Сезар Франк: Бельгиялық-француз композиторы және органды орындаушысы

Кіріспе

Бельгиялық француз композиторы және органшысы (1822–1890)

Сезар Огюст Жан Гийом Губерт Франк (Sezaʁ oɡyst ʒɑ̃ ɡijom ybɛʁ fʁɑ̃k; 10 желтоқсан 1822 – 8 қараша 1890) – француз романтикалық композиторы, пианиношы, органшы және музыка мұғалімі. Ол қазіргі Бельгиядағы Льеж қаласында (сол кезде Нидерланды Біріккен Корольдігінің құрамында болған) дүниеге келді. 1834 жылы алғашқы концерттерін берді және 1835 жылдан бастап Парижде жеке сабақтар алды, оның ұстаздарының бірі Антон Рейха болды. Бельгияға қысқа қайта оралғаннан кейін, «Рут» атты ерте ораториясы сәтсіз қабылданғаннан соң, Парижге көшіп, мұғалім және органшы болып жұмыс істеді. Ол керемет музыкалық импровизатор ретінде танылды және Аристид Кавайе-Колл жасаған жаңа аспаптарды көрсету үшін Франция бойынша көп саяхаттады. 1858 жылы Париждегі Сент-Клотильда базиликасының органшысы болды және өмірінің соңына дейін осы лауазымда қалды. 1872 жылы Париж консерваториясында профессор болды; тағайындалу шарты бойынша француз азаматтығын алды. Профессорлық қызметке тағайындалғаннан кейін Франк классикалық репертуарға енген бірнеше шығарма жазды, олар симфониялық, камералық, орган және фортепианоға арналған туындыларды қамтиды. Мұғалім және композитор ретінде оның көптеген ізбасарлары болды, олар композиторлар мен музыканттардан құралды. Оның шәкірттерінің арасында Эрнест Шоссон, Винсент д’Инди, Анри Дюпарк, Гийом Леке, Альберт Рено, Шарль Турнемир және Луи Виерн болды.

Бала және студент (1822-1842)

Франк Нидерландының біріккен корольдігінің бір бөлігі болған Льеж қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Николас Жозеф Франк, банк кызметкері, оның әулеті Германия мен Бельгия шекарасынан келген. Жастай Сезар Август, ол ерте жылдары танымал болғандықтан, сурет салу және музыкалық қабілеттерін көрсетті, бірақ Николас Жозеф оны Франц Лист немесе Зигмунд Тальберг сияқты жас дарынды пианист-композитор ретінде көріп, отбасына даңқ пен байлық әкелетіндей болды. Әкесі Франкты Льеждің Корольдік консерваториясына оқуға жіберді, онда Жозеф Доссойн Мехул және басқа да оқытушылармен сольфеджио, фортепиано, орган және гармонияны оқыды. Сезар Август 1834 жылы, жаңа құрылған Бельгия Корольдігінің Леопольд I алдында өзінің алғашқы концерттерін өткізді. 1835 жылы әкесі кең аудиторияға уақыт келді деп шешіп, Сезар Август пен оның інісі Жозефті жеке оқу үшін Парижге алып келді: Антон Рейхадан контрапункт және Пьер Циммерманнан фортепиано. Екеуі де Париж консерваториясының профессоры болды. Рейха он айдан кейін қайтыс болғаннан кейін, Николас Жозеф екі баланы да консерваторияға қабылдауға тырысты. Бірақ консерватория шетелдіктерді қабылдамады, сондықтан Николас Жозеф француз азаматтығын алуға мәжбүр болды, ол 1837 жылы берілді. Осы аралықта Николас Жозеф Парижде концерттер мен кештер ұйымдастырды. 