Кіріспе

Италия мен Югославия арасындағы аумақтық шешім Рим шарты 1924 жылғы 27 қаңтарда Италия мен Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі Фиуме провинциясы ретінде Италияға қосылатыны, ал Сушак қаласы Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігіне берілетіні туралы келісімге келген кезде жасалды. Фиуме мен Сушак порттық инфрақұрылымды бірлесіп басқаруға келісті. Бүгінде бұл екі қала да Хорватияның Риека қаласының құрамында.

Өмірбаян

Фиуме Габриэль Д’Аннунционың итальяндық Карнаро регенттігіне өткеннен кейін, Рапалло шарты (1920) тәуелсіз Фиуме еркін мемлекетін құрды, оны АҚШ, Франция және Ұлыбритания сияқты басқа мемлекеттер дереу мойындады. Мемлекет іс жүзінде бір жыл ғана, ал заң жүзінде төрт жыл өмір сүрді. Порттың бірлескен басқаруы ешқашан құрылмады. 1921 жылдың 24 сәуірінде оның парламентіне алғашқы жалпы сайлау өтті, нәтижесінде автономист Фиуман қозғалысының жетекшісі Риккардо Занелла президент болып сайланды. 1922 жылдың 3 наурызында фашисттік депутат Франческо Гюнта басқарған қозғалыс Занелланы отставкаға кешуге мәжбүр етті. 1923 жылдың 17 қыркүйегінде итальяндық генерал Гаэтано Джандино Италия премьер-министрі Бенито Муссолини тарапынан қоғамдық тәртіпті қалпына келтіру үшін жіберілді. Осы уақытта Италия мен Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі арасында Фиуме еркін мемлекетін тарату туралы келіссөздер басталды. Барлық тараптар 1924 жылдың 22 ақпанында Римде келісімді ратификациялады және ол сол күні күшіне енді. Ол 1924 жылдың 7 сәуірінде Ұлттар Лигасының шарттар жинағына тіркелді.

Шарттары

Рим шарты Рапалло шартының бір бөлігін жойды. Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі Речина өзенінің дельтасы, оның ішінде Сушак теңіз порты (Порто-Баррос) және Фьюме округінің солтүстігі үстінен егемендігін жариялады. Италияға Фиуме қаласы, оған жақын жерлер және оны Италияның негізгі бөлігімен байланыстыратын жағалау жолағы берілді.

Салдары

Шекаралардың нақты белгіленуі бірлескен комиссияның мақсаты болды, оның нәтижелері 1925 жылғы 20 шілдеде Неттуно шартында бекітілді. Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан Титоның Югославиясы Фиуме қаласын аннексиялап, Рим шартының күші жойылды. Бүгінде оның бұрынғы аумағы шамамен Хорватиядағы Приморье-Горски Котар облысына сәйкес келеді.