Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Мысыр шамамен 2000-1700 ж.б.д. қайта біріктірілді.
Reunified ancient Egypt c. 2000 1700 BC
Мысырдың Орта патшалығы (бірігу дәуірі деп те аталады) – ежелгі Мысыр тарихындағы Бірінші аралық кезең деп аталатын саяси бөліністен кейінгі кезең. Орта патшалық шамамен б.з.д. 2040 жылдан б.з.д. 1782 жылға дейін созылды, бұл Мысырдың Он бірінші династиядағы Ментухотеп II билігі кезінде қайта бірігуінен басталып, Он екінші династияның соңына дейін жалғасты. Он бірінші династияның патшалары Фивадан, ал он екінші династияның патшалары Лишттен билік жүргізді. Орта патшалық тұжырымын үш алтын ғасырдың бірі ретінде 1845 жылы неміс египтологы Барон фон Бунсен енгізді, ал оның анықтамасы 19 және 20 ғасырларда айтарлықтай өзгерді. Кейбір ғалымдар Мысырдың Он үшінші династиясын толығымен осы кезеңге қосады, онда Орта патшалық шамамен б.з.д. 1650 жылы аяқталады, ал басқалары оны тек б.з.д. 1700 жылға дейін, осы династияның Жоғарғы және Төменгі Мысырда куәландырылған соңғы патшасы Мернеферре Ай билігіне дейін ғана кіргізеді. Орта патшалық дәуірінде Озирис халықтық діндегі ең маңызды құдайға айналды. Орта патшалықтан кейін Мысырдың Екінші аралық кезеңі келді, бұл Батыс Азиядан келген гиксостардың Төменгі Мысырды жаулап алуымен байланысты тағы бір бөлініс кезеңі болды.
The Middle Kingdom of Egypt (also known as The Period of Reunification) is the period in the history of ancient Egypt following a period of political division known as the First Intermediate Period. The Middle Kingdom lasted from approximately 2040 to 1782 BC, stretching from the reunification of Egypt under the reign of Mentuhotep II in the Eleventh Dynasty to the end of the Twelfth Dynasty. The kings of the Eleventh Dynasty ruled from Thebes and the kings of the Twelfth Dynasty ruled from el Lisht. The concept of the Middle Kingdom as one of three golden ages was coined in 1845 by German Egyptologist Baron von Bunsen, and its definition evolved significantly throughout the 19th and 20th centuries. Some scholars also include the Thirteenth Dynasty of Egypt wholly into this period, in which case the Middle Kingdom would end around 1650 BC, while others only include it until Merneferre Ay around 1700 BC, last king of this dynasty to be attested in both Upper and Lower Egypt. During the Middle Kingdom period, Osiris became the most important deity in popular religion. The Middle Kingdom was followed by the Second Intermediate Period of Egypt, another period of division that involved foreign rule of Lower Egypt by the Hyksos of West Asia.
Он бірінші династияның тұсында қайта бірігу
Ескі патшалықтың құлдырауынан кейін Мысыр Бірінші аралық кезең деп аталатын фараондық биліктің әлсіздігі мен орталықсыздану кезеңіне кірді. Осы кезеңнің соңында египеттануда 10-шы және 11-ші деп аталатын екі бәсекелес династия бүкіл елге билік ету үшін күресті. Тебаның 11-ші династиясы тек Оңтүстік Мысырды Бірінші катарактадан Жоғарғы Мысырдың 10-шы номына дейін басқарды. Солтүстікке қарай Төменгі Мысырды Гераклеополистен келген бәсекелес 10-шы династия басқарды. Бұл күресті 2055 ж. Теба тағына отырған Ментухотеп II аяқтады. Ментухотеп II билігінің 14-ші жылы Тиньиттік номдағы көтерілісті пайдаланып, Гераклеополиске шабуыл жасады, бірақ оған қарсылық аз болды. Ментухотеп II Бірінші аралық кезеңде тәуелсіздік алған Нубиядағы Екінші катарактаға дейін шағын науқандарға басшылық етті. Ол сондай-ақ Ескі патшалықтың соңынан бері Мысырға жоғалған Синай аймағына египеттік үстемдікті қалпына келтірді. Өз билігін нығайту үшін ол билеушіге табынуды қалпына келтірді, өзін өмірінде құдай ретінде бейнелеп, Амон мен Миннің бас киімдерін киді. Ол 51 жыл билік еткеннен кейін қайтыс болып, тақты ұлы Ментухотеп III-ке тапсырды. Ментухотеп III-ден кейін Ментухотеп IV билік құрды, оның есімі ежелгі Мысыр патшаларының тізімдерінде жоқ. Турин патшаларының тізімінде Ментухотеп III-ден кейін "жеті жыл патшасыз" болды делінген. Бұл болмағанмен, оның билігі Уади-Хаммаматтағы бірнеше жазулардан дәлелденген, олар Қызыл теңіз жағалауына және патша ескерткіштеріне арналған тас қазуға арналған экспедицияларды жазған. Ментухотеп IV-тің патша тізімдерінен болмауы Аменемхет I оның тағын тартып алды деген теорияға себеп болды. Бір нәрсе анық, ол билікке қалай келсе де, Аменемхет I патшалық тектес емес еді. 12-ші династиядан бастап, фараондар көбінесе жақсы даярланған тұрақты әскерлерді ұстады, оларға нубиялық жасақтар кірді. Бұл жаулаудан қорғаныс үшін немесе Нил өзенінен немесе Синай арқылы жорықтар үшін жиналған үлкен күштердің негізін құрады. Алайда, Орта патшалықтың әскери стратегиясы негізінен қорғаныс болды, Нилдің Бірінші катарактасында, Дельтада және