1837 жылдың қазан айында жас Франк пен оның ағасы консерваторияға түсті, Сезар Август Циммерманмен фортепиано сабақтарын жалғастырып, Эме Леборнмен композицияны бастады. Ол бірінші курстың соңында (1838) фортепианодан бірінші жүлде алды және осы деңгейді тұрақты сақтап келді. Контрапункт бойынша жұмысы осылай емес, 1838 мен 1840 жылдар аралығында үшінші, екінші және бірінші жүлделерді алды. Ол Франсуа Бенуамен орган сабақтарын қосты, онда орындау және импровизация болды, 1841 жылы екінші орынды алып, келесі жылы композиция бойынша Рим сыйлығына қатысуды мақсат етті. Бірақ нақты себептері белгісіз, ол 1842 жылдың 22 сәуірінде консерваториядан «ерікті» зейнеткерлікке шықты. Бұл әкесінің ықпалымен болған болуы мүмкін. Сезар Август академиялық оқуларын жалғастыра жүріп, әкесінің талабы бойынша жеке сабақтар беріп, концерттерге қатысты. «Оның өмірі қиын болды, және әкесінің ашулы және тіпті кекшіл мінез-құлқы оны одан да қиындатты». Жасы Франк пен оның інісі берген концерттер (кейбіреулері скрипкада, кейбіреулері Франктің өзінің шығармаларын қоса) бастапқыда жақсы қабылдады, бірақ Николас Жозефтің ұлдарын коммерциялық түрде насихаттауы Париж музыкалық журналдары мен сыншыларын ашуландырды. Сезар Августтың пианист ретіндегі техникалық қабілеттері мойындалды, бірақ композитор ретіндегі қабілеттері (сол кездегідей) жетіспейтін деп саналды. Жағдайды одан әрі ушықтырған Николя Жозеф пен Анри Бланшар арасындағы жанжал болды, «Revue et Gazette musicale» журналының басты сыншысы әкесінің агрессивті талаптарын сынап, үлкен ұлының «империялық» есімін мазақтап, оны сынаудан жалықпады. Бұл «күдіссіз жеке» антагонизм Николас Жозефті Бельгияға қайту керек деп шешуге итермелеген болуы мүмкін, ал 1842 жылы «қатаң бұйрық» болды және ақша табуға болмайтын еді. Николас Жозеф үшін саяхат сәтсіз аяқталды, ол ұлын Париждегі оқыту және отбасылық концерттер режиміне қайтарды, оны Лоренс Дэвис қатаң және аз төленетін деп сипаттады. Бірақ бұл жас Франк үшін ұзақ мерзімді пайда әкелді. Себебі осы кезеңнен бастап, консерваториядағы соңғы жылдарынан және Парижге оралғаннан кейін, оның алғашқы жетілген композициялары пайда болды, ол триолар (фортепиано, скрипка, виолончель) жиынтығы; бұл оның тұрақты жұмысы деп саналатын алғашқысы. Лист оларды көріп, жігерлендіріп, сындарлы сын айтты және бірнеше жылдан кейін Веймарда орындады. 1843 жылы Франк өзінің камералық емес алғашқы шығармасы – «Рут» ораториясымен жұмыс істей бастады. Ол 1845 жылы Лист, Мейербер және басқа да музыкалық беделді адамдар алдында жеке премьера болды, олар орташа мақұлдауды және сындарлы сынды берді. Бірақ 1846 жылдың басында көпшілік алдында орындалған бұл шығарманың көркемсіздігі мен қарапайымдылығы көпшіліктің бей-жайлығына ұшырап, сыншылар оны жоққа шығарды. 