Кіріспе
Сербиялық белгілі тұлғалар тізімі – Сербиямен және оның аумағымен байланысы бар адамдардың тізімі. Бұл тізімде туған жері, сондай-ақ натурализация, тұрақты мекенжайы, азаматтығы немесе осыған ұқсас қазіргі немесе тарихи байланысы арқылы Сербиямен байланысты адамдардың есімдері келтірілген. Тізім аумақтық принцип бойынша құрылған және этникалық, тілдік, діни немесе басқа да жеке ерекшеліктеріне қарамастан, Сербиядан шыққан барлық адамдарды қамтиды.
List of people from Serbia is a list of notable people from Serbia. The list contains names of people who are associated with Serbia and its territory by their place of birth, and also by naturalization, domicile, citizenship or some other similar connection, modern or historical. List is territorially defined, and includes all people from Serbia, regardless of their ethnic, linguistic, religious or some other personal distinctions.
Орта ғасырлар
Буча, асыл тегі, орта ғасырларда Котор қаласынан бастау алған. Олардың кейбір арғы тегі жазушылар мен ақындар болған. Хумдық Мирослав, 1162 жылдан 1190 жылға дейін Захлумияның Ұлы князі (Велики Жупан), Герцеговина мен Оңтүстік Далмацияны қамтитын ортағасырлық Сербия княздығының (Рашка) әкімшілік бөлігі (апанаж) болған. 12 ғасырға жататын "Дукля діни қызметкерінің жылнамасы" атты латын тілінде сақталған әдеби шығарманың аты аталмаған авторы, оның Көне славян тілінде жазылғандығын немесе оның құрамына кірген материалдың бір бөлігі бұрын славян тілінде болғандығын көрсетеді. Стефан Неманя (1113–1199), Афон тауындағы жаңадан құрылған серб монастыры үшін "Хиландар жарғысы" деп аталатын жарлық шығарды. Стефан I (1165–1228) әкесінің өмірбаяны – "Стефан Неманьяның өмірі" атты еңбекті жазды. Әулие Сава (1174–1236), серб патшалық әулеті мен архиепископы, Сербияның ең көне конституциясы – "Законоправило" авторы. Сондай-ақ, ол 1199 жылы Карьес Типиконы және 1208 жылы Студеница Типиконы жазған. Монах Симеон (шамамен 1170–1230) Вукан Ізгі хабарын жазды. Атанасие (сығанақшы) (шамамен 1200–1265), Әулие Саваның шәкірті, "Әулие Саваға арналған гимн" және "Әулие Саваға арналған мақтау" жазған серб монах жазушысы. Григорий шәкірті оған Мирослав Евангелиесін және Мирослав Гумдыққа тапсырыс берген. Доментиан (шамамен 1210–1264 жылдан кейін қайтыс болды), серб ғалымы және жазушысы. Өмірінің көп бөлігін дін қызметкерлерінің өмірбаянын жазуға, соның ішінде "Әулие Саваның өмірі" жазған монах ретінде өткізді. Братко Меняон, 1234 жылы Банвани ауылында табылған бұл литургиялық кітаптың ең көне серб тіліндегі көшірмесі, Сербия патшасы Стефан Владислав I билік құрған кезде пресвитер Братко жазған. Сербияның Стефан Урош I (1223–1277), Стоун жарғысының (1253) авторы. Драголь кодексі, 1259 жылы серб монах Драголь жазған. Теодосий Хиландарлық (1246–1328), техникалық тұрғыдан алғанда алғашқы серб романист, Әулие Сава мен Әулие Симеонның өмірбаянын жазды. Никодим I (шамамен 1250–1325), Хиландар аббаты (кейін Сербия архиепискобы), Карьестегі Әулие Сава келиосының монахтарына жер учаскесі мен тасталған монастырь берген жарлық (грамма) шығарды. Ол көптеген көне мәтіндерді аударды және бірнеше өлең жазды. Сондай-ақ, ол "Родослов" (Сербия патшалары мен епископтарының өмірі) атты еңбегін жазды. Серрестің Яков (1300–1365), "Триод" кітабының авторы. Ақсақал Григорий (1310–1355 ж. шамасында), серб дворяны және монах, мүмкін "Данилоның шәкірті" (Данилов ученик), яғни "Сербия патшалары мен архиепископтарының өмірбаяны" кітабының басты авторы. Исайя монахы (14 ғасыр), Ареопагит Псевдо Дионисийдің еңбектерін аударды. Анонимді Афондық (Сербияда Непознати Светогорац деп те аталады; 14 ғасырдың соңы мен 15 ғасырдың ортасы) – Исайя