Кіріспе

Москва Домодедово халықаралық әуежайы (IATA: DME, ICAO: UUDD), ресми түрде Домодедово Михаил Ломоносов атындағы халықаралық әуежай, Ресейдің астанасы Мәскеу қаласына қызмет көрсететін халықаралық әуежай. Ол Мәскеу облысының Домодедово қаласында, Мәскеу қаласының оңтүстік-шығысынан оңтүстікке қарай орналасқан. Домодедово әуежайы Ресей бойынша, сондай-ақ Азия, Африка және Таяу Шығысқа қатынайтын тұрақты рейстерді жүзеге асырады. Бұл әуежай Ресей мен ТМД елдеріндегі Шереметьево және Пулководан кейін үшінші орындағы ірі әуежай болып табылады. Домодедово әуежайы Еуропадағы ең қызығушылық тудыратын жиырма әуежайдың қатарына кіреді. 2022 жылы әуежай 21,2 миллион жолаушыға қызмет көрсетті. 2019 жылы өткізілген атау конкурсы мен президент жарлығына сәйкес, әуежай Ресей ғалымы Михаил Ломоносовтың есімімен аталып қайта аталды.

Тарих

Әуежай Домодедово қаласының атымен аталады, ол оның орналасқан аумағында жатыр. Жаңа Астана әуежайының құрылысына қатысты алдын ала зерттеу жұмыстары 1948 жылы Политбюроның шешімімен басталды. Ол кезде бұл нысан "№306 объектісі" деп белгіленді. Домодедово әуежайы бұрынғы Елгазино ауылының жерінде орналасқан. Ауылдың қираған ағаш үйлері (избалар) және 19 ғасырға жататын қабір тастары бар зират 21 ғасырдың басында да сақталған, ұшу-қону жолағынан бір шақырымдай батысқа қарай, қоршаудың артында орналасқан. Елгазино ауылы туралы алғашқы жазбалар 16 ғасырға дейін барады. 1550 жылы Иван Грозный патша өзінің воеводасы және бояры Иван Васильевич Шереметьевке Мәскеу округінде 150 шаршы жерді кішігірім иелік ретінде берді. 1627 жылы ауыл тағы да құжаттарда кездеседі, ол Колычево ауылындағы Қайта тірілу шіркеуінің қарамағындағы бес шаруа үйі бар Елгозино ауылы ретінде тіркелген. 1760 жылдардағы жалпы санау нәтижесінде ауылда 25 шаруашылық және 218 тұрғын болған. 1950 жылдары, ауылдың бұзылуына дейін, онда шамамен 200 адам тұрған. 1951 жылы құрылысқа дайындық жұмыстары басталды: өртке қарсы жолақтар жасау және Павелецкая бағытынан қосылатын жолдарды салу. 1954 жылғы 13 қарашадағы Министрлер Кеңесінің қаулысы КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Азаматтық әуе флоты Бас басқармасының Мәскеу облысының Елгазино (қазіргі Домодедово) ауылының маңында Мәскеу азаматтық әуе флотының екінші әуежайын салу туралы ұсынысын бекітті. 1958 жылы КСРО Министрлер Кеңесінің қаулысы әуежайдың бірінші кезеңін 1962 жылы аяқтауға мүмкіндік берді. 1962 жылы Азаматтық авиация Бас басқармасы басшысының 7 сәуірдегі №200 бұйрығы ("Мәскеу Домодедово әуежайын ұйымдастыру туралы") жаңа әуежайды Мәскеу көлік авиациясын басқару басқармасының құрамында ұйымдастыруға және оны Мәскеу Домодедово әуежайы деп атауға бұйрық берді. Сондықтан 1962 жылғы 7 сәуір әуежайдың ресми туған күні болып есептеледі. 1962 жылдың соңында, ресми мақұлдаудан кейін, әуежай пошта және жүк ұшақтарымен рейстерді бастады. 1964 жылғы наурызда Домодедоводан Свердловскіге Tupolev 104 ұшағымен алғашқы рейс орындалды. Кеңес Одағындағы қашықтығы ұзақ ішкі рейстердің өсуін қамтамасыз етуге арналған әуежай 1965 жылғы мамыр айында ресми түрде ашылды. Аэропорт ашылғаннан кейін он сегіз айдан соң екінші ұшу-қону жолағы пайдалануға берілді. 1975 жылғы 26 желтоқсанда Домодедово әуежайы Туполев Ту-144 ұшағының Алматыға алғашқы рейсі үшін таңдалды. 1990 жылдары әуежай жекешелендіріліп, жеке туристік компанияның (кейін әуе компаниясы) басқаруына берілді, оны Урал кәсіпкерлері Антон Баков пен Дмитрий Каменщик құрған. 