Кіріспе

Моральдық дилемманың басшылық қағидасы, дауыс беру контекстінде

Екі жамандықтың кішісі қағидасы, сондай-ақ кіші жамандық қағидасы және жамандықтың кіші түрі деп те аталады, егер екі жаман нұсқаның арасынан таңдау жасау қажет болғанда, ең жамандығы аз нұсқаны таңдау керек деген қағида. Бұл қағида кейде екі партиялық жүйедегі демократиялық дауыс берудегі екітаңдаулы саяси шешімдер туралы айтылғанда еске түсіріледі.

Шығу тегі

Бұл қағида Платон философиясы дәуірінен бері бар. Аристотель «Никомах этикасында» былай деп жазды:

«Кіші жамандық, үлкен жамандықпен салыстырғанда жақсылық ретінде көрінеді, себебі кіші жамандық үлкенінен артық, ал артық нәрсе жақсы». Бұл қағиданың қазіргі заманғы түрін Томас а Кемпис 15 ғасырдың басында жазған «Христосқа еліктеу» атты рухани кітабы арқылы танымал етті. Спиноза «Этика» еңбегінің 4-бөлімінде мынадай қағиданы ұсынды:
65-ұсыныс: «Ақыл-ойымыздың басшылығымен, екі жақсы нәрсенің ішінде үлкен жақсылықты, ал екі жаман нәрсенің ішінде кіші жамандықты таңдаймыз».

Мифология

"Сцилла мен Харибдис арасында" – Гомердің "Одиссеясынан" алынған идиома. Одиссей екі жамандықтың азғынын таңдап, Сциллаға жақындады. Ол алты серігінен айрылды, бірақ Харибдиске жақындағанда бәрі құрылар еді. Осындай оқиғалардың нәтижесінде екі қауіптің арасында қиын жағдайға түсу идиомалық қолданысқа енді. Ағылшын тіліндегі мағынасы шамалас теңізшілік сөз тіркесі – "тас пен қатаң жердің арасында". Латын тіліндегі "Incidit in scyllam cupiens vitare charybdim" ("Харибдистен қашуға тырысып, Сциллаға шалынды") деген фраза бұрыннан бері мақалға айналған, мағынасы жармадан отқа секірумен үйлеседі. Эразм осы мақалды "Адагия" атты еңбегінде ежелгі мақал ретінде тіркеген, бірақ ең ерте белгілі мысалы 12 ғасырдағы Вальтер Шатильонның "Александри" латын дастанында кездеседі.