Кіріспе

Бизнес жоспарлау және талдау техникасы

SWOT-талдау (немесе SWOT матрицасы) – бұл стратегиялық жоспарлау және стратегиялық басқару техникасы, адамға немесе ұйымға бизнес бәсекелестігіне немесе жоба жоспарлауға қатысты күшті жақтарын, әлсіз жақтарын, мүмкіндіктерін және қауіп-қатерлерін анықтауға көмектеседі. Оны кейде ахуалды бағалау немесе ахуалдық талдау деп те атайды. Бірдей компоненттерді пайдаланатын қосымша аббревиатураларға TOWS және WOTS UP жатады. Бұл техника шешім қабылдау процесінің бастапқы кезеңдерінде қолдануға арналған және көптеген түрлі ұйымдардың (коммерциялық кәсіпорындар, жергілікті және ұлттық үкіметтер, ҮЕҰ және т.б.) стратегиялық жағдайын бағалау құралы ретінде пайдаланылуы мүмкін. Оның мақсаты – кәсіпорынның немесе жобаның мақсаттарына жетуге ыңғайлы және ыңғайсыз ішкі және сыртқы факторларды анықтау. SWOT-талдауды қолданушылар әр санат бойынша мағыналы ақпарат алу үшін сұрақтар қойып, оларға жауап береді, бұл құралдың тиімділігін арттырып, бәсекелестік артықшылықтарын анықтауға мүмкіндік береді. SWOT стратегиялық талдаудың сынақтан өткен және сенімді құралы ретінде танылған, бірақ оның шектеулері де бар, сондықтан оның орнына басқа әдістер әзірленген.

Қолдану

SWOT-талдау тек пайда көздейтін ұйымдарда ғана емес, көптеген салаларда әртүрлі деңгейдегі талдауларда қолданылып келеді. Мысалы, күшті жақтары мен мүмкіндіктері арасындағы берік байланыс компаниядағы жағдайдың жақсы екенін көрсетеді және шабуылға ұласатын стратегияны қолдануға мүмкіндік береді. Ал, әлсіздіктер мен қауіп-қатерлердің күшті өзара әрекеттестігі қорғаныс стратегиясын қолдануға қатысты ескерту ретінде қарастырылуы мүмкін. TOWS матрицасының бір түрі төрт компоненттің әрқайсысын біріктіре отырып, төрт ерекше стратегияны қарастырады: сәйкестендіру күшті жақтарын мүмкіндіктермен үйлестіру арқылы бәсекелестік артықшылығын табу үшін қолданылады. Тағы бір тактика – әлсіздіктерді немесе қауіп-қатерлерді күшті жақтарға немесе мүмкіндіктерге айналдыру. Мұндай өзгерту стратегиясының мысалы – жаңа нарықтарды іздеу. Егер қауіп-қатерлерді немесе әлсіздіктерді өзгерту мүмкін болмаса, компания оларды азайтуға немесе болдырмауға тырысуы керек.

ТІРКЕЛІК

SOAR (күшті жақтары, мүмкіндіктері, ұмтылыстары және нәтижелері) – бағалауға бағытталған тәсілге негізделген баламалы әдіс. SOAR SWOT сияқты, мысалы "қажетті деректерді анықтау мүмкіндігінің болмауы" сынға ұшырады.

Танымал мәдениетте

Теледидар: 2015 жылы «Кремний алқабы» сериалының «Қылмыс» атты эпизодында (2-маусым, 6-бөлім), Джаред Данн (Зах Вудс) Pied Piper командасына SWOT талдауын ұсынады. Сол эпизодтың соңында Динеш (Кумайл Нанджиани) және Гилфойл (Мартин Старр) каскадерге оның алдағы секірісіне жасалған есептемелердің қате екенін айту керек пе, жоқ па, деген мәселені шешу үшін осы әдісті пайдаланады.