Мақұлдықсыз дауыс беру жүйесі: түсіндіру және қолданылуы
Disapproval voting
Дауыс беру жүйесі: Намақбаттау дауысы – бұл сайлаушылардың бірнеше үміткерді мақұлдамайтын дауыс беруіне мүмкіндік беретін жүйе. Бұл жаңа әдіс сайлау процесін өзгертеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Наразылық дауыс беру – көптеген сайлаушыларға бір уақытта ресми наразылық білдіруге мүмкіндік беретін кез келген сайлау жүйесі, мұнда олардың барлығы белгілі бір билікті бөліседі. Көптеген сайлау жүйелерінен өзгеше, ол сайлаушыға немесе өкілге тек теріс шаралар немесе таңдаулар ұсынылуын қажет етеді. Егер кандидаттарды таңдау үшін немесе дауыс берудің келесі айналымына немесе ойынға өту үшін қолданылса, ол бір немесе бірнеше жеңімпазды анықтайды, себебі мақұлданбаған әрбір адам сол айналымда жеңімпаз болып саналады. Референдум немесе қайта шақыру сайлауы – наразылық дауыс берудің қарапайым түрі деп айтуға болады. Дегенмен, көбінесе тек бір шара немесе үміткер наразылыққа ұшырайды. Нағыз наразылық дауыс беруі үшін екінен астам таңдау немесе өкілдер қажет, және сайлаушылардан бір немесе бірнеше таңдаудан бас тарту сұралады.
Disapproval voting is any electoral system that allows many voters to express formal disapproval simultaneously, in a system where they all share some power. Unlike most electoral systems, it requires that only negative measures or choices be presented to the voter or representative. If used to select candidates for an office, or for continuation to a next round of voting or play, it is either single or multi winner, as everyone who is not disapproved of is in effect a winner, for that round. A referendum or a recall election may be said to be minimal forms of disapproval voting. However, usually only one measure or candidate is presented to be disapproved of. True disapproval voting would require more than two choices or representatives, and would ask voters to disavow one or more.
Қарсы дауыс беру
"Жоқ" деп дауыс берудің мағынасына қатысты түрлі түсініктер бар. Бұл термин кейде сайлаушыға кандидаттардың тізімін толығымен қабылдамауға мүмкіндік беру үшін қолданылады; сондай-ақ, сайлаушыларға ұсынылатын жалғыз мүмкіндік – бір немесе бірнеше кандидатқа қарсы дауыс беру болуы мүмкін, бірақ кейде бұл термин сайлаушыға кандидатты қолдау немесе қарсы дауыс беруге мүмкіндік беретін жүйелер үшін де қолданылады. Вето қою, наразылық білдіру, жеке тұлғаларды немесе нұсқаларды жою, немесе қазіргі биліктегіні қызметтен алу психологиясы сайлаушылардың, заң шығарушылардың немесе кеңес мүшелерінің өте әртүрлі танымдық қабілеттерін және тәуекелге қатысты көзқарастарын тудырады, сондықтан наразылықты жай ғана "теріс мақұлдау" деп қарастыру – бұл әділ емес. Осыған ұқсас асимметриялар экономикада да кездеседі, олар мінез-құлықтық қаржы саласында зерттеледі, сондай-ақ әлеуметтік ғылымдар мен этикада, мысалы, пікір сауалнамаларындағы толеранттылық пен қалау арасындағы айырмашылықтар ретінде қарастырылады. Көптеген көркем шығармаларда "өмір салғыш қайық" ойыны қарсы дауыс беру түрінде бейнеленеді, онда ең көп наразылық тудырған адам теңізге тасталады. Саясаттанушылар жалпы сайлауларда сайлау реформасы ретінде қолдануға болатын қарсы дауыс берудің жалпылама әдістерін ұсынды және талқылады, бірақ бұл тақырыпта аз ғылыми еңбектер бар. Бұл мәселе негізінен консенсус негізінде шешім қабылдау теориясында қарастырылады, онда шараға қарсы дауыс берген мүшелердің аз саны оны тоқтатуға пропорционал емес күшке ие болады. Сонымен қатар, шындық шоуларында қарсы дауыс берудің сайлау жүйелерін қолдану кеңінен таралды, бұл туралы төменде айтылған. Көптеген адамдар осы ұғымды осы шоулар арқылы ғана біледі.
