Кіріспе
Lights Out – американдық көне радио бағдарламасы. Көбінесе қорқыныш пен табиғаттан тыс құбылыстарға арналған. Уиллис Купер жасаған, кейін Арч Оболер басқарған Lights Out әртүрлі арналарда, әр уақытта 1934 жылдың 3 қаңтарынан 1947 жылдың жазына дейін эфирге берілді. Бағдарлама кейіннен теледидарға көшті. Lights Out – радиодағы алғашқы қорқыныш бағдарламаларының бірі, Suspense және Inner Sanctum бағдарламаларынан бұрын пайда болған.
Lights Out is an American old time radio program devoted mostly to horror and the supernatural. Created by Wyllis Cooper and then eventually taken over by Arch Oboler, versions of Lights Out aired on different networks, at various times, from January 3, 1934 to the summer of 1947 and the series eventually made the transition to television. Lights Out was one of the earliest radio horror programs, predating Suspense and Inner Sanctum.
Кейінгі қайта өрлеулер
Оболердің 1942-1943 жылдардағы "Lights Out" қайта жандануының табысы 1940 жылдардағы американдық радиодағы қорқыныш жанрына деген қызығушылықтың өсуіне себеп болды. "Ішкі қасиетті орын", "Күдік" және басқа да сериалдар күннен-күнге көбірек көрермендерді қамтыды. Мүмкін, осыны ескере отырып, NBC 1945 жылдың жазында Нью-Йорктен тағы бір "Lights Out" қайта жандану сериясын эфирге шығарды, онда Уиллис Купердің 1930 жылдардағы жеті түпнұсқа сценарийі пайдаланылды. Оболердің қайта жандануы сияқты, бұл серия да кешкі уақытта емес, ерте кешке эфирге шықты, сондықтан, хабарламада айтылғандай, "қорқыныштан гөрі фантастикаға баса назар аударған Купердің сценарийлері ғана" көрсетілді. Олардың ішінде, өлген әйелін қателесіп, жақын маңдағы зиратты келеңсіздікке ұшыратуға үкім шығарған ер адам туралы қан төгілмейтін әңгіме және жұлдызаралық саяхатты қамтитын "Ракеталық кеме" ғылыми-фантастикалық туындысы бар. Купер, сол кезде Нью-Йорктегі Комптон Агенттігінде жарнамалық атқарушы болып жұмыс істеді, сценарийлерін орындауға рұқсат беруден басқа, нақты эфирге қатысы болмаған немесе мүлдем қатысы болмаған болуы мүмкін. Одан кейін 1946 жылдың жазында NBC Чикагодан сегіз эпизодтық қайта жандану сериясы іске қосылды, бірақ кем дегенде бір сценарий Куперге жатпайды (Чарльз Диккенстің "Сигналшы" туындысы). Бұл серия да ашыққан қанды суреттерден аулақ болды. Шындығында, Variety журналындағы шолуда премьералық эпизод "Жеті кескілең" триллер үшін "мазмұны тым ауыр" екені айтылды, себебі онда "діни фон, философиялық талқылау және арманның диагностикасы" бар еді. Ол ABC радиосында Голливудтан көрсетілді, басты рөлді Борис Карлофф ойнады және Eversharp компаниясы демеушілік етті, алайда компания президенті үшінші эпизодтан кейін серияны тоқтатып, көрінеу қорқынышты мазмұнына наразылық білдірді. "Өлім тонауы" премьерасында Карлофф әйелін қайта тірілтуге тырысқан ғалым рөлінде ойнады, бірақ ол оның адам өлтіретін маньякқа айналғанын анықтады. Әйелінің рөлін Лурен Таттл сомдады. Бұл эпизод Купердің "Lights Out" жұмысының сақталған аз ғана мысалдарының бірі болып табылады, ол түпнұсқа серияны сипаттаған нақты қорқынышты көрсетеді. Eversharp Куперге пайдаланбаған бес сценарийі үшін төледі және "Lights Out" желілік радиодағы ұзақ тарихын аяқтады. 