1992 жылы олардың күш-жігері әуежайдың халықаралық мәртебе алуына әкелді (Ресей Федерациясы Үкіметінің 1992 жылғы 13 шілдедегі №1262 қаулысы "Домодедово (Мәскеу) әуежайын халықаралық рейстерге ашу туралы"). Баков 1994 жылы бизнестен шықты, ал Каменщик әлі де компанияны басқарып келеді. Әуежай терминалды кешенін қайта құру 1999 жылы Мәскеу облысының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Федералды әуе көлігі қызметінің Басқармасы бекіткен 2003 жылға дейінгі Әуежайды дамытудың кешенді бағдарламасының аясында басталды. Осы бағдарламаға сәйкес, 2000 жылы ашылған әуежай терминалды кешені толыққанды қайта құрылды. Аэропорттың құрылысы кезінде әуежай жұмысын тоқтатпады. 2000 жылы қайта құру нәтижесінде әуежай кешенінің өткізу қабілеті сағатына 6000 жолаушыға жетті: IAL – сағатына 2800 жолаушы, DAL – сағатына 3200 жолаушы. Осы жұмыстың нәтижесінде Домодедово әуежайының терминалы ISO 9001:2000 сертификатын Ресейде бірінші болып сәтті алды. 2003 жылы британдық Airline Business журналы Домодедово әуежайының жолаушылар ағынының өсуін әлемдегі 150 ірі әуежайдың бірі деп мойындады. 2004 жылы әуежай әлемдегі ең үздік жүз әуежайдың қатарына енді, ал 2005 жылы Мәскеу авиациялық аймағындағы жолаушылар тасымалы бойынша көшбасшы атанды, бұл рекорд келесі он жыл бойы сақталды. 2009 жылға қарай терминалдың ауданы 2004 жылғы 70 000 шаршы метрден 135 000 шаршы метрге дейін кеңейтілді (1,453,000 шаршы фут). Жаңартылған терминал және әуежай нысандары әуежай иелеріне British Airways, China Eastern Airlines, Lufthansa, Royal Air Maroc, Japan Airlines, Austrian Airlines және Vietnam Airlines компанияларын Шереметьево әуежайынан Домодедовоға көшіруге мүмкіндік берді. Домодедово жолаушылар ағыны бойынша Шереметьево әуежайынан озып, Ресейдегі ең көп жолаушы тасымалдайтын әуежайға айналды. 2010 жылға қарай Домодедоводағы жолаушылар саны 2000 жылы 2,8 миллионнан жылына 22 миллионға дейін өсті. Домодедово – Ресейде бір мезгілде жұмыс істейтін қатар ұшу-қону жолақтары бар алғашқы әуежай. 2003 жылы қайта жаңартылғаннан кейін, Домодедово сағатына жетітен астам ұшу-қонуды басқара алады. 21 ғасырдың бірінші онжылдығының соңына қарай әуежайда жеке әуе компаниялары ұйымдастырған бес бизнес-лаундж болды. 2003 жылы әуежай кең корпусты ұшақтарды қабылдауға рұқсат алуға бағытталған кеңейту бағдарламасын бастады. Ұшу-қону жолағы, руллинг жолдары және тұрақ алаңдары кеңейтіліп, нығайтылды. 2009 жылғы наурызда әуежай Airbus A380 сияқты жаңа үлкен ұшақтарды (NLA) қабылдауға рұқсат алғаны туралы хабарланды. Бұл рұқсат оның операциялық аймандары ICAO Category F стандартының өлшемдері мен күшіне сәйкес келеді дегенді білдіреді. Әуежайда ILS Category III A статусы бар. Домодедово әуежайы екі террористік оқиғаның ошағы болды. 2004 жылы ислами экстремистер әуежай қауіпсіздігінен өтіп, екі жолаушы ұшағына мініп, Домодедоводан ұшып кеткеннен кейін жарылыс жасады. Осы оқиғадан кейін күшейтілген қауіпсіздік шаралары қабылданғанмен, 2011 жылғы 24 қаңтарда тағы бір шабуыл болды, онда ислами экстремист терминал ғимаратына кіріп, келген жолаушылар залында бомба жарылды. Нәтижесінде әуежай терминалының кіреберісінде міндетті тексеру және жеке тексеру амалдары енгізілді. 2011 жылы IPO алдында холдинг компания Лондон қор биржасының сайтында ақпарат жариялап, Каменщикті жалғыз иесі деп көрсетті. Домодедово әуежайы Ресейдегі жалғыз жекеше әуежай: әуежай операторы – DME Limited Group.