Монахтың өмірбаянын жазған және ортағасырлық шығармалардың көптеген белгісіз авторларының бірі. Ақсақал Силуан (14 ғасыр), Әулие Саваға арналған әнұранның авторы. Хесихазм серб ортағасырлық әдебиеті мен өнерінде күшті із қалдырды, бұл Доментиан мен Теодосий Хиландардың шығармаларында, бірақ ең бастысы Печтік Данило, Исайя Монах және Ақсақал Силуанның жазбаларында айқын көрінеді. Стефан Душан (1308–1355), Сербияның сақталған ең көне екінші конституциясы – Душан кодексінің авторы. Станислав Лесновский (шамамен 1280–1350), 1342 жылы Сербияда "Оливердің менологиясын" жазды. Ефрем (патриарх) (шамамен 1312–1400), діни қызметкер отбасында дүниеге келген, болгар тегі, 1375 жылдан 1379 жылға дейін және 1389 жылдан 1392 жылға дейін Сербия Православ шіркеуінің Патриархы болды. Ол сондай-ақ Хиландар монастырының 14 ғасырдағы қолжазбасында сақталған көптеген шығармаларын қалдырған ақын. Хиландарлық Доротей 1382 жылы Дренча монастырына жарғы жазды. Киприан, Мәскеу митрополиті (1336–1406), болгар туылған, Сербия дінбасы, Мәскеу митрополиті ретінде Ресей монархтарын ұрпақ тәртібімен топтастырған "Степенная книга" кітабын жазды. Кітап 1563 жылы жарық көрді. Райчин Судич (1335–1360 жылдардан кейін), Сербия монахы, жазушы, Иефимияның әкесі, Войхна иегінің кезінде өмір сүрген. Ефимия (1310–1405), Цезарь Войхнаның қызы және Йован Углеша Мрнявчевичтің жесірі, монастырлық ант берді және ол үш табылған жұмыстың авторы, соның ішінде "Принц Лазарға мақтау". Еуропаның ең алғашқы әйел жазушыларының бірі. Данило II Сербияның ортағасырлық билеушілерінің өмірбаянын жазды, оның ішінде патша Стефан Драгутиннің әйелі Еленаның өмірбаянын жазды. Антоние Багаш, грек тілінен серб тіліне аударған. Тарновтық Евфимий, Сербия мен Киев Русі (Украина, Беларусь және Ресей) сияқты барлық православиелік славяндардың әдеби мәтіндерін стандарттаған Тарнов әдеби мектебінің негізін қалаушы. Никола Радоня (шамамен 1330–1399), монах Герасим ретінде, Афон тауындағы Хиландар және басқа монастырьларға үлкен пайда келтірді және "Герасим жылнамасын" (Герасимов летопись) жазды. Принцесса Милица (1335–1405), Принц Лазардың жұбайы. Еуропаның ең алғашқы әйел жазушыларының бірі. Бранко Младеновичтің псалтыры, 1346 жылы жасалған. Врхобрезница жылнамасы, 1350 мен 1400 жылдар аралығында анонимді монах жазған. Ефрем (патриарх), екі рет серб патриархы болған, болгар туылған. Ол сондай-ақ ақын болған. Мария Ангелина Дукаина Палеологина (1350–1394), серб жазушысы. Калист Расодер Григорий Цамблак (1409–1420 ж. шамасында), болгар жазушысы және дін қызметкері, Сербияның Високи Дечани монастырының аббаты, Сербияның Стефан Урош III Дечанскийінің өмірбаяны мен қызметі және Әулие Параскеваның Сербияға жеткізілуі туралы жазды. Данило III, сербтердің патриархы (шамамен 1350–1400), серб патриархы және жазушысы. Ол "Князь Лазар туралы әңгіме" (Слово о князе Лазаре) жазды. Никола Станевич (1355 ж. шамасында), монах Феоктистке Хиландар монастырында "Төрт Евангелиені" (Tetravangelion) жазуға тапсырыс берді, қазір Лондондағы Британдық мұражайда (коллекция № 154) көрсетілуде. Елена Бальшич (1366–1443), білімді серб дворяны, Горички зборник, оның Горица монастырындағы (Еленаның монастырлық негізі) Бешка аралындағы Иерусалимдік Никонмен хат алмасуын жазды. Ол қазірде Монтенегроның өкілі ретінде қарастырылады, өйткені ол Монтенегро аймағында құрылмаған кезде осы аймақта тұрған, бірақ Монтенегро сол кезде болмаған. Стефан Лазаревич (1374–1427), Сербияның князі/деспоты (1389–1427), өмірбаяндар мен өлеңдер жазды, серб ортағасырлық жазушыларының ең маңыздыларының бірі. Ол Манасия монастырындағы Ресава мектебін құрды. Кир Иоаким, 14 ғасырдың соңындағы музыка жазушысы. Дечани жылнамасы, Манасия монастырымен танымал Ресава мектебінен шыққан анонимді монах жазған. 