Кіріспе

Жапондық ыстық тағам – бұл набемоно (жапондық ыстық тағам) стилінде дайындалатын және ұсынылатын жапон тағамы. Ол негізінен жұқақ кесілген еттен (көбінесе сиыр етінен) тұрады, ол үстел үстінде, көкөністер мен басқа да ингредиенттермен бірге, соя соусы, қант және мирин қоспасы бар терең емес темір қазаншада баяу пісіріледі немесе қайнатылады. Пісірілгеннен кейін ингредиенттерді әдетте шикі соғылған жұмыртқаға малып, содан кейін жейді. Әдетте сукияки қысқы тағам болып саналады және жапондық жыл соңындағы мерекелерде жиі кездеседі.

Дайындық

Сукияки – Мейдзи дәуірінде пайда болған, бір ыдыста пісірілетін тағам (набемоно). Сукиякиді әр аймақта әртүрлі дайындайды. Оның екі негізгі стилі бар: шығыс Жапониядағы Канто стилі және батыс Жапониядағы Кансай стилі. Канто стилінде варшита (саке, соя соусы, қант, мирин және даши қоспасы) қазанға құйылып, қыздырылады, содан кейін ет, көкөністер және басқа да ингредиенттер салынып, бірге қайнатылады. Кансай стилінде сукиякиде ет алдымен қазанға салынып қыздырылады. Ет дайын болғаннан кейін қант, саке және соя соусы қосылады, сосын көкөністер мен басқа да ингредиенттер салынады. Екі стильде де қолданылатын көкөністер мен ет түрлері әртүрлі. Бұрын сиыр етінің бағасы жоғары болғандықтан, солтүстік және шығыс аймақтарда шошқа етін қолдану жиі кездесетін. Қазіргі сукиякиге тауық еті (тори суки), балық (уо суки немесе оки суки), удон лапшасы (удон суки), неги, шиитаке саңырауқұлақтары, ширатаки және жеңіл қуырылған тофу да қосылады. Екі стильде де шикі жұмыртқа соус ретінде қолданылады және қара зығыр себілген буланған күріш беріледі.

Тарих

Сукияки туралы әртүрлі дәстүрлер бар. Кейбіреулері атына қатысты. Атаудың шығу тегі туралы бір теория – «шпага» дегенді білдіретін суки (鋤) және «қуыру» деген мағынадағы яки (焼き) сөздерінен шыққандығы. Эдо дәуірінде (1603–1868) шаруалар балық пен тофу сияқты тағамдарды пісіру үшін сукиді пайдаланған. Дегенмен, сукияки Мейдзи дәуірінде (1868–1912) дәстүрлі жапон тағамына айналды. Тағы бір теория бойынша, атау «жіңішке тілімделген ет» дегенді білдіретін сукими (剥き身) сөзінен келген. Сол кезде жануарларды өлтіру буддалық заңға қайшы болды. Сондай-ақ, ірі қара мал жұмыс малдары саналғандықтан, сиыр етін жеуге тыйым салынды. Алайда, адамдар ауырғанда немесе жыл соңындағы той-кештер сияқты арнайы шараларда ет жеуге рұқсат етілді. Эдо дәуірінде шошқа мен үйрек сияқты аңдарды жеу жиі кездесетін және тыйым салынбаған. 1860 жылдары Жапония шетелдік саудагерлерге порларын ашқанда, Жапонияға келген шетелдіктер ет жеу мәдениетін және жаңа пісіру әдістерін әкелді. Ірі қара мал, сүт, ет және жұмыртқа кеңінен қолданыла бастады, ал сукияки оларды дайындаудың танымал тәсілі болды. Бастапқыда ірі қара мал көрші елдерден әкелінді. Сукияки, мүмкін, Кансай аймағында пайда болып, танымал болды. 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінен кейін Токиодағы көптеген сиыр еті рестораны жабылды және Канто халқының көп бөлігі уақытша Осака аймағына көшті. Кантолықтар Осакада болғанда Кансай стиліндегі сукиякиге үйренді, ал Кантоға оралғаннан кейін Кансай стилін таныстырды, ол содан бері танымал болды. Бүгінгі сукиякидің негізгі ингредиенті – сиыр еті. 1978 жылы У. Л. Тайтте «Техас айлық» журналында сукиякиді «ең танымал, бірақ жапон тағамының ең ерекшесі емес» деп атады. 1980 жылдары АҚШ-та суши танымалдылығы артып, сукияки сирек кездесе бастады. Швециялық комедияшы және әнші Повел Рамель «Сукияки синдромы» атты ән жазды, онда мейрамхана келушісі сукияки тапсырыс бергісі келеді. Оның әрқайсысының ұзақ сипаттамасы бар көптеген нұсқалары бар, сондықтан ол кез келгенін тапсырыс берген кезде мейрамханада одан қалған ештеңе болмайды.