Болашақ дамуы

2016 жылдың қаңтарынан бастап, қазіргі терминал ғимаратына жапсарлас жаңа конкорс кеңейтімдері салынып жатыр. Бұл құрылыс жолаушылар терминалының жалпы ауданын 225 000 м2-ға дейін ұлғайтуға бағытталған. Кеңейтімдер 2012–2014 жылдары кезең-кезеңмен ашылды. 2015 жылдың мамыр айында А терминалының (негізгі ғимарат) жаңа кеңейтімі аяқталды, онда жаңа кеңселер, әуежай лаунжы және жаңа паспорттық бақылау орындары орналасқан, сондай-ақ оның дизайны басқа терминал бөлімдерінен өзгеше. Барлық конкорстар біріктірілген күйде қалады, ал ICAO және IATA транзиттік технологияларын пайдалану арқылы әуежай қызметінің және жолаушылардың байланысының тиімділігін арттыру жоспарлануда. 1500-нен астам автомобильге арналған жаңа тұрақ та салынып аяқталды.

2-терминал

2-терминалдың бірінші кезеңі 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионаты бағдарламасының аясында халықаралық рейстер үшін салынды. Құрылыс аяқталғаннан кейін B-конкорсында қызмет еткен халықаралық рейстердің барлығы жаңа сегментке көшірілді, ол жаңа жолаушылар терминалының екінші сегментіне айналды және Лондон Хитроу әуежайының 5-терминалынан екі есе үлкен – 61 футбол алаңына тең. Аумағы 235 000 шаршы метр (2 529 000 фут) құрайтын (T2 сегменті) жаңа бөлім, қолданыстағы терминалдың сол қанатына қосылды. Мұнда 100-ге жуық тіркеу тізімдері, 40 автоматты тіркеу киоскі, сондай-ақ әлемдегі ең ірі жолаушылар ұшағы Airbus A380 үшін арнайы траптар бар. Нәтижесінде жолаушылар терминалының жалпы ауданы (қазіргі Т1 негізгі сегментінің кеңейтілуін қоса алғанда) екі еседен асып, шамамен 500 000 шаршы метрге жетті. Оны британдық RMJM компаниясы жобалаған, және «бір шатыр астында» концепциясы қолданылды, яғни барлық рейстердің жолаушылары бір терминалда қызмет көрсетіледі. Еуропаның ірі әуежайларының бірі – Амстердам Схипхол әуежайы осы принцип бойынша жұмыс істейді. Құрылысты 2018 жылдың наурызына дейін аяқтау жоспарланған, бірақ мердігердің бірден ауысуына байланысты құрылыс айтарлықтай кешікті. 2018 жылы терминал қызметкерлері футбол жанкүйерлеріне арналған белгілі бір келген және кеткен аймақтарда ғана жұмыс істеді, олар арнайы жанкүйерлік паспорттарымен саяхаттады. Терминалдың құрылысы 2020 жылы толыққанды аяқталды. Мәскеу Домодедово әуежайы жолаушылар терминалының жаңа сегментін – T2 іске қосты, соның арқасында әуежайдың ауданы шамамен 500 мың шаршы метрге дейін ұлғайды. Әуежайдың жалпы сыйымдылығы жылына 60 миллион жолаушыдан аспайды. Жаңа сегмент 7 қабаттан тұрады және жалпы ауданы шамамен 240 мың шаршы метрді құрайды.