1864 жылы Дечани монастырының архимандриті Серафим Ристичтің қайта жазылып, жарияланған. Оксфорд серб псалтыры, анонимді монах жазған. Мюнхен серб псалтыры, анонимді монах жазған. Томич псалтыры, серб суретші-жинаушысы Симон Томич тапқан, 1901 жылы Ескі Сербиядағы 14 ғасырға жататын жарықтандырылған қолжазба. Ђурађ Бранкович (1377–1456), псалтер Октоихтің авторы, 1494 жылы иеромонах Макарий, серб және румын басылымдарының негізін қалаушы жариялаған. Ромилос Видинский, сонымен қатар Раваницада қайтыс болған Ромилос Раванички деп те белгілі, 1300 жылдардың соңында. Кир Стефан серб (14 ғасырдың соңы мен 15 ғасырдың басы), серб монахы, жазушы және композитор. Никола серб (14 ғасырдың соңы мен 15 ғасырдың басы), серб монахы, жазушы және композитор. Исайя серб, 15 ғасырда әндердің композиторы және жазушысы. Ол 1371 жылы грек тілінен серб тіліне Ареопагит Псевдо Дионисийдің еңбектерін аударған және Иоаким, Сербияның Доместикосының қолжазбаларын көшірген. Данило III (патриарх), жазушы және ақын. Константин Костенецкий (14 ғасырдың 1380–1431 жылдары), Сербияда тұрған болгар жазушысы және жылнамашы, деспот Стефан Лазаревичтің өмірбаянының және алғашқы серб филологиялық зерттеуінің авторы, "Писмендер туралы хабарлама" (Skazanije o pismenah). Кантакузина Катерина Бранкович (1418/1...
Nikodim I (c. 1250–1325), Abbot of Hilandar (later Serbian Archbishop), issued an edict (gramma) wherein he grants to the monks of the Kelion of St. Sava in Karyes a piece of land and an abandoned monastery. He translated numerous ancient texts and wrote some poetry. Also, he wrote Rodoslov (The Lives of Serbian Kings and Bishops). Jakov of Serres (1300–1365), author of Triodion. Elder Grigorije (fl. 1310–1355), Serbian nobleman and monk, possibly "Danilo's pupil" (Danilov učenik), i. e. the main author of "Žitija kraljeva i arhiepiskopa srpskih". Isaija the Monk (14th century), translated the works of Pseudo Dionysius the Areopagite. Anonymous Athonite (also known in Serbia as Nepoznati Svetogorac; late 14th to mid 15th century) was Isaija the Monk's biographer and one of the many unidentified authors of Medieval works. Elder Siluan (14th century), author of a hymn to Saint Sava. Hesychasm left a strong imprint in Serbian medieval literature and art, which is evident in works by Domentijan and Teodosije the Hilandarian, but most prominently in the writings of Danilo of Peć, Isaija the Monk and Elder Siluan. Stefan Dušan (1308–1355), author of Dušan's Code, the second oldest preserved constitution of Serbia. Stanislav of Lesnovo (c. 1280–1350), wrote "Oliver's Menologion" in Serbia in 1342. Jefrem (patriarch) (c. 1312–1400), born in a priestly family, of Bulgarian origin, was the Patriarch of the Serbian Orthodox Church, from 1375 to 1379 and from 1389 to 1392. He was also a poet who left a large body of work, preserved in a 14th century manuscript from Hilandar Monastery. Dorotej of Hilandar, wrote a charter for the monastery of Drenča in 1382. Cyprian, Metropolitan of Moscow (1336–1406), Bulgarian born, Serbian clergyman who as the Metropolitan of Moscow wrote The Book of Degrees (Stepénnaya kniga), which grouped Russian monarchs in the order of their generations. The book was published in 1563. Rajčin Sudić (1335–after 1360), Serbian monk scribe who lived during the time of Lord Vojihna, the father of Jefimija. Jefimija (1310–1405), daughter of Caesar Vojihna and widow of Jovan Uglješa Mrnjavčević, took monastic vows and is the author of three found works, including "Praise to Prince Lazar". One