Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Линкольнширдегі Англиядағы ауыл және азаматтық қауым.
Village and civil parish in North Lincolnshire, England
Топонимика
Камерон мен Миллс бұл жер атының көне ағылшын тіліндегі еркек есімінен (жатыс септігі) және аңглосаксондық ēg сөзінен құралғанын, демек "Хвитаның құрғақ аралдағы жері" екенін ұсынды. Бірақ Эквалл бұл атаудың "Ақ арал" дегенді білдіретінін, мүмкін жердің борлы екенін дұрыс емес деп есептеді. Геллинг бұл елді мекеннің Хамбер сағасына қарай тікелей созылған құрғақ жердің аралында орналасқанын, ал шығысы мен батысы бұрын батпақты болған жерлермен қоршалғанын көрсетті.
Cameron and Mills have suggested that the place name is an Old English masculine personal name (genitive n) + Anglian ēg, hence 'Hwita's island of land', but Ekwall thought the name meant ‘White Island’ perhaps assuming wrongly that the ground was chalky. Gelling pointed out that the settlement is situated on an obvious ēg, i. e. an 'island' of dry land, projecting into the Humber Estuary, and surrounded on east and west by former marshy ground.
Тарих
Уиттон римдіктер 71 жылы Хумберді солтүстікке қарай кесіп өткен кезде пайда болған болуы мүмкін; бастапқыда әскери лагерь, содан кейін өзенге қарап тұрған римдік вилла ретінде, ал оның ғибадатханасы шығысқа қарай бірнеше метр жерде, қазіргі шіркеу тұрған жерде орналасқан. Уиттон оңтүстік жағалауда римдік бекініс және Браудағы Петуария Паризорум цивитасы үшін өзеннен арнайы қону орны болған болуы мүмкін. Егістік жерлерде Клавдий Готик (268–270 жж.) мен Константин I (Ұлы) (309–337 жж.) римдік монеталары табылды. Певснер шіркеу мұнарасы «римдік тас блоктарын қайта пайдаланған» десе де, бұл блоктардың диірмен тасынан жасалғаны және олардың көршілес Уинтернгем сияқты бірнеше жергілікті шіркеулерде кездесуі мүмкін. Бұл тастар Йорктан, римдік ғимараттардың бұзылу орындарынан Оузе және Хумбер арқылы тасымалданған немесе тіпті Константин аркасы сияқты триумф аркасынан немесе басқа да құрылыстан келген болуы мүмкін. Уиттон 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында «Witenai» деп тіркелген. Басқыншылықтан бұрын иелігі Сивард Барнға тиесілі болса, кейін Эттингтондық Сасалоға, ал Генри де Феррерс бас жалға алушы болды. Кітапта жасыл жеңілдер, сегіз жыртылатын жерлер, иеленушіге тиесілі екі жыртылатын топ, бес шаруа жыртылатын тобы, он шаруа, төрт шағын шаруа және он еркін адам тізімделген. Жердің құны жеті фунтқа бағаланған. «Domesday» сараптамасында шіркеу туралы ештеңе айтылмаған. Әйет Жан Денгелек – Хумберге қарап тұрған тастан салынған ғимарат, оның құрамында батыс мұнарасы, кішкентай негізгі зал (ені 22 фут (7 м), ұзындығы 37 фут (11 м)), ғибадатхана және оңтүстікке қарап тұрған киім бөлмесі бар. Көбінесе романдық (немесе нормандық) мұнарада үш қоңырау орналасқан, қазір олар соқпайды; үшінші қоңырау Йоркширдегі өзен арғы бетіндегі Велтон ауылынан әкелінген деседі. Мұнараның негізі кіреберіс қызметін атқарады, ал кемеге апаратын үлкен мұнара аркасы романдық стильде салынған деп есептеледі. Дәуірге тән және сол кезеңде жасалған қаріп те бар. Шамамен 1797-1798 жылдары ғимарат толыққанды қайта жаңартылған, мұнараның үстіңгі жағындағы әсем пинакльдер алынып тасталған. 1794 жылғы Наттестің суретінде оңтүстік қанат пен оңтүстік кіреберісі бар қираған құрылыс бейнеленген. 1865 жылы шіркеу леди Стрикленд есебінен қайта жабдықталды, ал 1892 мен 1897 жылдар арасында мұнара, ғибадатхана және шатыр W. & C. A. Бассетт Смит архитекторларының (Лондон) жобалары бойынша толыққанды қайта салынды. Ғибадатхананың солтүстік жағында 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан Генри Спилманның құрметіне орнатылған екі түрлі түсті әйнек терезесі бар. 1952–1953 жылдары мұнарадағы жарықтар Бригг архитектор А. Р. Хейнстің басшылығымен жөнделді. Хумбер сағасындағы салыстырмалы түрде жаңа Уиттон аралының кішкентай бөлігі еншіге кіреді.
Whitton may have originated at the time the Romans crossed the Humber northward in 71 AD; first as a military camp and then later as a Roman villa, overlooking the river, with its temple a few yards to the east, where the Church now stands. It is possible that Whitton was a landing stage on the south bank for the Roman fort and civitas of Petuaria Parisorum at Brough across the river. Roman Coins of Claudius Gothicus (268–270 AD) and Constantine I (the Great) (309–337 AD) have been found in the fields. Pevsner states that the Church tower "re uses massive blocks of Roman stone", but these blocks of millstone grit which are to be found in several local churches (such as neighbouring Winteringham) may have been transported down the Ouse and the Humber from York where Roman buildings were being dismantled, or may even have come from some sort of triumphal arch or structure (perhaps like the Arch of Constantine), which might have stood at the end of Ermine Street. Whitton is mentioned in the 1086 Domesday Book as "Witenai". Before the Conquest lordship was held by Siward Barn, and after by Saswalo of Ettington, with Henry de Ferrers becoming Tenant in chief. Listed are of meadow, land for eight ploughs, two plough teams belonging to the lord, five men's plough teams, ten villans (villagers) four bordars (smallholders) and ten freemen. The land was valued at seven pounds. The church is not mentioned in the Domesday survey. St. John the Baptist is a building of stone overlooking the Humber, consisting of a west tower, a small nave (22 feet (7 m) wide and 37 feet (11 m) long) with a chancel and a south vestry attached. The partly Romanesque (or Norman) tower contains three, now untolled, bells; the third bell is said to have been brought from the village of Welton, across the river in Yorkshire. The base of the tower forms a porch and the large tower arch, leading into the nave, is thought to be Romanesque. The font is also ancient and may be from the same period. The church seems to have been almost completely rebuilt in about 1797 8 when the elaborate crocketted pinnacles were removed from the top of the tower. A drawing, by Nattes, of 1794 shows a dilapidated structure with a south aisle and a south porch. The church was reseated in 1865 at the expense of Lady Strickland, and between about 1892 and 1897 the nave, chancel and roof were entirely rebuilt from the designs of W. & C. A. Bassett Smith, architects, of London. On the north side of the chancel are two stained glass windows, erected in 1918 to the memory of Henry Spilman who was killed in the First World War. In 1952–53 cracks in the tower were repaired under the direction of A. R Haynes, architect of Brigg. A small part of the relatively new island of Whitton Island in the Humber Estuary falls within the parish.