Синай аралығы арқылы қорғаныстар салынды. Билікке келгеннің алғашқы жылдарында Аменемхет I Дельта аймағына шабуыл жасауға мәжбүр болды, бұл аймақ 11-ші династия кезінде Жоғарғы Мысыр сияқты көп назар алмады. Сонымен қатар, ол Мысыр мен Азия арасындағы қорғанысты күшейтіп, Шығыс Дельта аймағында Билеушінің қабырғаларын салды. Мүмкін, осы тұрақты тәртіпсіздікке жауап ретінде Аменемхет I солтүстікке Мысырдың жаңа астанасын салды, ол Аменемхет Ит Тави немесе Аменемхет, Екі жерді басып алушы деп аталды. Бұл астананың орналасқан жері белгісіз, бірақ қаланың некрополіне жақын, қазіргі күнгі Лишт деп есептеледі. Ментухотеп II сияқты Аменемхет I өз билігін үгіт-насихатпен нығайтты. Атап айтқанда, Нефертидің болжамы осы шамада даты, ол Ескі патшалықтың діни қызметкерінің оракулы деп есептеледі, ол Мысырдың оңтүстігінен Аменемхет I патшаның пайда болатынын және ғасырлар бойы қақтығыстан кейін патшалықты қалпына келтіретінін болжайды. Өзінің позициясын нығайту үшін Аменемхет I жерді тіркеуді талап етті, номалардың шекараларын өзгертті және кеңселер бос қалғанда номархтарды тікелей тағайындады, бірақ номархтар жүйесіне келісім берді, мүмкін оның билігін қолдаған номархтарды қанағаттандыру үшін. Бұл Орта патшалыққа Мысырдың бұрынғы немесе кейінгі кездеріндегіге қарағанда көбірек феодалдық ұйым берді. Билік құрған 20-шы жылы Аменемхет I өз ұлы Сенусрет I-ді өзінің ко-регенті етіп тағайындады. Билік құрған кезінде Сенусрет I номархтарды тікелей тағайындау тәжірибесін жалғастырды және бүкіл Мысыр бойынша құлшылық орталықтарын құру арқылы жергілікті діни қызметкерлердің автономиясын құлдыратты. Оның билігі кезінде Мысыр әскерлері Оңтүстік Нубияға Екінші катарактаға дейін шабуыл жасап, Бухенде шекаралық бекініс салып, бүкіл Төменгі Нубияны Мысыр колониясы ретінде біріктірді. Сенусрет I сондай-ақ Куш жерін, Екінші Катарактадан Үшінші Катарактаға дейін, соның ішінде Сай аралын да басқаратын. Сезострис I-нің есімі жазылған ең оңтүстік жазу қазіргі Донголадан солтүстікке қарай орналасқан Арго аралында табылған. Батыс жағында ол Оазис аймағына билігін нығайтып, Сирия мен Палестинамен сауда байланыстарын Угаритке дейін кеңейтті. 43-ші патшалық жылында Сенусрет I Аменемхет II-ні кіші ко-регент етіп тағайындады, ал 46-шы жылы қайтыс болды. Аменемхет II билігі көбінесе бейбіт деп сипатталды. Бұл жазбалардың арасында, Тод және Мемфис храмдарының қабырғаларында сақталған, Сирия-Палестинаның кейбір қалаларымен жасалған бейбіт келісімдердің және басқаларымен әскери қақтығыстардың сипаттамалары бар. Сенусрет II билігінде кез келген түрдегі әскери әрекеттердің дәлелі жоқ. Сенусрет I оның орнына Файюмды суару сияқты ішкі мәселелерге назар аударған сияқты көрінеді. Бұл көп ұрпақты жоба Файюм оазисін өнімді егістікке айналдыруға бағытталған. Сенусрет I өзінің пирамидасын Нил және Файюмның негізгі суару каналы, Бахр Юсефтің қиылысындағы Эль-Лахун жерінде орналастырды. Ол тек 15 жыл билік етті, бұл оның көптеген құрылыстарының аяқталмағандығын түсіндіреді. Бұл бекіністердің қызметкерлері астанаға жергілікті Меджай тайпаларының қозғалысы мен әрекеттері туралы жиі есептер жіберуге міндетті болды, олардың кейбіреулері сақталған, мысырлықтардың оңтүстік шекараны қаншалықты қатаң бақылауға ниеттенгенін көрсетеді. Меджай кемемен шекарадан солтүстікке өтуге рұқсат етілмеді, сондай-ақ олар малдарымен құрлықтан өте алмады, бірақ олар жергілікті бекіністерде сауда жасау үшін саяхаттауға рұқсат етілді. Осыдан кейін Сенусрет I өзінің 19-шы жылында тағы бір науқанға шықты, бірақ Нил деңгейінің қалыптыдан төмендеуіне байланысты кері қайтты, бұл оның кемелерін қауіпке тікелей қойды. әсіресе азиялықтарға қарсы шаралар туралы басқа сілтемелер бар. Мысырдың Солтүстік Нубия сияқты Кананды бақылауға ниеттенгені белгісіз, бірақ осы кезеңде көптеген әкімшілік мөрлер табылды, сондай-ақ солтүстікке қарай белсенділіктің жоғарылауын көрсететін басқа да көрсеткіштер бар. Ескі патшалықта болғандай, байланыс әсіресе құнды ағашымен танымал Библоспен күшті болды. Ішкі саясатта Сенусрет I орталық үкіметтің тағайындамаларына көбірек билік берген әкімшілік реформа жасағаны үшін мақталады, аймақтық биліктердің орнына. Номархтардың билігі оның билігі кезінде тұрақты түрде төмендеген сияқты көрінеді, бұл орталық үкімет оларды ақыры басып тастады дегенді білдіреді, бірақ Сенусрет I оларға тікелей шаралар қолданғанының ешқандай жазбасы жоқ. Нубияда Сенусрет I египеттік қоныс аударушылармен құдай ретінде құрметтелді. Оның билігінің ұзақтығы әлі де ашық мәселе болып табылады. Оның ұлы Аменемхет III Сенусрет I-нің 19-шы патшалық жылынан кейін билікке келді, бұл Сенусрет I-нің ең жоғары расталған күні деп есептелді. Алайда, Сенусрет I-нің ұлымен ұзақ ко-регенттік мүмкіндігін