of the earliest European female writers. Saint Danilo II, wrote biographies of Serbian medieval rulers, including the biography of Jelena, the wife of King Stefan Dragutin. Antonije Bagaš, translated works from Greek into Serbian. Euthymius of Tarnovo, founder of the Tarnovo Literary School that standardized the literary texts of all Orthodox Slavs, including those in Serbia and in Kievan Rus (Ukraine, Belarus, and Russia). Nikola Radonja (c. 1330–1399), as monk Gerasim, served and helped with great merit Hilandar and other monasteries at Mount Athos, and authored "Gerasim Chronicle" (Gerasimov letopis). Princess Milica (1335–1405), consort of Prince Lazar. One of the earliest European female writers. Psalter of Branko Mladenović, dated 1346. Vrhobreznica Chronicle, also written between 1350 and 1400 by an anonymous monk scribe. Jefrem (patriarch), twice Serbian patriarch, though Bulgarian born. He was also a poet. Maria Angelina Doukaina Palaiologina (1350–1394), Serbian writer. Kalist Rasoder
Gregory Tsamblak (fl. 1409–1420), Bulgarian writer and cleric, abbot of Serbia's Visoki Dečani, wrote A Biography of and Service to St. Stephen Uroš III Dečanski of Serbia, and On the Transfer of Relics of Saint Paraskeva to Serbia. Danilo III, Patriarch of the Serbs (c. 1350–1400), Serbian patriarch and writer. He wrote Slovo o knezu Lazaru (Narrative About Prince Lazar). Nikola Stanjević (fl. 1355), commissioned monk Feoktist to write Tetravangelion at the Hilandar monastery, now on exhibit at the British Museum in London, collection No. 154. Jelena Balšić (1366–1443), educated Serbian noblewoman, who wrote the Gorički zbornik, correspondence between her and Nikon of Jerusalem, a monk in Gorica monastery (Jelena's monastic foundation) on Beška (Island) in Zeta under the Balšići. She is now regarded as a representative of Montenegro because she was married on what eventually became Montenegrin territory, though Montenegro did not exist in her day. Stefan Lazarević (1374–1427), Knez/Despot of Serbia (1389–1427), wrote biographies and poetry, one of the most important Serbian medieval writers. He founded the Resava School at Manasija monastery. Kir Joakim, late 14th century musical writer. Dečani Chronicle, written by an anonymous monk, also from the Resava School made famous by Manasija monastery. Rewritten and published in 1864 by Archimandrite Serafim Ristić of the Dečani Monastery
Oxford Serbian Psalter, written by an anonymous monk scribe. Munich Serbian Psalter, written by an anonymous monk scribe. Tomić Psalter, named after Simon Tomić, a Serbian art collector, found the 14th century illuminated manuscript in Old Serbia in 1901. Đurađ Branković (1377–1456), author psalter Oktoih, published posthumously in 1494 by Hieromonk Makarije, the founder of Serbian and Romanian printing. Romylos of Vidin, also known as Romylos of Ravanica where he died in the late 1300s. Kir Stefan the Serb (late 14th and early 15th century), Serbian monk scribe and composer. Nikola the Serb (late 14th and early 15th century), Serbian monk scribe and composer. Isaiah the Serb, monk scribe and composer of chants in the 15th century. He finished the translation from Greek to Serbian of the Corpus Areopagiticum, the works of Pseudo Dionysius the Areopagite, in 1371, and transcribed the manuscripts of Joachim, Domestikos of Serbia. Danilo III (patriarch), writer and poet. Constantine of Kostenets (fl. 1380–1431), Bulgarian writer and chronicler who lived in Serbia, author of the biography of Despot Stefan Lazarević and of the first Serbian philological study, Skazanije o pismenah (A History on the