3-терминал және Aeroexpress терминалы

2021 жылы әуежай терминалына жабық өтпе арқылы жалғасқан жаңа Aeroexpress терминалы ашылды.

Терминалдар

Жоба «БІР ШАРЫҚТА» архитектуралық тұжырымдамасы аясында жүзеге асырылуда: бір терминал әуежай кешенінің көліктік әлеуетін ең тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Жаңа жолаушылар терминалының (T2) ашылуынан кейін, үлкен сыйымдылықтағы ұшақтарға қызмет көрсетуге арналған қос жүргізу жолдарымен қоса, жүргізу жолдарының саны 40-қа жетті.

Қонақ үй

2017 жылдың қыркүйегінде әуежай терминалының ішінде жаңа қонақ үй ("Aerotel Express") ашылды. Бұл Мәскеу арқылы транзитпен өтетін жолаушыларға терминалдың сыртында қонақ үйге бармай-ақ, сол жерде тұруға мүмкіндік береді (бұрын транзит жолаушылары терминалды тастап, ең жақын қонақ үйге шаттл көлігімен баруға мәжбүр болатын). Бұл Ресейде әуежай терминалында ашылған алғашқы қонақ үй.

Салондар

Бизнес-зал бизнес-клас жолаушыларына, әуекомпаниялардың бонустық бағдарламаларының қатысушыларына және әуе билетінің класына қарамастан, ақы төлеп кіретін жолаушыларға қолжетімді. 2023 жылы жаңа жолаушылар терминалының (T2) сегментінде Horizon залы ашылды, онда күту залы, швед үстелі, коворкинг аймағы, душ бөлмесі және балаларға арналған ойын бөлмесі бар.

Отбасылық қызмет

Балаларға күтім бөлмесі 0-дан 14 жасқа дейінгі балаларға арналған жағдайлармен жабдықталған. Отбасылық қызмет көрсету қонақтары ойын бөлмелерімен, жатын бөлмелерімен және киім ауыстыру бөлмесімен қатар, ас үйі бар тамақтанатын орынға қол жеткізе алады.

DME MED

Ресейдегі әуежайдың медициналық орталығындағы алғашқы консультациялық-диагностикалық клиника жолаушылар терминалының жаңа бөлігінде орналасқан. Клиникада генетикалық қоса алғанда, толыққанды зертханалық тексерулер, сондай-ақ функционалдық диагностика, медициналық ультрадыбыс, косметология және психологиялық қызметтердің кең ауқымы ұсынылады.

Жылдық тасымал

+ Жылдық жолаушылар трафигі Жыл жолаушылар % өзгерісі201022,254,529 201125,701,610 15.5% 201228,000,000 9% 201330,760,000 10% 201433,039,531 7.5% 201530,504,515 7.7% 201628,366,800 7% 201730,700,000 7.6% 201829,400,000 4.3% 201928,252,337 4.1% 202016,389,427 42% 202125,065,087 52.9% 202221,200,000 15%

Басқа құрылғылар

Russian Sky Airlines әуежай аумағында бас кеңсесі орналасқан. Transaero әуежайы Домодедовода болды. Domodedovo Airlines әрекет еткен кезде оның бас кеңсесі әуежай аумағында орналасқан.