көрсететін Сенусрет I-нің зират храмының құрылыс қалдықтарында табылған жыл 39 туралы сілтеме бар. Аменемхет III билігі Орта патшалықтың экономикалық өркендеуінің шыңы болды. Оның билігі Мысырдың өзінің ресурстарын пайдалану дәрежесімен ерекшеленеді. Бұрын тек үзіліссіз экспедициялармен пайдаланылған Синайдағы кен орындары, үйлер, қабырғалар және тіпті жергілікті зираттардың құрылысының куәлігінде, жартылай тұрақты негізде жұмыс істеді. Синайдағы кен өндіру экспедицияларына 25 жеке сілтеме бар, ал Уади-Хаммаматтағы экспедицияларға төрт сілтеме бар, олардың бірінде екі мыңнан астам жұмысшы болған. Аменемхет I Нубиядағы әкесінің қорғанысын нығайтты және Файюм жерін қайта жарату жобасын жалғастырды. 45 жыл билік еткеннен кейін Аменемхет III-ден кейін Аменемхет IV билікке келді. Осы уақытқа қарай, династиялық билік әлсірегені анық болды, оның себептерін түсіндіруге бірнеше ұсыныстар жасалды. Аменемхет III билігінің соңындағы Нилдің су деңгейі туралы заманауи жазбалар құрғақ екенін көрсетеді, ал егін жетіспеуі жағдайды тұрақсыздандыруға көмектескен болуы мүмкін.
After the collapse of the Old Kingdom, Egypt entered a period of weak pharaonic power and decentralization called the First Intermediate Period. Towards the end of this period, two rival dynasties, known in Egyptology as the Tenth and Eleventh, fought for control of the entire country. The Theban Eleventh Dynasty only ruled southern Egypt from the First Cataract to the Tenth Nome of Upper Egypt. To the north, Lower Egypt was ruled by the rival Tenth Dynasty from Herakleopolis. The struggle was to be concluded by Mentuhotep II, who ascended the Theban throne in 2055 BC. During Mentuhotep II's fourteenth regnal year, he took advantage of a revolt in the Thinite Nome to launch an attack on Herakleopolis, which met little resistance. Mentuhotep II commanded petty campaigns south as far as the Second Cataract in Nubia, which had gained its independence during the First Intermediate Period. He also restored Egyptian hegemony over the Sinai region, which had been lost to Egypt since the end of the Old Kingdom. To consolidate his authority, he restored the cult of the ruler, depicting himself as a god in his own lifetime, wearing the headdresses of Amun and Min. He died after a reign of 51 years and passed the throne to his son, Mentuhotep III. Mentuhotep III was succeeded by Mentuhotep IV, whose name, significantly, is omitted from all ancient Egyptian king lists. The Turin King List claims that after Mentuhotep III came "seven kingless years". Despite this absence, his reign is attested from a few inscriptions in Wadi Hammamat that record expeditions to the Red Sea coast and to quarry stone for the royal monuments. Mentuhotep IV's absence from the king lists has prompted the theory that Amenemhet I usurped his throne. What is certain is that, however he came to power, Amenemhet I was not of royal birth.]] From the Twelfth Dynasty onwards, pharaohs often kept well trained standing armies, which included Nubian contingents. These formed the basis of larger forces that were raised for defense against invasion, or expeditions up the Nile or across the Sinai. However, the Middle Kingdom was basically defensive in its military strategy, with fortifications built at the First Cataract of the Nile, in the Delta and across the Sinai Isthmus. Early in his reign, Amenemhet I was compelled to campaign in the Delta region, which had not received as much attention as Upper Egypt during the 11th Dynasty. Also, he strengthened defenses between Egypt and Asia, building the Walls of the Ruler in the East Delta region. Perhaps in response to this perpetual unrest, Amenemhat I built a new capital for Egypt in the north, known as Amenemhet It Tawy, or Amenemhet, Seizer of the Two Lands. The location of this capital is unknown, but is presumably near the city's necropolis, the present day el Lisht. Like Mentuhotep II, Amenemhet bolstered his claim to authority with propaganda. In particular, the Prophecy of Neferty dates to about this time, which purports to be an oracle of an Old Kingdom priest, who predicts a king, Amenemhet I, arising from the far south of Egypt to restore the kingdom after centuries of chaos. To strengthen his position, Amenemhet required registration of land, modified nome borders, and appointed nomarchs directly when offices became vacant, but acquiesced to the nomarch system, probably to placate the nomarchs who supported his rule. This gave the Middle Kingdom a more feudal organization than Egypt had before or would have afterward. In his twentieth regnal year, Amenemhat established his son Senusret I as his coregent, During his reign, Senusret