him. In 2016 he was the president of the Fédération des Associations Professionnelles de la Santé Privée. As of 2021 Ouédraogo still worked at his medical clinic.
Саясаттану
Мен бірнеше рет делдалдық жасадым. Әр жолы мен патриоттық шақыруға құлақ асқанды міндетім деп санаймын және моральдық жауапкершілік сезінемін. Егер менің үлесім мәселені шешуге көмектесе алатын болса, мен оны жасауға қуаныштымын. 1999 жылы ол Ұлылар Кеңесінің мүшесі болды, бірақ 2014 жылы кеңесші органнан шықты. 2012 жылдың қараша айында ол Саи Зербомен бірге Буркина-Фасоның билігіндегі жемқорлыққа алаңдаушылық білдіретін сөз сөйледі, сондай-ақ ел басшыларын осы мәселеде белсенділік танытпаумен айыптады. 2014 жылдың басында Уэдраого президент Компаоре мен оппозициялық топтар арасындағы келіспеушілікті реттеуге тырысты, осы кезде екеуінің арасындағы шиеленіс күрт өсті. Бірақ сәуір айында делдалдық әрекет сәтсіз аяқталып, Компаоре кейіннен отставкаға келіп, елден қашып кетті. 2015 жылдың қыркүйек айында әскерилер төңкеріс жасады. Уэдраогодан делдалдық жасауды сұрады, ол төңкерушілерді тоқтатып, кепілге алынғандарды босатуға тырысты. Армия төңкеріске қарсы шыққан кезде ол төңкерістің жетекшісі Гилбер Диендереге бірнеше рет бас беруге шақырды. Ватикан елшілігінде пана тапқаннан кейін Диендере Буркина-Фасоның уақытша үкіметіне тапсырылды, ал Уэдраого оны астанадағы жандармерия базасына сүйемелдеп алып барды. 2017 жылдың сәуірінде Уэдраого және басқа да бірнеше көрнекті тұлғалар Компаоренің жақтастарынан құрылған оппозициялық коалиция – Демократия және ұлттық келісім коалициясының басшыларымен саяси келісім туралы талқылау үшін кездесті. 2020 жылы ол «Ma part de vérité» атты естеліктер жинағын жариялады.
Quote box|width=246px|bgcolor=#c6dbf7|align=left|quote="I have been mediator a few times. And every time I have been, I have always felt it was a duty and a moral obligation not to shun a patriotic call Whenever my contribution can help to solve a problem, I am happy to do so. "|source= Ouédraogo's thoughts on serving as a political mediator (translated from French) In 1999 he was made a member of the Conseil du Sages, though by 2014 he had left the consultative body. In November 2012 he delivered a speech on behalf of himself and Saye Zerbo, expressing concern about how corrupt Burkina Faso's administration had become over the preceding years and accusing the country's leaders of inaction on the matter. In early 2014 Ouédraogo acted as a mediator between President Compaoré and opposition groups as tensions between the two dramatically rose. However, the arbitration failed in April, and Compaoré later resigned and fled the country. In September 2015 members of the military launched a coup. Ouédraogo was asked to mediate, and he attempted to delay the putschists and secure the release of hostages. As the army turned against the coup he made multiple appeals to the plot's leader, Gilbert Diendéré, to surrender. After seeking refuge in the Vatican embassy, Diendéré was handed over to Burkinabé transitional government authorities and Ouédraogo escorted him into custody at the gendarmerie base in the capital. In April 2017 Ouédraogo and several other national figures met with leaders of the Coalition for Democracy and National Reconciliation, an opposition coalition formed out of Compaoré's supporters, to discuss political reconciliation. In 2020 he released a memoir titled Ma part de vérité.