1872 жылы, едәуір қайта қаралғаннан кейін ғана қайтадан жұмыс жүргізілді. Одан кейін Сезар Август қоғамдық өмірден ұстаз және аккомпаниатор ретінде жасырын өмірге кетіп, әкесімен келісті. Жасы Франк бұл іс-шараларға, сондай-ақ әндер мен шағын шығармалар жазуға Париж мен Орлеанда тапсырыс алды. Ол 1848 жылғы жаңа Екінші Республиканы нығайту және мақтау үшін бірнеше шығармалар ұсынды, көпшілік олардың кейбіреулерін қызығушылықпен қабылдады, бірақ Республика Луи Наполеонның Екінші Империясына айналғаннан кейін, олар қолданыстан шығып қалды. 1851 жылы ол «Le Valet de Ferme» операсын, «өте нашар әдеби сапасы бар» либреттосымен және асығыс жазылған ноталармен жазуға тырысты. Франк өзінің мансабының соңында «басып шығаруға тұрмайды» деген пікір білдірді. Бірақ бәрінен бұрын, бұл жасырындық оның бұрынғы өмірінен кейін оған тыныс алдырды: «Франк әлі де өзінің шақыруының не екенін түсінбеді». Алайда, осы жылдардағы екі маңызды өзгеріс оның өмірінің қалған бөлігін қалыптастырды. Біріншісі – ата-анасымен, әсіресе әкесімен қарым-қатынастың толық үзілуі болды. Басты себебі – оның жеке фортепиано сабақтарының бірінен, Эжени Фелисите Каролин Саййо (1824–1918) деген қызға деген достығы және кейіннен махаббаты болды, оның ата-анасы «Desmousseaux» сахналық атымен «Comédie Française» компаниясының мүшелері болды. Ол Фелиситемен консерваторияда оқыған жылдарынан бері таныс болды, ал оның үйі оның әкесінен пана табуға орын болды. 1846 жылы Николас Жозеф Сезар Августтың қағаздарынан «Mlle. F. Desmousseaux, жағымды естеліктерде» деп арналған шығарманы тауып, оны соңғысының көз алдында жыртып жіберді. Сезар Август тікелей Десмуссоларға барып, шығарманы жадтан жазып алып, Фелиситеге арнау жолымен сыйлады. Әкесімен қарым-қатынас нашарлады, ол кездесуге және үйленуге тыйым салды (француз заңнамасы 25 жасқа толмаған ұлдың үйленуіне ата-анасының келісімін талап етеді), Сезар Август анасын ренжіткенін айтты және ұлының кез келген кездесуінің ең мүмкін нәтижесі ретінде сол кездегі әйгілі әйел-еркектердің улануы туралы айқайлады. Анасының дауға қатысу рөлі белгісіз: ол ұлын сәл қолдаған болуы мүмкін немесе қақтығыстан тыс қалған. Бір шілде күні Сезар Август ата-анасының үйінен соңғы рет шығып кетіп, тек алып кете алатынымен ғана Десмуссоларға көшті, онда оны құшақ жарып қарсы алды. Сол кезде Франк өзін Сезар Франк немесе қарапайым С. Франк деп атады және өзінің қағаздары мен шығармаларына қол қойды. «Әкесімен толық ажырасып, осыны білдіруді қалаған». Ол әкесінен ерекшеленуге тырысқан «жаңа адамға» айналуға бекінді. Фелиситенің ата-анасының достық, бірақ ұқыпты қарауымен ол оған әрі жақындады. 25 жасқа толғаннан кейін (1847) ол әкесіне Фелиситеге үйлену ниетін білдірді және 1848 жылдың 22 ақпанында, Париж көтерілісінің айында үйленді. Шіркеуге жету үшін келіншіктер революционерлердің қойған кедергілерін асып өтуге мәжбүр болды, «Инсурженттердің осы импровизациялық бекініс артында жиналғандарының ықыласты көмегімен». Ескі Франктер некеге келісім берді және Сезардың шіркеуі болған Notre Dame de Lorette шіркеуінде тіркелді. Бұл оның Notre Dame de Lorette шіркеуінің Франк үшін діни ортасы болған екінші маңызды өзгерісі болды...