continued the practice of directly appointing nomarchs, and undercut the autonomy of local priesthoods by building at cult centers throughout Egypt. Under his rule, Egyptian armies pushed south into Nubia as far as the Second Cataract, building a border fort at Buhen and incorporating all of Lower Nubia as an Egyptian colony. Senusret I also exercised control over the land of Kush, from the Second to the Third Cataract, including the island of Sai. The southernmost inscription containing Sesostris I's name has been found on the island of Argo, north of modern Dongola. To the west, he consolidated his power over the Oases, and extended commercial contacts into Syria Palestine as far as Ugarit. In his 43rd regnal year, Senusret appointed Amenemhet II as junior coregent, before dying in his 46th. The reign of Amenemhat II has been often characterized as largely peaceful, Among these records, preserved on temple walls at Tod and Memphis, are descriptions of peace treaties with certain Syrio Palestinian cities, and military conflict with others. Evidence for the military activity of any kind during the reign of Senusret II is non existent. Senusret instead appears to have focused on domestic issues, particularly the irrigation of the Faiyum. This multi generational project aimed to convert the Faiyum oasis into a productive swath of farmland. Senusret eventually placed his pyramid at the site of el Lahun, near the junction of the Nile and the Fayuum's major irrigation canal, the Bahr Yussef. He reigned only fifteen years, which explains the incomplete nature of many of his constructions. The personnel of these forts were charged to send frequent reports to the capital on the movements and activities of the local Medjay natives, some of which survive, revealing how tightly the Egyptians intended to control the southern border. Medjay were not allowed north of the border by ship, nor could they enter by land with their flocks, but they were permitted to travel to local forts to trade. After this, Senusret sent one more campaign in his 19th year, but turned back due to abnormally low Nile levels, which endangered his ships. although there are other references to action against Asiatics. It is not known whether Egypt wished to control Canaan like Northern Nubia, but numerous administrative seals of the period have been found there, as well as other indications of increased activity Northward in this period. As in the old kingdom, the contact was particularly strong with Byblos, known for its valuable wood. Domestically, Senusret has been given credit for an administrative reform which put more power in the hands of appointees of the central government, instead of regional authorities. The power of the nomarchs seems to drop off permanently during his reign, which has been taken to indicate that the central government had finally suppressed them, though there is no record that Senusret ever took direct action against them. In Nubia, Senusret was worshiped as a patron God by Egyptian settlers. The duration of his reign remains something of an open question. His son Amenemhet III began reigning after Senusret's 19th regnal year, which has been widely considered Senusret's highest attested date. However, a reference to a year 39 on a fragment found in the construction debris of Senusret's mortuary temple has suggested the possibility of a long coregency with his son. The reign of Amenemhat III was the height of the Middle Kingdom's economic prosperity. His reign is remarkable for the degree to which Egypt exploited its resources. Mining camps in the Sinai, which had previously been used only by intermittent expeditions, were operated on a semi permanent basis, as evidenced by the construction of houses, walls, and even local cemeteries. There are 25 separate references to mining expeditions in the Sinai, and four to expeditions in Wadi Hammamat, one of which had over two thousand workers. Amenemhet reinforced his father's defenses in Nubia and continued the Faiyum land reclamation project. After a reign of 45 years, Amenemhet III was succeeded by Amenemhet IV, Clearly by this time, dynastic power had begun to weaken, for which several explanations have been proposed. Contemporary records of the Nile flood levels indicate that the end of the reign of Amenemhet III was dry, and crop failures may have helped to destabilize the dynasty. The latter argument perhaps explains why Amenemhet IV was succeeded by Sobekneferu, the first historically attested female pharaoh of Egypt. and as she apparently had no heirs, when she died the Twelfth Dynasty came to a sudden end as did the Golden Age of the Middle Kingdom.
