Дауыс беру жүйелері
-
Бірнеше дауыс беру жүйесі: Мақұлдау дауыс беруі
Жаңа сайлау жүйесі: Дауыс берушілерге бірнеше үміткерді қолдауға мүмкіндік береді. Бұл қатысуды арттырып, жағымсыз науқандарды азайтады. Үміткерлерге дауыс беру!
-
Заң шығарушылар арасындағы ықпал алмасу
Заң шығарушылар арасындағы ықпал саудасы – лоббизм, сайлаушылардың өзара қолдау көрсетуі. Ұйымдар мен авторлар арасындағы өзара мақтау.
-
Екі кезеңді дауыс беру жүйесі
Екі турлы сайлау жүйесі: кандидаттарды анықтау үшін бірінші тур, жеңімпазды таңдау үшін көпшілік дауыспен екінші тур өтеді. Президенттік сайлауда жиі қолданылады.
-
Көп дауыс берудегі қайшылықтар және Кондорсе парадоксы
Кондорсе парадоксы: көп дауыс берудегі қайшылықтар, таңдау жасаудағы қиындықтар. Әр нұсқаның жеңіліске ұшырауы, дауыс беру жүйесіндегі мәселелер.
-
Дауыс беру: Ұжымдық шешім қабылдау әдісі
Дауыс беру – ұжымдық шешімдерді қабылдау әдісі. Демократия, сайлау, сайлау жүйелері, пропорционалды ұсыну, жұмыс орындарындағы дауыс беру қарастырылады.
-
Көпмандатты сайлау жүйесі
Көпмандатты сайлау жүйесі: үлкен пропорционалдық ұсыну үшін дауыс жинау әдісі. Корпоративтік басқаруда қолданылады, АҚШ-тың 7 штатында міндетті.
-
Нарық жүйесі: қағидалары мен ерекшеліктері
Нарық жүйесі: сатып алушылар мен сатушылардың өзара әрекеттесуін қамтамасыз ететін кең ауқымды механизм. Регламент, бедел, қағидалар туралы біліңіз.
-
Бір жеңімпазды анықтау үшін рейтингтік дауыс беру жүйесі: Кумбс әдісі
Бір жеңімпазды анықтайтын рейтингтік дауыс беру жүйесі: Кумбс әдісі. Кандидаттарды ең соңғы бағалаған сайлаушылар бойынша іріктеу арқылы көпшілік дауысқа қол жеткізеді.
-
Көпмандатты сайлау жүйесі: Блок дауыс беру
Көпмандатты сайлау жүйесі: Блок дауыс беру – бірнеше үміткерді бірдей сайлауға мүмкіндік береді. Аздық өкілдігін қамтамасыз етпейді, дауыс беру блогын пайдаланады.
-
Әлеуметтік әл-ауқат функциясы: қоғамдық таңдау және қалауларды бағалау
Әлеуметтік әл-ауқат функциясы: қоғамдық қажеттіліктерді бағалау, дауыс беру және саясаттағы рөлі. Әлеуметтік таңдау функциялары, экономикалық теория.
-
Смит үстемдігіне тәуелсіз дауыс беру жүйесінің критерийі
Сайлау жүйесінің ISDA критериі: жеңімпазға әсер етпейтін кандидаттарды жою мүмкіндігі. Schulze, Ranked Pairs жүйелері ISDA-ға тәуелсіз.
-
Ранжуырлы дауыс беру жүйелерінде мүмкін емес нәтижелер
Жартылай таңдау жүйесінде жеңімпазды анықтаудағы қиындықтар: Гиббард-Саттертуэйт теоремасы. Тактикалық дауыс беру, диктатура немесе шектеулі таңдаулар мүмкін.
-
Мақұлдықсыз дауыс беру жүйесі: түсіндіру және қолданылуы
Дауыс беру жүйесі: Намақбаттау дауысы – бұл сайлаушылардың бірнеше үміткерді мақұлдамайтын дауыс беруіне мүмкіндік беретін жүйе. Бұл жаңа әдіс сайлау процесін өзгертеді.
-
Кездейсоқ сайлау жүйесі: Бір бюллетеньмен шешім қабылдау
Кездейсоқ бюллетень жүйесі: сайлаудың стратегиялық түрде дұрыс, теңдік принципімен жүзеге асуы. Байланысты нұсқаулар мен тарихы туралы біліңіз.
-
Дауыс бөліну және сайлау нәтижесіне әсері
Дауыс бөлінуі сайлауда ұсақ партиялардың жеңіс мүмкіндігін төмендетіп, қарсы кандидатқа көмектеседі. Бөліну себебі, көпшілік дауысқа ие болмаған кандидаттың жеңісі.