Franck was born in Liège, then part of the United Kingdom of the Netherlands, to Nicolas Joseph Franck, a bank clerk whose family came from the German Belgian border, and Marie Catherine Barbe Franck (née Frings), who was from Germany. Although young César Auguste, as he was known in his early years, showed both drawing and musical skills, Nicolas Joseph envisioned him as a young prodigy pianist composer, after the manner of Franz Liszt or Sigismond Thalberg, who would bring fame and fortune to his family. His father entered Franck at the Royal Conservatory of Liège, studying solfège, piano, organ, and harmony with Joseph Daussoigne Méhul and other faculty members. César Auguste gave his first concerts in 1834, one before Leopold I of the newly formed Kingdom of Belgium. In 1835, his father resolved that the time had come for wider audiences, and brought César Auguste and his younger brother Joseph to Paris, to study privately: counterpoint with Anton Reicha and piano with Pierre Zimmerman. Both men were also professors at the Paris Conservatoire. When Reicha died some ten months later, Nicolas Joseph sought to enter both boys into the Conservatoire. However, the Conservatoire would not accept foreigners; Nicolas Joseph was obliged to seek French citizenship, which was granted in 1837. In the interval, Nicolas Joseph promoted concerts and recitals in Paris featuring one or both boys playing popular music of the period, to mostly good reviews. Young Franck and his brother entered the Conservatoire in October 1837, César Auguste continuing his piano studies under Zimmerman and beginning composition with Aimé Leborn. He took the first prize in piano at the end of his first year (1838) and consistently maintained that level of performance. His work in counterpoint was less spectacular, taking successively third, second, and first prizes between 1838 and 1840. He added organ studies with François Benoist, which included both performance and improvisation, taking second prize in 1841, with the aim of competing for the Prix de Rome in composition in the following year. However, for reasons that are not explicit, he made a "voluntary" retirement from the Conservatoire on 22 April 1842. His withdrawal may have been at his father's behest. While César Auguste was pursuing his academic studies, he was, at his father's demand, also teaching privately and giving concerts. "It was a hard life for him, . and not made easier by the ill tempered and even vindictive behavior of his father . ." Concerts performed by young Franck (some with his brother on the violin, some including Franck's own compositions) were at first received well, but increasingly Nicolas Joseph's commercial promotion of his sons antagonized the Parisian musical journals and critics. César Auguste's technical abilities as a pianist were acknowledged; his abilities as a composer were (probably justly at this point) felt to be wanting. The whole situation was aggravated by what in the end became a feud between Nicolas Joseph and Henri Blanchard, the principal critic of the Revue et Gazette musicale, who lost no opportunity to castigate the aggressive pretensions of the father and to mock the "imperial" names of the elder son. This animosity, "undoubtedly personal", may well have caused Nicolas Joseph to decide that a return to Belgium was in order, and in 1842 "a peremptory order" and there was no money to be made. As far as Nicolas Joseph was concerned, the excursion was a failure, and he brought his son back into a regime of teaching and family concerts in Paris, which Laurence Davies characterizes as rigorous and low paying. Yet there were long term benefits for young Franck. For it was from this period, extending back into his last Conservatoire years and forward beyond his return to Paris, that his first mature compositions emerged, a set of Trios (piano, violin, cello); these are the first of what he regarded as his permanent work. Liszt saw them, offered encouragement and constructive criticism, and performed them some years later in Weimar. In 1843, Franck began work on his first non chamber work, the oratorio Ruth. It was privately premiered in 1845 before Liszt, Meyerbeer, and other musical notables, who gave moderate approval and constructive criticism. However, a public performance in early 1846 met with public indifference and critical snubs for the oratorio's artlessness and simplicity. The work was not performed again until 1872, after considerable revision. In reaction, César Auguste essentially retired from public life to one of obscurity as a teacher and accompanist, in which his father reluctantly concurred. Young Franck had commissions both in Paris and in Orléans for these activities, and for the composition of songs and small works. He had offered some compositions to celebrate and strengthen the new Second Republic of 1848; the public received some of them with interest, but as the Republic gave way to the Second Empire under Louis Napoléon, they dropped out of use. In 1851 he attempted an opera, Le Valet de Ferme, with a libretto of "abysmal literary quality" and a hastily sketched score. Franck himself was to say towards the end of his career that "it is not worth printing." All in all, however, this obscurity may have been restful for him after his previous life in the spotlight: "Franck was still very much in the dark as to what his vocation was." However, two crucial changes in these years were to shape the remainder of his life. The first was an almost complete disruption of relations with his parents, especially his father. The main cause was