Екінші аралық кезеңге түсу
Собекнефру қайтыс болғаннан кейін таққа Сехемере Хутави Собекотеп отырған болуы мүмкін, бірақ бұрынғы зерттеулерде бұған дейін әскерлердің Ұлы бақылаушысы болған Вегаф билік құрған деп есептелген. Осыдан бастап Мысыр шамамен он-он бес жыл бойы бірқатар қысқа ғұмырлы патшалармен биленді. Ежелгі Мысыр деректері оларды Он үшінші династияның алғашқы патшалары деп санайды, бірақ «династия» термині шатастырады, өйткені Он үшінші династияның көптеген патшалары туыс емес еді. Осы аз ғана өмір сүрген патшалардың есімдері бірнеше ескерткіштер мен граффитилерде кездеседі, ал олардың мұрагерлік тізбегі тек Турин канонынан белгілі, бірақ тіпті ол да толыққанды сенімді емес, Xois және Avaris қалаларынан басқа. Неферхотеп I тіпті Библос билеушісінің жоғары тұрушысы ретінде танылды, бұл Он үшінші династияның Он екінші династияның күшін, кем дегенде, оның билігіне дейін сақтап қала алғанын көрсетеді. IV Собекотептің орнын қысқа мерзімге V Собекотеп басты, одан кейін Вахибре Ибиау, сосын Мернеферре Ай билік етті. Вахибре Ибиау он жыл, ал Мернеферре Ай жиырма үш жыл биледі, бұл Он үшінші династиядағы патшалардың арасындағы ең ұзақ мерзім, бірақ олардың екеуі де IV Собекотеп немесе Неферхотеп сияқты көптеген жазбаларды қалдырмады. Дегенмен, олардың екеуі де Төменгі Мысырдың кем дегенде бір бөлігін бақылаған сияқты көрінеді. Бірақ Мернеферре Айдан кейін, оңтүстіктен тыс жерде табылған ешбір затқа есімін қалдырған патша болған жоқ. Осымен Он үшінші династияның соңғы кезеңі басталады, онда оңтүстік патшалары Жоғарғы Мысырды билей береді. Алайда, Мысырдың бірлігі толыққанды түрде жойылғанда, Орта патшалық Екінші аралық кезеңге ұшырады.
After the death of Sobeknefru, the throne may have passed to Sekhemre Khutawy Sobekhotep, though in older studies Wegaf, who had previously been the Great Overseer of Troops, was thought to have reigned next. Beginning with this reign, Egypt was ruled by a series of ephemeral kings for about ten to fifteen years. Ancient Egyptian sources regard these as the first kings of the Thirteenth Dynasty, though the term dynasty is misleading, as most kings of the Thirteenth Dynasty were not related. The names of these short lived kings are attested on a few monuments and graffiti, and their succession order is only known from the Turin Canon, although even this is not fully trusted. with the possible exceptions of Xois and Avaris. Neferhotep I was even recognized as the suzerain of the ruler of Byblos, indicating that the Thirteenth Dynasty was able to retain much of the power of the Twelfth Dynasty, at least up to his reign. Sobekhotep IV was succeeded by the short reign of Sobekhotep V, who was followed by Wahibre Ibiau, then Merneferre Ai. Wahibre Ibiau ruled ten years, and Merneferre Ai ruled for twenty three years, the longest of any Thirteenth Dynasty king, but neither of these two kings left as many attestations as either Neferhotep of Sobekhotep IV. Despite this, they both seem to have held at least parts of Lower Egypt. After Merneferre Ai, however, no king left his name on any object found outside the south. This begins the final portion of the Thirteenth Dynasty when southern kings continue to reign over Upper Egypt. But when the unity of Egypt fully disintegrated, the Middle Kingdom gave way to the Second Intermediate Period.
Әкімшілік
Он бірінші династия Мысырды қайта біріктіргенде, Ежелгі патшалық үкіметінің құлдырауынан бері Мысырда болмаған орталықтандырылған әкімшілік құруға тура келді. Ол үшін орталықтандырылған бірінші аралық кезеңде қолданылмайтын лауазымдарға адамдарды тағайындады. Олардың ішіндегі ең жоғары дәрежесі – уәзир. Визир патшаның басты министрі болды, патшаның орнына күнделікті істерді басқаратын. Ал патшаның қазынасына қараған адам – патшаның бас басқарушысы болды. Патшалық резиденциясын басқару жеке үкімет бөлімшесіне ауыстырылды. Бұл позиция Бесінші және Алтыншы династиялар кезінде, Ескі патшалықтың провинциялық лауазымды адамдарының әр түрлі өкілеттіктері бір адаммен жүзеге асырыла бастаған кезде пайда болды. Бұл бірнеше жолмен түсіндірілді. Дәстүр бойынша, Сенусрет III өзінің билігі кезінде номарх отбасыларын басып тастау үшін қандай да бір іс-қимыл жасады деп есептеледі. Соңғы кездері басқа да түсініктер айтылып келеді. Детлеф Франке II Сенусреттің астанадағы номархтардың ұлдарын оқытып, оларды мемлекеттік лауазымдарға тағайындау саясатын қабылдағанын дәлелдеді. Осылайша көптеген провинциялық отбасылар өздерінің ұрпақтарынан құр қалады. Орта патшалықтың соңында мұрагерлік иелік ретінде қала әкімі және діни қызметкерлердің бақылаушысы атағын иеленген отбасылар болған.