There are a variety of interpretations of the meaning of a negative vote. The term is sometimes used for allowing a voter to reject the entire field of candidates; it can also mean that the only option offered voters is to vote against one or more candidates, but it is sometimes used for systems that allow a voter to choose whether to vote for or against a candidate. The psychology of vetoing, protesting, excluding individuals or options, or removing an incumbent, triggers a very different cognitive bias and mode of risk aversion on the part of voters, legislators, or board members thus it is an over simplification to think of disapproval as simply 'negative approval'. Similar asymmetries apply in economics, where they are studied in behavioral finance, and in social sciences and ethics, as the expression of tolerances versus preferences, e. g. as in opinion polls. The well known lifeboat game is often portrayed in fiction as having a disapproval voting form, with the poor individual who is most disapproved of being tossed overboard. General purpose methods of disapproval voting, e. g. for use in general elections as an electoral reform, have been proposed and discussed by political scientists, but there is little literature on the subject. Most discussion of the issue is concentrated in the theory of consensus decision making, where small numbers of members disapproving of a measure have disproportionate power to block it. Also, there has been an explosion of application of disapproval voting electoral systems in the reality game show, as noted below. Most people are familiar with the concept only from these shows.
Аргументтер жақта және қарсы
Үкімет құралы ретінде мақұлдамаудың кең таралғанын, оның ішінде қылмыстық құқық пен дипломатиялық қатынастарды ескере отырып, кейбіреулер дауыс беруді жағымды және ерікті таңдау ретінде емес, зиянды азайту жолы ретінде қарастырады. Мақұлдамау дауыс беруді жақтаушылардың басқалары азаматқа атқарушы билікке берілген құқықтарды, құрылымдық тұрғыдан кеңейтуді көздейді, мысалы, көптеген дауыс берушілер президентке вето қолдану қажеттігін айтуы керек. Бұл – кеңес беру демократиясының көптеген аргументтерінің бірі, оны АҚШ-та, мысалы, Ральф Надер қолдайды. Осы азаматтық өмірге қатысты көзқарасқа қарсылар кең ауқымды қоғамдық кеңесулердің күрделілігі мен халыққа қажет болса да, беделді емес шығындарды қабылдамауға мүмкіндік берудің өкілдік демократиясының рухына қайшы келетінін, сондай-ақ бұл шараның практикалық емес және сенімсіз екенін айтады. Бұл, бір жағынан, мақұлдамау схемаларындағы саясатқа, партияларға және платформаларға қатысты теріс көзқарасқа реакция болып табылады. Мақұлдамау немесе мақұлдау дауыс беруді қолдау – төзімділік пен қалау арасындағы мәселеге қатысты ұстанымды қабылдаумен теңестіруге болады. Кейбіреулер мақұлдамау сайлаушының төзімділік идеяларын оятуы мүмкін, мысалы, кедей әйел өмірлік серігін таңдағанда, ал мақұлдау қалауларды оятуы ықтимал, мысалы, дүкенде таңдау жасағанда. Бұл ұсыныс, сайлау жүйелерін жақтаудың көпшілігі сияқты, дау тудырады, өйткені ол сайлаушылар өздері төзімділік пен қалауды өлшемейді және екеуін де ескеретін шешімге келе алмайды дегенді білдіреді. Тағы бір мәселе – көптеген қоғамдарда, әсіресе Азияда, мақұлдамауды әлеуметтік емес деп қарастырады. Қытай үкіметі демократияға қарағанда бюрократиялық құрылымға жақын, биліктегі адам жоғары деңгейге көтерілгенде, оның жаңа деңгейі басқалармен бекітіледі – басқа кандидаттар ұсынылмайды, бірақ наразылық ретінде дауыс беруден бас тарту жиі кездеседі. Мұндай ратификациялық дауыс беруде 67-80% қолдаудан кемірек дауыс жинау қатаң мақұлдамау ретінде қарастырылады және бұл адамның қазіргі деңгейде өсуіне тосқауыл қояды. Кез келген мұндай құрылымда ресми мақұлдамау дауыс беру, егер біреуді ресми түрде мақұлдамау үшін әріптестердің қысымы күшті болса, шындықтан алыс нәтижелерге әкелуі мүмкін.
