Кіріспе

Кеңес баллистикалық зымырандық су асты кеме класы

Yankee класы, Кеңес белгілемелері бойынша 667A Navaga (навага) және 667AU Nalim (бурбот) жобалары, негізгі Yankee I үшін, Кеңес Одағында Кеңес Әскер-теңіз күштері үшін салынған ядролық баллистикалық зымырандық су асты кемелерінің отбасы еді. Барлығы 34 бірлік салынды: 24 - Солтүстік флот үшін Северодвинскте, ал қалған 10 - Тынық мұхиты флоты үшін Амур өзеніндегі Комсомольскте. Солтүстік флоттың екі бірлігі кейін Тынық мұхитына ауыстырылды. Yankee класы кең ауқымды модификацияларға түсті; бұл кемелер бастапқы үлгіден өзгеше тағайындамаға ие.

Дизайн

Янки класындағы ядролық су асты кемелері – американдық және британдық "Поларис" су асты кемелерінің термоядролық атыс күшімен салыстыруға болатын алғашқы советтік баллистикалық зымыран тасушы су асты кемелері (SSBN) болды. "Янки" класы өз алдыңғыларына қарағанда мұхитта тыныш жүзіп, су астындағы жылдамдығын арттыратын жақсырақ аэродинамикалық формаға ие болды. "Янки" класы АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің "Поларис" су асты кемелеріне өте ұқсас болды. Бұл кемелердің барлығы суық соғыс кезеңінде ядролық тежеу құралы ретінде қолданылған, көптеген ядролық оқ-дәрілері бар 16 баллистикалық зымыранмен (SLBM) қаруланған.

Пайдалану тарихы

Янки класындағы SSBN атомдық суасты қайықтары 1960 жылдардан бастап Кеңес теңіз флотында үш мұхитта: Атлант мұхитында, Тынық мұхитында және Солтүстік Мұзды мұхитында қызмет етті. 1970 жылдары шамамен үш Янки класындағы қайық Атлант мұхитында, Бермуда аралдарының шығысында және АҚШ-тың Тынық мұхиты жағалауындағы белгілі бір "патрульдік аймақта" тұрақты түрде патрульдеуде болды. SSBN атомдық суасты қайықтарының осы алдыңғы қатарға орналасуы, Батыс Еуропада және Атлант мұхитының айналасында, соның ішінде Жерорта теңізі мен Шығыс Атлант мұхитындағы әскери кемелерде (оның ішінде атомдық суасты қайықтарында) сақталған американдық, британдық және француз ядролық қаруларының күшіне теңдес келді. К 137 "Ленинец" басқарушы қайық, қолданысқа енгізілгеннен екі жарым жыл өткен соң, 1970 жылдың 11 сәуірінде құрметті атау алды. Янки класындағы бір суасты қайық, К-219 советтік суасты қайығы, 1986 жылдың 6 қазанында бортында болған жарылыс пен өрт салдарынан жоғалды. Бұл қайық Бермудаға жақын маңда теңізде болған, суға батып кетті, себебі суға толудан көтерілгіштік күші жойылды. Құтқару кемелері келгенге дейін оның төрт теңізшісі қаза тапты. Осы қайықтың жоғалуына байланысты оқиғалар әлі де даулы болып қала береді. Бұл кластағы кем дегенде бір қайық АҚШ теңіз күштерінің атомдық суасты қайығымен соқтығысқан. Қартайып бара жатқандықтан және АҚШ пен КСРО-ның ядролық қарулануын азайту туралы SALT I, START I және START II келісімдеріне сәйкес, Янки класының барлық қайықтары қарусыздандырылып, қызметтен шығарылды және ядролық кемелерді бөлшектеуші зауыттарға жіберілді.

Танымал мәдениет

Том Клэнсидің 1986 жылғы техно-триллері "Қызыл дауыл көтерілуі" романында, барлық "Янки" класты SSBN атомдық суасты қайықтары Совет Одағы тарапынан "Маскировка I" аясында қызметтен шығарылып, жаратылуы ұсынылады. Бұл, ішінара, АҚШ-тың өзінің бірінші буынындағы "Джордж Вашингтон", "Итан Аллен" және "Лафайет" класты SSBN атомдық суасты қайықтарымен де осылай әрекет етуіне, сондай-ақ НАТО-ның КСРО ниетіне қатысты алаңдаушылықтарын басуға бағытталған.