When the Eleventh Dynasty reunified Egypt it had to create a centralized administration such as had not existed in Egypt since the downfall of the Old Kingdom government. To do this, it appointed people to positions which had fallen out of use in the decentralized First Intermediate Period. Highest among these was the vizier. The vizier was the chief minister for the king, handling all the day to day business of government in the king's place. The Overseer of Sealed Goods became the country's treasurer, and the Overseer of the Estate became the King's chief steward. Governance of the royal residence was moved into a separate division of government. This position developed during the Fifth and Sixth Dynasties, when the various powers of Old Kingdom provincial officials began to be exercised by a single individual. This has been interpreted several ways. Traditionally, it has been believed that Senusret III took some action to suppress the nomarch families during his reign. Recently, other interpretations have been proposed. Detlef Franke has argued that Senusret II adopted a policy of educating the sons of nomarchs in the capital and appointing them to government posts. In this way, many provincial families may have been bled dry of scions. In the late Middle Kingdom, there existed families holding the titles of mayor and overseer of priests as hereditary possessions.|source=extract from the Instructions of Amenemhat
Тарихының барлық кезеңінде ежелгі Мысырдың өзендерінің жылдық толуына жерді тыңайту үшін сенген. Бұл ауыл шаруашылығы мен азық-түлік өндірісі үшін өте маңызды болды. Бұрынғы Ескі патшалықтың құлдырауының бір бөлігі төмен су тасқыны деңгейіне байланысты болуы мүмкін екендігіне дәлел бар, нәтижесінде ашаршылық болды. Бұл үрдіс Орта патшалықтың алғашқы жылдарында кері бұрылған көрінеді, осы дәуірдің көп бөлігінде салыстырмалы түрде жоғары су деңгейі тіркелген, орташа су басу деңгейі су тасқынынан тыс деңгейден 19 метрге жоғары. Қайталанатын жоғары су басу деңгейлері жылдар Аменемхат III билік құрған кездегі Орта патшалықтың ең гүлденген кезеңіне сәйкес келеді. Бұл туралы сол кезеңдегі кейбір әдебиеттерде, мысалы, Аменемхаттың нұсқауларында, патша ұлына өзінің билігі кезінде ауыл шаруашылығының қалай өркендегенін айтады. Он екінші династияның басында сурет жұмыстарының біркелкілігі патшалық шеберханалардың әсерінен болды. Осы кезеңде қоғамның элиталық мүшелері үшін көркемөнер туындысының сапасы ешқашан асып түспеген биік деңгейге жетті, бірақ басқа кезеңдерде теңестірілді. Мысыр он екінші династияның соңында өркендеді, бұл патшалық және жеке ескерткіштер үшін қолданылатын материалдардың сапасында көрініс тапты. Он екінші династияның патшалары Бесінші және Алтыншы династиялардың пірамидалық кешендеріне негізделген. Ескі патшалық кезінде олар тас кірпіштерден жасалды, бірақ Орта патшалық патшалары өздерін саз кірпіштерден жасатып, Тура әктасымен бітірді. Фибада табылған сияқты жеке қабірлер әдетте тасқа ойылып жасалған ұзын жолдан тұрады, оның соңында кішкентай камера бар. Бұлардың әшекейлері аз немесе мүлдем болмады. Тас қораптардағы саркофагтар, яғни жалпақ және күмбезді қақпақтар, Ежелгі патшалық дәстүрінің жалғасы ретінде Орта патшалық кезінде өндірілген. Олардың мотивтері Орта патшалықтан бұрын және кейін жасалған кез келген саркофагтарға қарағанда әртүрлі және жоғары көркемдік сапаға ие болды. Сонымен қатар, кескіндер мен иконографияға қатысты жерлеу стелалары да пайда болды. Олар марқұмды құрбандық үстелінің алдында отырған күйі көрсетуді жалғастырды, және марқұмның әйелі мен басқа да отбасы мүшелерін көрсетуді бастады. Орта патшалықтың соңында патшалық емес қабірлерге қойылған өнер туындыларына өзгеріс болды. Ағаштан жасалған қабірлердің үлгілері күрт азайып, олардың орнына азық-түліктің шағын фаянс үлгілері орнатылды. Өлгендермен бірге сиқырлы таяқ пен таяқ, қорғаншы жануарлардың үлгілері мен құнарлылық фигуралары жерленіп бастады. Сонымен қатар мүсіндер мен жерлеу стелаларының саны өсті, бірақ олардың сапасы төмендеді. Он екінші династияның соңында ішкі безендірілген табыттар сирек кездеседі, ал сыртқы безендірулер күрделірек болады. Бұл кезде риши табуты алғаш рет пайда болды. Ағаштан немесе картоннан жасалған табыт ақ бәтеспен оралған, бау-бақшалы жағасы бар, жерлеу маскасы бар дене түрінде жасалатын. Сондай-ақ, Орта патшалықта стелалардың көркемдік түрінде өзгерістер болды. Осы уақыт аралығында дөңгелек үстіне орнатылған стелалар алдыңғы кезеңдердің тікбұрышты пішінінен дамыды. Бұл екі түрдің көптеген мысалдары осы кезеңнен шыққан; Абидостағы қазбалар 2000 жеке стела тапты, олардың арасында ең жақсы туындылардан бастап, қарапайым заттарға дейін бар, бірақ олардың өте азы элитаға тиесілі болды. Сонымен қатар, классикалық патшалық еске алу стелалары осы кезеңде алғаш рет табылған. Бұл дөңгелек үстіне орнатылған стелалар түрінде болды, және олар шекараларды белгілеу үшін қолданылды. Мысалы, Сенусрет III оларды Мысыр мен Нубия арасындағы шекараны белгілеу үшін пайдаланды.
