Кіріспе

Балалар үстел ойыны

Connect Four (кейде Connect 4, Four Up, Plot Four, Find Four, Captain's Mistress, Four in a Row, Drop Four, ал Кеңес Одағында Gravitrips деп те аталады) – ойыншылар түс таңдап, содан кейін түсті дискілерді алты қатарлы, жеті бағанды тік тұрған торға кезекпен түсіретін ойын. Дискілер тік түсіп, бағандағы ең төменгі бос орынды иеленеді. Ойынның мақсаты – бірінші болып өзінің дискілерінен көлденең, тік немесе диагональ бойынша төрт дискіден тұратын қатар құру. Сондықтан бұл М,n,k ойынының (7, 6, 4) түрі, онда дискілерді орналастыру шектеулі. Connect Four – шешілген ойын. Бірінші ойыншы дұрыс жүріс жасаса, әрқашан жеңе алады. Ойынды Хауард Векслер ойлап тапқан, ал алғаш рет 1974 жылдың ақпанында Милтон Брэдли компаниясы Connect Four тауарлық белгісімен сатқан.

Ойын процесі

Ойын мысалы (оң жақта), бірінші ойыншы бос ойын тақтасының ортаңғы бағанасына сары дискісін түсіріп, "Төртінші қосылыс" ойынын бастайды. Екі ойыншы кезекпен бос бағаналарға бір-бір дискіні тастайды, екінші ойыншы қызыл дискілермен тізбек бойы төрт дискіні қатарына тізеді және ойында жеңіске жетеді. Егер тақта толып, ешбір ойыншы төрт дискіні қатарына тізе алмаса, ойын тең аяқталады.

Математикалық шешім

Connect Four – екі ойыншыға арналған, екі тарапқа да толық ақпаратты ұсынатын ойын, яғни ешкімге ештеңе жасырылмайды. Connect Four ойыншының артықшылығы қарсыластың кемшілігіне тең болғандықтан, қарсыластық, нөлдік жиынтық ойын санатына жатады. Connect Four ойынының күрделілігін бағалаудың бір өлшемі – ойын тақтасындағы мүмкін болатын жағдайлар саны. Классикалық Connect Four ойыны 7 бағаналы, 6 қатарлы торда ойналса, 0-ден 42-ге дейінгі тікшелермен толтырылған барлық ойын тақталары үшін 4,531,985,219,092 (шамамен 4½ триллион) мүмкіндік бар. Ойынды алғаш рет Джеймс Доу Аллен (1988 жылдың 1 қазанында), ал дербес түрде Виктор Аллис (1988 жылдың 16 қазанында) шешті. Аллис Connect Four үшін 9 стратегияны қамтитын, білімге негізделген тәсілді сипаттады. Аллен де ойынды талдау барысында жеңіске жету стратегияларын сипаттайды. Connect Four-тің алғашқы шешімдері кезінде, ойынның күрделілігі мен сол кездегі компьютерлік технологияны ескере отырып, күшпен талдау мүмкін емес деп есептелді. Кейіннен Connect Four күшпен талдау әдісімен шешілді, бұл Джон Тромптың 8 қабатты деректер базасын құрастыру жұмысымен басталды. Connect Four-ті тиімді шеше алатын жасанды интеллект алгоритмдері – minimax немесе negamax, сонымен қатар альфа-бета кесу, қозғалыс реті және транспозиция кестелерін қамтитын оңтайландырулар бар. Осы әдістермен Connect Four-ті шешуге арналған код Fhourstones бүтін сандық өнімділігінің өлшемінің негізін құрайды. Connect Four үшін шешілген нәтиже – бірінші ойыншының жеңісі. Мінездемелі ойын кезінде бірінші ойыншы ортаңғы бағанадан бастау арқылы жеңіске жете алады. Ойын теориялық тұрғыдан тең болады, егер бірінші ойыншы орталыққа жақын бағаналардан бастаса. Ойын тақтасының шеттерінде, сол жақтағы 1 және 2 бағаналарда (немесе оң жақтағы 7 және 6 бағаналарда) бірінші ойыншының бастауы үшін нақты қозғалыс құны 40-шы қозғалыста жеңіліс болып табылады және Цилиндрлік шексіз Connect Four пайда болады. Hasbro Connect Four физикалық ойын тақтасының бірнеше нұсқалары ойын тікшелерін бір-бірлеп төменгі жағынан алып тастауды жеңілдетеді. Бұл мүмкіндік ойынның дәстүрлі түрлерінен өзгеше, оның вариацияларын жасауға мүмкіндік береді. Кейбір ойын нұсқаларында арнайы белгіленген тікшелер және ойынның қосымша вариациялары үшін картоннан жасалған бағана кеңейткіштері де болды.