-
Жеке тізім пропорционалды дауыс беру жүйесі
Ашық тізім пропорционалды сайлау жүйесі: дауыс берушілер партия тізіміндегі кандидаттардың ретін өзгерте алады. Жеке кандидаттарға дауыс беріңіз!
-
Стратегиялық үміткерлік және дауыс беру жүйелерінің манипуляциясы
Стратегиялық ұсыну – сайлауда кандидаттарды өзгерту мақсатымен тікелей қосу. Бұл тактикалық дауыс беруге ұқсас, бірақ нәтижені манипуляциялауға бағытталған.
-
Тең нәтижелер және оларды шешу жолдары
Тең нәтижелер: спорттағы тең ойын, шешімсіздік, «тең» және «ойын тең» терминдері. Жеңімпазды анықтау әдістері туралы біліңіз.
-
Торвальд Тидеман: Американ экономисі және саясаттанушысы
Торвальд Тидеман – американдық экономист, саясаттанушы. Жер салығы, дауыс беру теориясы, саяси философия сарапшысы. Вирджиния Тех-те профессор.
-
Санатты дауыс беру жүйесі: Тең және өткізілген рангтардың қазіргі заманғы нұсқасы
Баклин дауыс беру жүйесі: сайлау әдісі, кандидаттарды бағалау, тізімдемелерді есептеу, көпмандатты округтерге қолданылады. Үміткерлерді анықтау.
-
Көпшілік дауыс беру қағидасы
Көпшілік дауыс беру қағидасы: демократиялық шешім қабылдау, сайлау жүйелері, көпшілік қолдауы, жай көпшілік және дауыс беру әдістері туралы ақпарат.
-
Қарапайым көпшілік дауыс берудің басымдығы туралы әлеуметтік таңдау теориясы
Әлеуметтік таңдау теориясы: көпшілік дауыс берудің артықшылығы. Мэй теоремасы (Arrow теоремасы) – теңдік, бейтараптық, жауаптылық принциптерін қамтиды.
-
Бір ауызда келісімнің мәнісі мен түрлері
Бірлік, келісім: жағдайға қатысушылардың барлығының келісуі. Дауыс беру арқылы немесе қарсылық болмауы арқылы анықталады. Толық келісімді білдіреді.
-
Дауыс бюллетендерін басу әдісі: Робсон айналымы
Робинсон айналымы: бір мандатты сайлауда бюллетеньдердегі кандидаттар тізімін реттеу әдісі. «Есек дауысынан» сақтану, тең мүмкіндіктер!
-
Сайлау жүйесіндегі квота формуласы
Сайлау жүйесіндегі үлес формуласы: Hare квотасы – пропорционалды сайлауда әр депутаттың өкілдік ететін сайлаушылар саны. Есептеу әдісі, маңыздылығы туралы ақпарат.
-
Сайлау жүйелерінің қасиеттері мен Кондорсе критерийі
Сайлау жүйелері: Кондорсе жеңімпазы, көпшілік дауыс, сайлау принциптері, жеңіліссіз үміткерлер. Дауыс беру жүйелері мен циклдық нәтижелер туралы біліңіз.
-
Смит критериі: дауыс беру жүйесінде көпшілік қағидасы
Смит критериі сайлау жүйесінде көпшілік дауысқа негізделген үлгі. Смит жиыны жеңімпазды анықтап, Кондорсе жеңімпазын табуға көмектеседі. Landau жиынымен салыстыру.
-
Әлеуметтік бағдарламалық құралдар: ғылыми зерттеулер саласы
Әлеуметтік бағдарламалық құралдар: ойын теориясы, информатика және әлеуметтік ғылымдардың қарым-қатынасы. Зерттеу мақсаты – әлеуметтік процестерді модельдеу, тиімділігін арттыру.
-
Рейтингтік дауыс беруде тізім бойынша дауыс беру
Реңктелген дауыс беруде кандидаттарды бюллетеньдегі тізім бойынша бағалау – «есек дауысы». Бұл сайлаушының таңдау жасау тәсілі, маңызды ақпаратты оқыңыз!
-
Әлеуметтік таңдау теориясы
Әлеуметтік таңдау теориясы – топтық шешімдерді қабылдауды зерттейтін экономика саласы. Дауыс беру, заң шығару сияқты мәселелерді математикалық тұрғыдан қарастырады.
-
Сайлау жүйелерінің үйлесімділік қасиеттері
Сайлау жүйелерінің қасиеттері: дауыс беру әдістерінің (позициялық, ұпайлық, мақұлдау) үйлесімділігі, жеңімпазды анықтау критерийлері, Kemeny-Young әдісі.