Throughout the history of ancient Egypt, the annual inundation of the Nile River was relied upon to fertilize the land surrounding it. This was essential for agriculture and food production. There is evidence that the collapse of the previous Old Kingdom may have been due in part to low flood levels, resulting in famine. This trend appears to have been reversed during the early years of the Middle Kingdom, with relatively high water levels recorded for much of this era, with an average inundation of 19 meters above its non flood levels. The years of repeated high inundation levels correspond to the most prosperous period of the Middle Kingdom, which occurred during the reign of Amenemhat III. This seems to be confirmed in some of the literature of the period, such as in the Instructions of Amenemhat, where the king tells his son how agriculture prospered under his reign. In the early Twelfth Dynasty, the artwork had a uniformity of style due to the influence of the royal workshops. It was at this point that the quality of artistic production for the elite members of society reached a high point that was never surpassed, although it was equaled in other periods. Egypt prospered in the late Twelfth Dynasty, and this was reflected in the quality of the materials used for royal and private monuments. The kings of the Twelfth Dynasty were buried in pyramid complexes based on those of the Fifth and Sixth Dynasties. In the Old Kingdom, these were made of stone bricks, but the Middle Kingdom kings chose to have theirs made of mud bricks and finished with a casing of Tura limestone. Private tombs, such as those found in Thebes, usually consisted of a long passage cut into rock, with a small chamber at the end. These tended to have little or no decoration. Stone box sarcophagi with both flat and vaulted lids were manufactured in the Middle Kingdom, as a continuation of the Old Kingdom tradition. The motifs on these were more varied and of higher artistic quality than that of any sarcophagi produced before and after the Middle Kingdom. Additionally, funerary stelae developed in regard to images and iconography. They continued to show the deceased seated in front of a table of offerings, and began to include the deceased's wife and other family members. Towards the end of the Middle Kingdom, there was a change to the art pieces placed in non royal tombs. The amount of wooden tomb models decreased drastically, and they were replaced by small faience models of food. Magic wands and rods, models of protective animals, and fertility figures began to be buried with the dead. Additionally, the number of statues and funerary stelae increased, but their quality decreased. In the late Twelfth Dynasty, coffins with interior decorations became rare, and the decorations on the outside became more elaborate. The rishi coffin made its first appearance during this time. Made of wood or cartonnage, the coffin was in the shape of a body wrapped in linen, wearing a beaded collar and a funerary mask. There were also changes to the art form of stelae in the Middle Kingdom. During this time, round topped stelae developed out of the rectangular form of previous periods. Many examples of both of these types come from this period; excavation at Abydos yielded over 2000 private stelae, ranging from excellent works to crude objects, although very few belonged to the elite. Additionally, classic royal commemorative stelae were first found in this period. These took the form of a round topped stelae, and they were used to mark boundaries. For example, Senusret III used them to mark the boundary between Egypt and Nubia.