Шығарып шығару

PopOut дәстүрлі ойын сияқты басталады, бос тақтамен және ойыншылар кезекпен өз түсті дискілерін тақтаға қояды. Әр кезекте ойыншы жоғарғы қабаттан тағы бір дискі қоса алады немесе, егер төменгі қатарда өз түсінің дискілері болса, төменгі қатардан өз түсінің дискісін алып тастауға (немесе "шығарып алуға") болады. Төменнен дискіні шығарып алғанда, оның үстіндегі барлық дискілер бір қадам төмен түседі, бұл олардың тақтаменгі қарым-қатынасын және байланыс мүмкіндіктерін өзгертеді. Көлденең, тік немесе диагональ бойынша төрт дискісін бірінші біріктірген ойыншы жеңіске жетеді.

10-шы орын

Ойын басталар алдында Pop 10 дәстүрлі ойыннан өзгеше орнатылады. Ойыншылар кезекпен өз түсінің дискісін төменгі қатардағы ұяшықтарға орналастырады, содан кейін келесі қатарға өтіп, оны толтырады, осылай барлық қатарлар толығанша жалғасады. Ойын кезінде ойыншылар өз түсінің дискісін тақтаның төменгі жағынан алып шығарады. Егер алынып тасталған дискі сол кезде төрт дискінің тізбегінің бөлігі болса, ойыншы оны ойыннан шығарып, бірден кезекті қайта алады. Егер ол "төрттік тізбек" құрамына кірмесе, оны жоғарғы жағындағы ұяшық арқылы басқа бағандағы бос орынға (мүмкін болған жағдайда) қайта орналастыру керек, содан кейін кезегі аяқталып, кезектің өтуі басқа ойыншыға беріледі. Өз түсінің он дискісін бірінші жинаған ойыншы жеңіске жетеді.

Бес-қатар

Connect Four ойынының бес қатарлы нұсқасы 6 қатарлы, 9 бағанды торда ойналады. Стандартты 6x7 ойын тақтасының сол және оң жақтарына, ойыншылардың кезектесіп орналасқан фигураларымен алдын ала толтырылған екі қосымша баған қосылады. Ойын түпнұсқа Connect Four-ға ұқсас ойналады, бірақ жеңіске жету үшін ойыншылар бес фигураны қатарына тізуі керек. Ойынға қосылған екі жаңа бағанда ойын басталмас бұрын он екі фигура орналасқандықтан, бұл әлі де 42 мүмкіндікті ойын болып табылады.

Қозғалтқышты қосу

Бұл нұсқасында ойыншылар бір немесе бірнеше арнайы белгіленген "Қуат шайбаларымен" ойынды бастайды, оларды әр ойыншы ойын барысында бір рет қолдануға болады. Мысалы, егер ойыншы төңкергіш (анвил) белгісі бар шайбаны ойнаса, ол бірден оның астындағы барлық шайбаларды шығарып, төңкергішті ойын тақтасының ең төменгі қатарында қалдыра алады. Басқа белгіленген шайбалардың ішінде қабырға белгісі бар шайба бар, ол ойыншыға белгісі жоқ шайбамен жеңіске жетпеген кезекті екінші рет ойнауға мүмкіндік береді; белгісі жоқ шайбамен шектеусіз екінші кезекті жасауға мүмкіндік беретін "×2" белгісі; және қарсыласының шайбасын дереу шығаруға мүмкіндік беретін бомба белгісі бар.