Letters). Kantakuzina Katarina Branković (1418/19–1492), remembered for commissioning the Varaždin Apostol in 1454. Radoslav Gospels, work of both Celibate Priest Feodor, also known as "Inok from Dalsa" (fl. 1428–1429), who is credited for transcribing the Radoslav Gospel (Tetraevangelion) in the Serbian recension, now in the National Library of Russia in St. Petersburg. Radoslav is the famed miniaturist who illuminated the pages. Jelena Balšić's correspondence with monk Nikon of Jerusalem between 1441 and 1442 is found in Gorički zbornik, named after the island of Gorica in Lake Skadar where Jelena built a church. Dimitrije Kantakuzin, while residing in the Rila monastery in 1469 Kantakuzin wrote a biography of Saint John of Rila and a touching "Prayer to the Holy Virgin" imploring her aid in combating sin. Konstantin Mihailović (c. 1430–1501), the last years of his life were spent in Poland where he wrote his Turkish Chronicle, an interesting document with a detailed description of the historical events of that period as well as various customs of the Turks and Christians. Pachomius the Serb (Paxomij Logofet), prolific hagiographer who came from Mount Athos to work in Russia between 1429 and 1484. He wrote eleven saint's lives (zhitie) while employed by the Russian Orthodox Church in Novgorod. He was one of the representatives of the ornamental style known as pletenje slova (word braiding). Dimitar of Kratovo, 15th century Serb writer and lexicographer of the Kratovo Literary School. Ninac Vukoslavić (fl. 1450–1459), chancellor and scribe at the court of Scanderbeg, and author of his letters. Deacon Damian who wrote "Koporin Chronicle" in 1453. Vladislav the Grammarian (fl. 1456–1483), Serbian monk, writer, historian and theologian. Đurađ Crnojević (fl. 1490–1496), first printed the Oktoih at Cetinje in 1495. Božidar Vuković (ca. 1465–1540), one of the writers and early printers of Serb books. Andrija Paltašić, early printer and publisher of Serb books. Dimitar of Kratovo, 15th century Serb writer and lexicographer, one of the most important members of the Kratovo literary school. Martin Segon, Serbian writer, Catholic Bishop of Ulcinj and a 15th century humanist. Lazar of Hilandar After Pachomius the Serb, the most significant Serbian monk in Imperial Russia. Hieromonk Makarije (1465–c. 1530) is the founder of Serbian and Romanian printing, having printed the first book in the Serbian language in Obod (Crnagora) in 1493, and the first book in Wallachia. He also wrote extensively.
Боксерлер
Никола Сжеклоча (1978 жылы туған), 75 кг салмақтағы Континенттер аралық WBC чемпионы. Здравко Мичевич (1982 жылы туған), серб туған, австралиялық жеңіл ауыр салмақтағы чемпион. Ненад Боровчанин (1978 жылы туған), қазіргі Еуропалық крейсерлік салмақтағы бокс чемпионы, 30 жеңіс және жеңіліс жоқ. Александр Пеянович (1974–2011), супер ауыр салмақтағы боксшы, 2001 жылғы Жерорта теңізі ойындарының қола жүлдегері. Қатілдікпен өлтірілді. Слободан Качар (1957 жылы туған), жеңіл ауыр салмақтағы боксшы, 1980 жылғы Мәскеу Олимпиадасының алтын медалінің иегері. Тадия Качар (1956 жылы туған), жеңіл ауыр салмақтағы боксшы, 1976 жылғы Монреаль Олимпиадасының күміс медалінің иегері. Сретен Миркович (1955–2016), 1979 жылғы Еуропалық әуесқой бокс чемпионатының күміс жүлдегері. Мариан Бенеш (1951 жылы туған), жеңіл ауыр салмақтағы боксшы, 1973 жылғы Еуропалық әуесқой бокс чемпионатының алтын медалінің иегері, 1979 жылғы Еуропалық бокс одағының чемпионы.
YouTube қолданушылары
Богдан Илич (1996 жылы туған), рэпер, геймер, актер және ойын-сауық шебері. Стефан Вуксанович (1998 жылы туған), геймер және стример.