Given the prevalence of disapproval as a tool of government, including the criminal law and diplomatic relations, some see voting less as a positive and voluntary choice of a desirable outcome than as a way to reduce losses. Other advocates of disapproval voting argue that they simply wish to extend to the citizen the powers that are already ceded to the executive, in terms of structure, e. g. many voters formally disapproving should tell the president when to exercise the veto. This is one of many arguments made for deliberative democracy, and advocated by some in the US, e. g. Ralph Nader. Detractors of this view of civic life note that the complexity of widespread public consultation and letting the public vote down necessary but unpopular expenditures is contrary to the spirit of a representative democracy, and is an impractical and untrusting measure. In part this is a reaction to the negative view of politics, parties, and platforms inherent in any scheme of disapproval. Advocating disapproval or approval voting may be seen as taking a position on the tolerances versus preferences problem. Some propose that disapproval is more likely to trigger tolerance ideas of the voter, e. g. as in a poor woman choosing a lifetime mate, while approval is more likely to trigger preferences, e. g. as in shopping. This suggestion, like most advocacy of electoral systems, is controversial as it implies that voters cannot measure both tolerances and preferences for themselves, and come to conclusions that consider both. Another issue is that expressions of disapproval in many societies, especially in Asia, are taken as anti social. In the government of China, which is structured more as a bureaucracy than as a democracy, an official who rises a level is ratified by others at the level he is entering – no other candidates are presented but abstention as a protest is not uncommon. Support in this ratification vote of less than 67–80% is taken as a strong disapproval – and most likely ends the rise of that individual at his current level. In any such structure, formal disapproval voting may lead to less honest outcomes, if the peer pressure not to be seen to formally disapprove of anyone is extreme.
Халықтық қолданысы
Бейімделу дауыс берудің ең белгілі мысалдары шындық ойын-шоуларында кездеседі, мысалы, "Аман қалған" және "Ең әлсіз сілтеме" бағдарламаларында, онда қатысушыларды біртіндеп жарыстан шығару үшін қолданылады, немесе "Boot Camp" бағдарламасындағы нұсқасында, шығарылған қатысушы өзімен бірге тағы бір қатысушыны алып кете алады. (Ескерту: мұнда келтірілген мысалдар, осы жерде сипатталған бейімделу дауыс беруден гөрі, Кумбс әдісінің жақсырақ мысалдары болып табылады).
The best known examples of the use of disapproval voting are on reality game shows, e. g. Survivor, The Weakest Link, where it is used to eliminate one contestant at a time from the contest, or the variation used on Boot Camp where the eliminated contestant can "take one (other) out with him". (Note: the examples given here are better examples of Coombs' method than disapproval voting as described here).
Сенімсіздік туралы дауыс беру
Сенімсіздік дауысының ерекше түрі – сенімсіздік ұсынысы. Бұл заң шығарушы орган ұсынатын, сайлаушылардың сайлаған органы емес, қазіргі атқарушы билікке немесе атқарушы биліктің белгілі бір мүшелеріне наразылық білдіретін ұсыныс. Вестминстер жүйесінде сенімсіздік ұсынысы бойынша жеңілген адам немесе адамдар конституциялық дәстүр бойынша отставкаға кетеді, ал атқарушы билік жағдайында, егер жаңа үкімет (әдетте жаңа премьер-министр, ол кейіннен жаңа кабинет тағайындай алады) сенім ұсынысы арқылы мақұлданбаса, жалпы сайлау өтеді. Бұл процеске Ұлыбританияда 2011 жылғы «Парламент мерзімі туралы» заңы ресми күш берді. Сенімсіздік дауысы тек наразылық білдіруге арналған, оны нақты кандидатты мақұлдау үшін пайдалануға болмайды. Бұл шешімді мүдделі тараптар саяси талқылаулар арқылы қабылдайды. Сәтті сенімсіздік дауысын тудыратын пайыздық көрсеткіш кең ауқымда өзгеруі мүмкін – кішкентай мәндерден (мысалы, 20%), бұл азшылықтарға (әсіресе дауыс беріліп жатқан мәселеде тәжірибелі адамдарға) нәтижеге әсер етуге мүмкіндік береді, тіпті бірауыздан дауыс беруге дейін жетеді.
A particular case of disapproval voting is the motion of no confidence. This is a motion of a legislature – rather than a vote of the electorate that elected it – expressing that it disapproves of the current executive, or of certain members of the executive. In the Westminster system, the person or persons who lose a motion of no confidence are normally expected to resign as a matter of constitutional convention, and in the case of an executive a general election normally results, unless a replacement government (typically a new prime minister, who can subsequently appoint a new cabinet) can be approved in a motion of confidence. This process is formalized in the United Kingdom by the Fixed term Parliaments Act 2011. No confidence voting can only disapprove; it cannot be used to approve of any particular candidates. This decision is left to political discussions among those involved. The percentage which triggers a successful no confidence vote can vary widely, from small values (like 20%) which allow minorities (particularly people with experience in the issue being voted) to decide the outcome, up to unanimity.