Темір жол

Әуежайда теміржол станциясы бар, ол Мәскеу орталығындағы Павелецкий теміржол терминалына қатынайды. 2002 жылы құрылған теміржол байланысы Aeroexpress пойыздарын ұсынады (саяхат 45 минутты құрайды; автобус классы 500 рубль, бизнес-класс 1000 рубль тұрады), және Павелецкий теміржол терминалы мен Верхние Котлы теміржол станциясында екі тоқталым бар. Павелецкий қалалық теміржол желісіндегі қалыпты қала маңы жолаушылар пойыздары 65-70 минутқа дейін жетеді және құны 198 рубль, бірақ күндіз сирек кетеді.

Автобус

Мәскеуге 308, 1185 Aeroexpress автобустарымен және коммерциялық маршрутка минивэндарымен (қатынайтындығы жиі): Мәскеу метрополитенінің Замоскворецкая желісінің (#2) Домодедовская станциясына дейін. Бағасы 170 рубль (шамамен 1,9 АҚШ доллары), саяхат уақыты шамамен 45 минут. Жергілікті автобустар мен 11, 26, 30, 17k, 30k, 47k, 52k маршруткалары жақын жердегі қалалармен байланыстырады және Домодедово муниципалитетіндегі Павелецкий қалалық теміржолының станциясына қосылады. 999 автобусы оңтүстік-шығыс бағытында жүріп, әуежайды Бронницы, Коломна және Рязань қалаларымен байланыстырады.

Жол

Аэропортта ұзақ және қысқа мерзімді тұрақтар бар. Терминалға Мәскеу сақиналық жолы мен Каширское тас жолының тоғысынан 22 шақырымдық (14 миль) төрт қатарлы тас жол арқылы қол жеткізуге болады. Жолаушылар лицензиялы такси, көлікке тапсырыс беруге арналған танымал мобильді қосымшалардың қызметтерін пайдалана алады, сондай-ақ P3 тұрағында орналасқан каршеринг қызметтерін де пайдалана алады.

Апаттар мен оқиғалар

1999 жылдың 5 желтоқсанында Домодедовода сынақ ұшу кезінде Ілюшин Ил-114 жүк ұшағы құлап, бес адам қаза тауып, екеуі жарақат алды. 2004 жылдың 24 тамызында «Волга АвиаЭкспресс» рейсі 1353 және «Сибирь» әуежолының 1047 рейсі бірдей уақытта бомбаланды, біріншіде 44 адам, екіншісінде 46 адам қаза тауып, барлығы 90 адам мерт болды. 2010 жылдың 22 наурызында Хургададан (Мысыр) 8 экипаж мүшесімен жолаушысыз келе жатқан Aviastar TU Flight 1906 рейсінің Ту-204 әуежайдан 2 шақырым қашықтықтағы орманға түсті, қонуға тырысқанда тұманды жағдай болды. Қаза болғандар жоқ, экипаж мүшелері өздері ұшақтан шығып құтылды, бірақ төртеуі ауыр жарақат алды. 2010 жылдың 4 желтоқсанында South East Airlines рейсі 372 Домодедовоға шұғыл қонды, нәтижесінде екі адам қаза тауып, 56 адам жарақаттанды. 2011 жылдың 24 қаңтарында Домодедово халықаралық әуежайында болған қанаушылық шабуыл салдарынан 37 адам қаза тауып, 173 адам жарақат алды. Жауапкершілікті «Кавказ Әмірлігі» деп аталатын Чечен джихадистік тобы өз мойнына алды. 2018 жылдың 11 ақпанында Saratov Airlines рейсі 703, Антонов 148 ұшып көтерілгеннен кейін көп ұзамай құлап, борттағы 71 адамның барлығы қаза тапты.