his friendship with, and later love for, one of his private piano pupils, Eugénie Félicité Caroline Saillot (1824–1918), whose parents were members of the Comédie Française company under the stage name of Desmousseaux. He had known Felicité from his years at the Conservatoire, and her family home had become something of a refuge for him from his overbearing father. When in 1846 Nicolas Joseph found a composition dedicated to "Mlle. F. Desmousseaux, in pleasant memories" among César Auguste's papers, he tore it up in the latter's presence. César Auguste went directly to the Desmousseauxs', wrote out the piece from memory, and presented it to Félicité with a dedicatory line. Relations worsened with his father, who forbade any thought of betrothal and marriage (French law required parental consent to marriage for a son younger than 25), accused César Auguste of distressing his mother and shouted at him about a then notorious husband wife poisoning case as being the most likely outcome of any match by his son. His mother's role in the dispute is unclear: she was either mildly supportive of her son or stayed out of the conflict. On one Sunday in July, César Auguste walked out of his parents' house for the last time with nothing except what he could carry, and moved to the Desmousseauxs', where he was welcomed. From that time on, Franck termed himself and signed his papers and works as César Franck or plain C. Franck. "It was his intention to make a clean break with his father and to let it be known he had done so . . He was determined to become a new person, as different as possible from the other." Under Félicité's parents' friendly if vigilant eyes, he continued to court her. As soon as he turned 25 in 1847, he informed his father of his intention to marry Felicité, and did so on 22 February 1848, the month of the Paris revolt. To get to the church, the party had to climb over the barricades set up by the revolutionaries – with, d'Indy says, "the willing help of the insurgents who were massed behind this improvised fortification." The elder Francks were sufficiently reconciled to the marriage to attend the ceremony; they signed the register at what had become César's parish church, Notre Dame de Lorette. It was the second great change that had made Notre Dame de Lorette become Franck's parish church: his appointment there as assistant organist in 1847, the first of a succession of increasingly more important and influential organ posts. Although Franck had never shone at the Conservatoire as organist in the same manner that he had as pianist, he had wanted an organist's position, not least because it provided a steady income. He now had occasion to match his Roman Catholic devotion with learning the skills needed for accompanying public worship, as well as the occasional opportunity to fill in for his superior, Alphonse Gilbat. In this position he won the favorable attention of the church's Abbé Dancel, who in 1851 moved to the new church of Saint Jean Saint François au Marais (a small church in Le Marais district), as curé and two years later invited Franck to assume the position of titulaire, or primary organist. Franck's new church possessed a fine new organ (1846) by Aristide Cavaillé Coll, who had been making a name for himself as an artistically gifted and mechanically innovative creator of magnificent new instruments. "My new organ," Franck said, "it's like an orchestra!" Franck's improvisatory skills were now in much demand, since liturgical practice of the time required the ability to take the plainsong music sung for the Mass or the Office and to develop from it organ music fitting into the service between texts sung or spoken by the choir or clergy. Furthermore, Franck's playing ability and his love of the Cavaillé Coll instruments led to his collaboration with the builder to demonstrate the latter's instruments, Franck travelling to towns throughout France to show off older instruments or play inaugural concerts on new ones. At the same time, a revolutionary change was occurring in the techniques of French organ performance. The German organist Adolf Hesse (1809–1863), a student of Bach's biographer Johann Nikolaus Forkel, had demonstrated in 1844 in Paris the pedal technique which (together with a German style pedal board) made the performance of Bach's works possible. This was totally outside the scope of the kind of playing which Franck had learned from Benoist at the Conservatoire; most French organs did not have the pedal board notes required for such work, and even France's own great classical organ tradition dating from the period of the Couperins was at that time neglected in favour of the art of improvisation. Hesse's performances might have been treated simply as a short sensation for their dazzling virtuosity, but that Hesse's pupil Jacques Nicolas Lemmens (1823–1881) came to Paris in 1852 and again in 1854. Lemmens was then professor of organ at the Royal Conservatory of Brussels, and was not only a virtuoso performer of Bach but a developer of organ teaching methods with which all organists could learn to play with precision, clarity, and legato phrasing. Franck appeared on the same inaugural concert program as Lemmens in 1854, much admiring not only the classic interpretation of Bach but also the rapidity and evenness of Lemmens's pedal work. Léon Vallas states that Franck, pianist before he was organist, "never wholly acquired the legato style himself"; nevertheless he realized the expansion of organ style made possible by the introduction of such techniques and set about the task of mastering them.