Мүсінші
Он екінші династияның бірінші жартысында адам денесінің пропорциялары Бесінші және ерте Алтыншы династиялардың дәстүрлі Мемфис стиліне қайта оралды. Ер адамдардың иықтары кең, белдері төмен және қалың бұлшық еттері болған. Әйелдердің дене бітімі жұқа, белдері жоғары, бұлшық еттері болмаған. Осы кезеңде мүсіндер мен рельефтерді жасау үшін эскиздер шаршы торға түсірілді – бұл жаңа бағыттағы жүйе. Бұл жүйеде көптеген сызықтар болғандықтан, дене мүшелерін дәлірек белгілеуге мүмкіндік болды. Тұрған мүсіндердің биіктігі аяқтан шаш сызығына дейін он сегіз шаршыдан тұратын. Отырған мүсіндердің биіктігі аяқтан шаш сызығына дейін он төрт шаршыдан тұратын, жамбас пен тізе ескерілген. Оң жақтағы қара граниттен жасалған Аменемхат III патшаның мүсіні – осы кезеңдегі ер адамдардың пропорциялары мен шаршы тор жүйесінің тамаша мысалы. Осындай көптеген патша мүсіндері патшаның билігін көрсететін рөл атқарды. Египет мүсіндерінің сапасы Орта патшалық кезінде шарына жетті. Патша мүсіндері сол кезден кейін сирек кездесетін сән мен күштің үйлесімін біріктірді. Бұл кезде сфинкс мүсіндері кең таралды. Осы кезеңде сфинкстер жұптап жасалды, жатқан күйде, адам бетімен, арыстан жүнімен және құлақтарымен бейнеленді. Мысалы, Сенусрет III-нің диориттен жасалған сфинксін атауға болады. Блок мүсіндер – тізелерін кеудесіне тартып, отырған және қолын тізелерінің үстіне қойған адамдардың бейнесі. Көбінесе бұл адамдар "кең плащ" киеді, ол мүсіннің денесін қарапайым блок пішініне келтіреді. Плащтың бетіне жазулар үшін орын қалдырылды. Көбінесе ең көп назар суреттелген адамның басына бөлінеді. Кейбір жағдайларда мүсінші аяқ-қолдың пішінін сақтап қалды. Блок мүсіндердің екі негізгі түрі бар: аяқтары толығымен плащпен жабылған және аяқтары ашық қалған. Оң жақтағы мүсін қоғамның жоғарғы топтарынан шыққан әйелді бейнелейді және Орта патшалық өнерінің ерекшеліктерін көрсетеді. Үш бөліктен тұратын ауыр жүйке кең бетті айналап, құлақтың артына өтеді, осылайша оларды алға қарай итермелейді. Олардың көлемі ежелгі египеттік сұлулық идеалына сәйкес келеді; сол идеал кішкентай кеуделерді де талап етеді, және бұл мүсін де осы талапқа сай. Кастың табиғи қисығы мұрын тамырына қарай төмендейді, ал төменгі рельефтегі жасанды кастар көздің ішкі бұрыштарының үстінде тік сызықпен жүреді, бұл бюстің он екінші династияның басында жасалғанын көрсетеді. Шамамен б.з.д. 1900 жылы жасанды кастар табиғи қисыққа ие болып, мұрынға қарай төмендеді. Кейінгі он екінші династия кезеңінде адам денесінің пропорциялары өзгерді. Бұл өзгерістер он үшінші-он жетінші династиялар арқылы сақталды. Ер адамдардың басы денесінің қалған бөлігіне қарағанда кішірек болды, иықтары мен белдері тар, белдері жоғары және бұлшық еттері болмады. Әйелдерде бұл пропорциялар одан да күшті болды, иықтары мен белдері тар, денесі жұқа және белдері жоғары болды, ер мен әйел арасындағы айырмашылықты сақтау үшін.
In the first half of the Twelfth Dynasty, proportions of the human figure returned to the traditional Memphite style of the Fifth and early Sixth Dynasties. Male figures had broad shoulders, a low small of the back, and thick muscular limbs. Females had slender figures, a higher small of the back and no musculature. In this period, sketches for the production of statues and reliefs were laid out on a squared grid, a new guide system. Since this system contained a greater number of lines, it allowed more body parts to be marked. Standing figures were composed of eighteen squares from the feet to the hairline. Seated figures were made of fourteen squares between their feet and hairline, accounting for the horizontal thigh and knee. The black granite seated statue of king Amenemhat III to the right, above is a perfect example of male proportions and the squared grid system at this period. Most royal statues, such as this one, would serve as representations of the king's power. The quality of Egyptian statuary reached its peak in the Middle Kingdom. Royal statues combined both elegance and strength in a manner that was seldom seen after this period. A popular form of statuary during this time was that of the sphinx. During this period, sphinxes appeared in pairs, and were recumbent, with human faces, and a lion's mane and ears. An example would be the diorite sphinx of Senusret III. Block statues consist of a man squatting with his knees drawn up to his chest and his arms folded on top his knees. Often, these men are wearing a "wide cloak" that reduces the body of the figure to a simple block like shape. The surface of the garment or "wide cloak" allowed space for inscriptions. Most of the detail is reserved for the head of the individual being depicted. In some instances the modeling of the limbs has been retained by the sculptor. There are two basic types of block statues: ones with the feet completely covered by the cloak and ones with the feet uncovered. This statue to the right represents a woman from the top echelon of society and demonstrates characteristics of Middle Kingdom art. The heavy tripartite wig frames the broad face and passes behind the ears, thus giving the impression of forcing them forward. They are large in keeping with the ancient Egyptian ideal of beauty; the same ideal required small breasts, and also in this respect the sculpture is no exception. Whereas the natural curve of the eyebrows dips towards the root of the nose, the artificial eyebrows in low relief are absolutely straight above the inner corners of the eyes, a feature which places the bust early in the Twelfth Dynasty. Around 1900 BC these artificial eyebrows began to follow the natural curve and dip toward the nose. In the later Twelfth Dynasty, proportions of the human figure changed. These changes survived through the Thirteenth to Seventeenth Dynasties. Male figures had smaller heads in proportion the rest of the body, narrow shoulders and waists, a high small of the back, and no muscled limbs. Female figures had these proportions more to an extreme with narrower shoulders and waists, slender limbs and a higher small of the back in order to keep a distinction between male and female measurements.