Басқа нұсқалар

Hasbro сонымен қатар Giant Connect Four-тің сыртқы қолдануға жарамды әр түрлі өлшемдерін шығарады. Ең ірісі ауа райына төзімді ағаштан жасалған, ені мен биіктігі 120 см. Connect Four 1979 жылы Robert Hoffberg жасаған Microvision ойын консолі үшін шығарылды. Сол жылы Texas Instruments 99/4 компьютері үшін де жарық көрді. Мобильді құрылғылардың таралуымен Connect Four интернет арқылы қарсыласымен жылдам ойналатын ойын ретінде қайтадан танымал болды. 2007 жылы Milton Bradley Connect Four Stackers ойынын шығарды. Ойынның әдеттегі тордың орнына, түсті дискілерді орналастыруға арналған тақтасы бар. Стандартты Connect Four сияқты, ойынның мақсаты – белгілі бір түсті дискілердің төртін қатар тізу. 2008 жылы Hasbro физикалық ойын ретінде Connect 4x4 тақтасының тағы бір нұсқасын шығарды. Бұл ойында екі қабатты тік тор, төрт ойыншыға арналған түсті дискілер және кедергі келтіретін дискілер бар. Ойынның мақсаты – белгілі бір түсті дискілердің төртін қатар тізу. 2013 жылы Bay Tek Games Hasbro лицензиясы бойынша Connect Four билет алмастыру аркадалық ойынын шығарды. Ойынның стандартты және делюкс нұсқалары бар. Екі ойыншы да түймелерді пайдаланып, фишкаларды жылжытып, түсіреді. Егер бір ғана ойыншы ойнаса, ол компьютермен ойнайды. Жеңіске жеткен және жеңілген ойыншылардың екеуі де билет алады. Жеңіске жеткен ойыншы бонус раундына қатысады, онда фишка жылжып тұрады және ойыншы билет жеңісін алу үшін дұрыс уақытта түймеге басуы керек. 2015 жылы Winning Moves Connect Four Twist & Turn ойынын шығарды. Бұл ойын нұсқасында жалпақ ойын тақтасының орнына мұнара бар. Мұнарада тәуелсіз айналатын бес сақина бар. Ойын стандартты Connect Four сияқты, ойыншылар өздерінің түсті дискілерін төртін қатар тізуге тырысады. Алайда, Twist & Turn нұсқасында ойыншылар бір дискіні ойнағаннан кейін сақинаны бұруға мүмкіндік алады. Бұл ойынға стратегиялық жаңа қырбақ қосады. 2018 жылы Bay Tek Games Connect Four аркадалық ойынының екінші нұсқасын – Connect 4 Hoops ойынын шығарды. Ойыншылар баскетбол добын баскетбол шеңберіне лақтырады, ол бейне экранында фишка ретінде көрінеді. Ойынды екі ойыншы немесе бір ойыншы компьютермен ойнай алады. Жеңіске жеткен және жеңілген ойыншылардың екеуі де билет алады. 2018 жылы Hasbro Connect 4 Shots ойынын шығарды. Бұл нұсқада ойыншылар бір ойыншы қатар тізбегін толықтырғанша, түсті доптарды торға лақтыруы керек.

Танымал мәдениет

Телерадио хабаршысы және жазушы Стюарт Макони NME жұмысында жүрген кезде Connect Four ойынын Дэвид Боуи ойлап тапқан деген қамытты таратты, ол қалалық аңызға айналды. The Hub ойын шоуының "Отбасылық ойын кешінде" командалар түрлі түсті доптарды қолданатын "Connect 4 Basketball" деген ойын бар. A Way Out видео ойынында Винсент пен Лео Connect Four-ді қосымша ойын ретінде ойнай алады.