1936 жылдан 1939 жылға дейін Купер Голливудта сценарийші ретінде мансап қуды (оның ең маңызды жұмыстары Универсалдың 1939 жылғы "Франкенштейннің ұлы" фильміне жазған сценарийі және Питер Лоррдың басты рөлде ойнаған Мистер Мото детективтік сериясына қосқан үлесі), бірақ радио, жарнама және кейіннен теледидар саласындағы жұмысын жалғастырды. 1940 жылға қарай, ол өзінің есімінің жазылуын "Уиллис" -тен "Уиллис" деп өзгертті ("зайыбының нумерологиялық бейімділіктерін" қанағаттандыру үшін) және негізінен Нью-Йорк қаласының маңында тұрып, бірқатар радио бағдарламаларында жұмыс істеді, олардың ең маңыздысы Эдвард М. Кирбидің танымал және жоғары бағаланған үкіметтік пропагандалық сериясы "Армия сағаты" болды, Купер оның бірінші жылында сценарийін жазып, өндірісін жүзеге асырып, режиссерлік жасады. 1947 жылы Купер "Тыныш, сұраңыз" атты тағы бір радио бағдарламасын жасады, ол табиғаттан тыс құбылыстармен айналысты және 1949 жылға дейін оны жазып, режиссерлік жасады, кейде "Lights Out" әңгімелерінен идеяларды алып, 1930 жылдардағы түпнұсқаларынан көбінесе күрделі жаңа сценарийлер жасады. 1949 және 1950 жылдары ол үш тікелей эфирлі телесериалдарды өндірді (және сценарийлеріне үлес қосты), олар көбінесе табиғаттан тыс құбылыстармен айналысты: "Бірінші том", "Қашу" және "13-ші кезең".
A third series of eight vintage Cooper scripts was scheduled to run in the summer of 1947 as well. Broadcast from Hollywood over ABC Radio, it starred Boris Karloff and was sponsored by Eversharp, whose company president canceled the series after the third episode, apparently unhappy with the gruesome subject matter. The premiere, "Death Robbery", featured Karloff as a scientist who brings his wife back from the dead, only to find she's become a gibbering homicidal maniac. An uncredited Lurene Tuttle plays the wife. This episode is one of the few surviving examples of Cooper's Lights Out work that reflects the sort of explicit horror that characterized the original series. Eversharp paid off Cooper for his five unused scripts and Lights Out ended its long run on network radio. From 1936 to 1939, Cooper pursued a screenwriting career in Hollywood (his major credits are the screenplay for Universal's 1939 Son of Frankenstein and contributions to the Mr. Moto mystery series starring Peter Lorre) but continued to work in radio, advertising and, later, television. By 1940, he had changed the spelling of his name from "Willis" to "Wyllis" (to satisfy "his wife's numerological inclinations") and lived mainly in the New York City area where he worked on a number of radio programs, the most important of which was probably Edward M. Kirby's popular and acclaimed government propaganda series, The Army Hour, which Cooper wrote, produced and directed for its first year. In 1947, Cooper created Quiet, Please, another radio program dealing with the supernatural, which he wrote and directed until 1949, occasionally borrowing ideas from his Lights Out stories while creating wholly new scripts that were often more sophisticated than his 1930s originals. In 1949 and 1950, he produced (and contributed scripts to) three live TV series that frequently dealt with the supernatural: Volume One, Escape and Stage 13.