-
Топтық дауыс бюллетені: Австралия және басқа елдердегі тәжірибесі
Австралиядағы сайлау жүйесіндегі топтық дауыс бюллетені (GVT) – кандидаттар тізіміне дауыс берудің ыңғайлы тәсілі. Қазір Виктория штатында ғана қолданылады.
-
Ұсыныс және түзетулер арқылы сайлау жүйесі
Сайлау жүйесі: ұсыныстар мен түзетулер арқылы сайлау қалай өтеді? «А» кандидат сайлануы, түзетулер талқыланып, дауыс беру арқылы шешіледі.
-
Бір жеңімпаз сайлау жүйесі: Нансон және Балдвин әдістері
Бір жеңімпаз сайлау жүйесі: Нансон және Болдуин әдістері, Борда санауымен үйлесіп, Condorcet критерийін қанағаттандырады. Дауыс беру, рейтингтер.
-
Сайлау жүйелеріндегі Кондорсе жеңілісі критериі
Сайлау жүйелеріндегі Кондорсе жеңілісі критерийі – кандидаттарды бағалау өлшемі. Бұл жүйе жеңілісші кандидаттың жеңуіне жол бермейді. Теориялық мақала.
-
Ранжирленген дауыс беру жүйелері: Позициялық дауыс беру әдісі
Реңк бойынша дауыс беру жүйесі: кандидаттарға бюллетеньдегі орнына қарай ұпай беріледі. Әртүрлі салмақтар нәтижеге әсер етеді. Талдау және мысалдар.
-
Бір жеңімпаздық сайлау жүйесі және қарсы көпшілік дауыс беру
Біржақты дауыс беру жүйесі: кандидаттарға қарсы дауыс беру арқылы жеңімпазды анықтау. Бұл жүйеде ең аз дауыс алған кандидат жеңеді, тең түскен жағдайда қосымша шаралар қолданылады.
-
Дональд Саари: Американ математигі және дауыс беру жүйелерін зерттеуші
Дональд Саари – америкалық математик, дауыс беру жүйелері, Borda санауы, Arrow теоремасы саялы. Саяси ғылымда математика қолданысын зерттейді.
-
Дауыс беру жүйесіндегі кері симметрия критерийы
Сайлау жүйесінің өлшемдері: кері симметрия. Дауыс беру әдістерін (Borda, Ranked Pairs) талдайды. Жеңімпазды анықтаудағы қағидалар мен критерийлер.
-
Пропорционалды ұсыну үшін реттік дауыс беру жүйесі (CPO STV)
Пропорционалды сайлау жүйесі CPO STV – дауыс берудің жетілдірілген түрі. Үздіксіз дауыс беру (STV) негізінде құрылып, пропорционалдық пен әділ сайлауды қамтамасыз етеді.
-
Кондорсе қазылымы теоремасы
Кондорсе қазылымы: Ұжымдық шешімдерде дұрыс жауапты табу ықтималдығын зерттейді. Дауыс берушілер санының маңыздылығы, тәуелсіз пікірлер.
-
Дауыс беру жүйелерінің түрлері: толық, жартылай және міндетті емес баламалар
Жарқын дауыс беру жүйесі: толық, шартты және жартылай опциялар. Дауыс беру қағазында кандидаттарды ретпен бағалау әдістері. Саяси технологиялар.
-
Жеңімпаз бәрін алатын сайлау жүйесі
Жалпы билет жүйесі: сайлаудың бұл түрінде ең көп дауыс алған партия барлық орындарды жеңіп алады. Демократиялық емес, манипуляцияға ұшырау қаупі жоғары.
-
Халық санына пропорционалды дауыс салмағын бөлу әдісі
Саялық дауыс салмағын халық санына пропорционалды бөлу әдісі – Пенороз әдісі. Бұл әдіс дауыс берушілердің тең құқығын қамтамасыз етеді, сайлау округінің мөлшеріне қарамастан.
-
Ричард Маккелви: Сайлау теориясының көрнекті ғалымы
Ричард Маккелви – саяси ғалым, дауыс берудің математикалық теориялары сарапшысы. Биографиясы, ғылыми еңбектері, тұрақсыздық туралы зерттеулер.
-
Алғашқы сайлауда кандидаттарды іріктеу жүйесі
Жалпы праймериз: кандидаттарды іріктеу жүйесі. Бұл Аргентина мен АҚШ-та қолданылатын, партиялық шектеусіз дауыс беруге мүмкіндік беретін сайлау жүйесі.
-
Саяси партиясыз ашық алғашқы сайлау жүйесі
Жалпы тізімдеме сайлауы: партияға бөлінбеген үміткерлердің барлығы бірге қатысады. Басылымда ерекшеліктері мен басқа жүйелермен салыстыру жайлы ақпарат бар.
-
Social Choice and Individual Values
-
Kemeny–Young method