Сент-Клотильданың титуляр (1858-1890)

Жаңа орган ойнау техникасын меңгеруге ұмтылған ол үшінші және соңғы орган ауысуы қиындықтармен қатар шабыттандырды. 1858 жылдың 22 қаңтарында ол жаңадан киешеленген Сент-Клотильде шіркеуінің (1896 жылдан бастап Сент-Клотильде базиликасы) органшысы және капелла шебері болды, және өмірінің соңына дейін сол қызметте болды. Он бір айдан кейін шіркеуде жаңа үш мануалды Cavaillé Coll аспабы орнатылды, содан кейін ол титулярлыққа ие болды, ал хормейстерлік және органшының көмекшісі қызметін Теодор Дубуа атқарды. Осы органның Франктің орындаушылық және композиторлық қабілетіне тигізген әсерін бағалау мүмкін емес; ол өмірінің қалған бөлігінде музыка жасауын қалыптастырды, бұл оның ерте пианино тәжірибесімен байланысты болды. Норберт Дюфурк бұл аспапты «конструктордың осы уақытқа дейінгі шедеврi» деп сипаттады. Франк өзі Сент-Клотильде шіркеуінің пасторына: «Егер сіз осы аспапты мен қаншалықты жақсы көретінімді білсеңіз… Ол менің саусақтарым астында қаншалықты икемді және барлық ойларыма қаншалықты бағынышты екенін білсеңіз!» деді. Осы органның мүмкіндіктерін (оның ішінде отыз ноталық педальді) зерделеу үшін Франк үйінде тәжірибе жасау үшін Pleyel et Cie фирмасынан педаль тақтасын сатып алды, сонымен қатар өзінің техникасын жетілдіру үшін орган клавиатурасының алдында көп уақыт өткізді. Оның дыбысының әсемдігі мен аспаптың механикалық мүмкіндіктері оның импровизатор және композитор ретіндегі беделін арттырды, тіпті тек орган музыкасында ғана емес, басқа жанрларда да. Орган, хор және гармонияға арналған шығармалар тарала бастады, олардың ішіндегі ең танымалдарының бірі – 1859 жылғы Messe à 3 voix. Бірнеше жыл бойы жазылған бұл шығарманың бөлімдерінің сапасы біркелкі емес, бірақ одан Франктің ең ұзақ сақталған композицияларының бірі – «Panis angelicus» қауымдық ән пайда болды. Одан да маңыздысы – 1860–1862 жылдары жазылған (бірақ 1868 жылға дейін жарияланбаған) органға арналған алты пьеса жинағы, әсіресе пастораль өзінің ерекше дрон эффектісі үшін. Бұл композициялар (әріптес органшылар мен пианисттерге, оның ескі ұстазы Бенуаға және Cavaillé Coll-ға арналған) қазіргі заманғы орган репертуарының бөлігі болып табылады және Роллин Смиттің айтуынша, француз орган әдебиетіне бір ғасырдан астам уақыттан бері алғашқы маңызды үлес болды және «Мендельсоннан бері жазылған ең маңызды орган музыкасы». Жинаққа оның ең танымал екі орган шығармасы кіреді: «Прелюдия, фуга және вариациялар», op. 18 және «Grande Pièce Symphonique», op. 17. Оның орындаушы және импровизатор ретіндегі беделі артуы Франкті жаңа немесе қайта жаңартылған Cavaillé Coll органдарының тұсаукесерлік немесе арнау концерттеріне жиі шақыруға әкелді: Луи Джеймс Альфред Лефебюре Веллидің жаңа аспабы