Теледидар
1946 жылы NBC телеарнасы Lights Out-ты төрт арнайы бөлімнен тұратын тікелей эфирде көрсетті, оның продюсері Фред Коу болды, ол сонымен қатар үш сценарийдің авторы еді. NBC Куперден премьералық бөлімге арналған сценарийді жазуды сұрады – "Бірінші жақтағы ой", ол өзінің жақтырмаған әйелін өлтіріп, соңынан өлім жазасына кесілген белгісіз кісі өлтірушінің көзқарасынан толыққанды баяндалады. Variety журналы осы алғашқы бөлімге жоғары баға берді («телевизион экранында көрсетілген ең жақсы драмалық шоулардың бірі, сөзсіз»), бірақ Lights Out 1949 жылға дейін NBC телеарнасының тұрақты бағдарламасына айналмады. Коу бастапқыда осы екінші бағдарламаны өндірді, бірақ көп бөлігі үшін 1949-1952 жылдар аралығындағы тікелей эфирдегі бағдарламаны Admiral тұрмыстық техника өндірушісі демеушілік етті, оны Герберт Байард Суоп өндірді, Лауренс Шваб, Дж. режиссерлік етті және Фрэнк Галлоп жүргізді. Критикалық пікірлер әртүрлі болды, бірақ бағдарлама бірнеше маусым бойы сәтті болды (кейде ең көп тамашаланған он желілік бағдарламаның тізіміне енді), бірақ CBS телеарнасындағы I Love Lucy ситкомының үлкен бәсекесі оны тоқтатуға көмектесті. 1949-1952 жылдар аралығындағы бағдарламада жас Айра Левин сияқты әртүрлі авторлардың сценарийлері болды. 1951 жылы продюсер Суоп Купер мен Оболерден бірнеше әңгіме сатып алды. Базил Ратбоунның басты рөлде ойнаған «Өлі адамның пальтосы» Купердің 1930 жылдардағы пьесаларының бірінен бейімделген (оны ұқсас сюжеті бар «Тыныш, өтінемін» бөлімімен шатастырмау керек – «Өлі адамның пальтосын киіңіз»). Оболердің «Адам Бегот» атты туындысы, радио пьесасынан Эрнест Киной бейімдеген, Кент Смит қатысқан рөлде ойнады. Жас актерлердің арасында Лесли Нильсен де болды, ол бірнеше бөлімдерде ойнады, соның ішінде М.Р. Джеймс әңгімесі «Трактат Миддот» негізінде түсірілген «Доктор Ранттың жоғалған өсиеті». Бұл және тағы көптеген бөлімдер DVD-де қолжетімді. Басқа да танымал қонақ жұлдыздар Анн Банкрофт, Грейс Келли, Ева Мари Сент, Ли Дж. Кобб, Энтони Куинн, Джессика Танди, Вероника Лейк, Джон Форсайт, Борис Карлофф, Беатрис Стрейт, Эли Уоллах, Винсент Прайс, Джейн Уайатт, Фелисия Монтеалегре Бернштейн және Джек Паланс болды. Белгілі режиссерлер Делберт Манн және Фред Ко.
Эпизодтар
+ Lights Out эпизодтарының ішінара тізімі
Күні Эпизод Актерлер:
19 желтоқсан 1949 "Лифті" Рояль Дано, Хелен Дюма, Долорес Бадалони, Джек Хартли, Джеймс ван Дайк
26 желтоқсан 1949 "Жеңіле алмайтын адам" NA
29 мамыр 1950 "Профессор Гилдеаға махаббат қалай келді" Арнольд Мосс
26 маусым 1950 "Encore" Дональд Хаммер
17 шілде 1950 "Жар төлеуге тиіс шайтан" Теодор Маркуз, Грейс Келли, Джонатан Харрис
31 шілде 1950 "Джон Кингменнің ерекше жағдайы" NA
20 қараша 1950 "Доктор Хайдеггердің тәжірибесі" Билли Берк
Кейінгі нұсқалары
1972 жылы NBC телеарнасы Lights Out телефильмінің тағы бір нұсқасын көрсетті, бірақ ол көрермендер тарапынан жақсы қабылдамады. Шындығында, Оболер (сол кезде "Жақсылық пен Мистер О" радиошоуын таратушы) оған қатысы жоқ екенін көпшілікке жариялады. Телевизиядағы сәл ғана табысына қарамастан, радио тарихшысы Джон Даннинг Lights Out аңызы радиода берік орныққан деп санайды.
Ықпал
"What the Devil" (1942) фильмінде екі автокөлік жүргізушісі көре алмайтын жүк көлігінің айдаушысынан қауіп көреді, бұл сюжет Стивен Спилбергтің "Дуэль" телефильміне ұқсас, ол Ричард Мэтисонның өзінің шағын әңгімесінен бейімделген. Оболер авторлық құқығы бұзылғанын сезініп, бір интервьюде "мен адвокат іздедім және Universal Studios компаниясынан өтемақы алдым" деді.