Сент-Сулписеде (1862) және кейінірек Нотр-Дам, Сент-Этьен-дю-Монт және Ла-Тринитедегі органдар үшін; осы аспаптардың кейбіреулері үшін Франк кеңесші ретінде әрекет етті (өздігінен немесе Камиль Сен-Санспен бірге). Оның шіркеуінде діни рәсімдер мен діни қызмет кезінде импровизацияларды тыңдау үшін адамдар келе бастады. Сонымен қатар, Франк Сент-Клотильдада өзінің және басқа композиторлардың шығармаларын «орган концерттері» немесе рециталдарымен өткізе бастады. Мүмкін, оның ең танымал концерті 1866 жылғы сәуірде Франц Листтің жексенбілік мессасына қатысуынан туындады, ол хорда отырып, Франктің импровизацияларын тыңдады және кейін «Осы триоларды жазған адамды қалай ұмытамын?» деді. Франк оған сәл өкінішпен: «Мен одан бері жақсырақ нәрселер жасадым деп ойлаймын», - деп күңкілдеді. Лист сол айдың соңында Франктің орган шығармаларын насихаттау үшін Сент-Клотильдада концерт ұйымдастырды, ол тыңдаушылармен жақсы қабылданып, музыкалық журналдарда жақсы жарияланды. Франк үштік туралы пікірін айтқанымен, Листтің ғана емес, Ханс фон Бюловтың да оларды Германиядағы концерттеріне үнемі қосатынын естіп қуанды. Франк 1869 жылы Нотр-Дамда Антон Брукнерді тыңдап, неміс орган музыкасын және оны қалай ойнату керектігін түсінуді нығайтты. Ол мұнда органды зерттеу үшін келген, бірақ Франктің композициялық техникасына қызығушылық танытқан оқушылардың тұрақты шеңберін құра бастады. Франк осы кезеңде хор үшін композициялар жазуды жалғастырды, бірақ олардың көпшілігі ешқашан жарияланбады. Ол кезде консерваторияда оқыған музыканттар үшін де әдеттегідей, ол бұрынғы ғасырлардағы полифониялық музыкамен таныс болған жоқ. Франк өзінің литургиялық шығармаларын сол кездегі стильде жазды, оны Дэвис «дінге бейімделген зайырлы музыка» деп сипаттайды. Дегенмен, оны он жылдан астам уақыт бойы айналысатын Les Béatitudes атты ірі хорлық шығарманы жазуға көндіруге болады, бұл кешігуге Франко-прусс соғысының араласуы себеп болды. Соғыс, 1848 жылғы революция сияқты, оның көптеген оқушыларының жоғалып кетуіне әкелді, өйткені олар Паристен кетті немесе соғыста қаза тапты немесе мүгедек болды. Ол тағы да кейбір патриоттық шығармалар жазды, бірақ сол кездегі қиын жағдайларда олар орындалмады. Ол және оның отбасысы табыс азайғандықтан және азық-түлік пен отын жетіспегендіктен экономикалық қиындықтарды бастан өткерді. Консерватория 1870–1871 оқу жылына жабылды. Бірақ француз музыканттарының өзінің музыкасына деген көзқарасында өзгеріс болып жатыр; әсіресе соғыстан кейін олар француз ерекшелігін көрсететін Ars Gallica-ны іздеді. Бұл термин жаңадан құрылған Société Nationale de Musique-тің ұранына айналды, Франк оның ең үлкен мүшесі болды; оның музыкасы 1871 жылдың қараша айындағы оның бірінші бағдарламасында пайда болды.

In his search to master new organ playing techniques he was both challenged and stimulated by his third and last change in organ posts. On 22 January 1858, he became organist and maître de chapelle at the newly consecrated Sainte Clotilde (from 1896 the Basilique Sainte Clotilde), where he remained until his death. Eleven months later, the parish installed a new three manual Cavaillé Coll instrument, whereupon he was made titulaire, Théodore Dubois taking over as choirmaster and assistant organist. The impact of this organ on Franck's performance and composition cannot be overestimated; together with his early pianistic experience it shaped his music making for the remainder of his life. Norbert Dufourcq described this instrument as "unquestionably the constructor's masterpiece up to this time". Franck himself told the curé of Sainte Clotilde: "If you only knew how I love this instrument . it is so supple beneath my fingers and so obedient to all my thoughts!". To prepare himself for this organ's capabilities (including its thirty note pedal), Franck purchased a practice pedalboard from Pleyel et Cie for home practice to improve his technique, as well as spending many hours at the organ keyboard. The beauty of its sound and the mechanical facilities provided by the instrument assisted his reputation as improviser and composer, not only for organ music but in other genres as well. Pieces for organ, for choir, and for harmonium began to circulate, among the most notable of which was the Messe à 3 voix (1859). The quality of the movements in this work, composed over a number of years, is uneven, but from it comes one of Franck's most enduring compositions, the communion anthem "Panis angelicus". More notable still is the set of Six Pièces for organ, written 1860–1862 (although not published until 1868), particularly the Pastorale for its characteristic drone effect. These compositions (dedicated to fellow organists and pianists, to his old master Benoist, and to Cavaillé Coll) remain part of modern organ repertory and were, according to Rollin Smith, the first major contribution to French organ literature in over a century, and "the most important organ music written since Mendelssohn's." The group includes two of his best known organ works, the "Prélude, Fugue et Variation", op. 18 and the "Grande Pièce Symphonique", op. 17. His increasing reputation as both performer and improviser continued to make Franck much in demand for inaugural or dedicatory recitals of new or rebuilt Cavaillé Coll organs: Louis James Alfred Lefébure Wély's new instrument at Saint Sulpice (1862) and later for organs at Notre Dame, Saint Étienne du Mont, and La Trinité; for some of these instruments, Franck had acted (by himself or with Camille Saint Saëns) as consultant. At his own church, people began to come to hear the improvisations for the Mass and the Office. In addition, Franck began to give "organ concerts" or recitals at Sainte Clotilde of his own works and those of other composers. Perhaps his most notable concert arose from the attendance at a Sunday Mass in April 1866 of Franz Liszt, who sat in the choir to listen to Franck's improvisations and afterward said "How could I ever forget the man who wrote those trios?" To which Franck is supposed to have murmured a little sadly, "I fancy I have done rather better things since then.". Liszt organized a concert at Sainte Clotilde to promote Franck's organ works later that month, which was well received by its listeners and well reported in the musical journals. Despite his comment about the trios, Franck was pleased to hear that not only Liszt but Hans von Bülow was including them in concerts in Germany on a regular basis. Franck reinforced his understanding of German organ music and how it should be played by hearing Anton Bruckner at Notre Dame in 1869. He began to have a regular circle of pupils, who were there ostensibly for organ study but showed increasing interest in Franck's compositional techniques. Franck continued to write compositions for choir in this period, but most were never published. As was then common even for Conservatoire trained musicians, he had never become familiar with the polyphonic music of earlier centuries. Franck composed his liturgical works in the then current style, which Davies characterizes as "secular music with a religious bias". Nevertheless, he was encouraged to begin work (1869) on a major choral work, Les Béatitudes, which was to occupy him for more than ten years, the delay partly due to the interruptions of the Franco Prussian War. The war, like the 1848 Revolution, had caused many of his pupils to disappear, either because they left Paris or were killed or disabled in the fighting. Again he wrote some patriotic pieces which, in the harshness of the times, were not then performed. He and his family experienced economic hardships as his income dropped and food and fuel became scarce. The Conservatoire was closed for the academic year 1870–1871. But a change was coming in how French musicians regarded their own music; particularly after the war they were looking for an Ars Gallica that would be distinctly French. The term became the motto of the newly founded Société Nationale de Musique, of which Franck became the oldest member; his music appeared on its first program in November 1871.