Кіріспе

Хелен Гарнердің кітабы, Rebus телешоуының эпизоды – Хелен Гарнердің 1992 жылы Мельбурн университетінің тұрғын колледждерінің бірі – Ормонд колледжінде болған жыныстық қорлау оқиғасы туралы құрастырылған, автордың 1960-шы жылдары оқыған кезіндегі оқиғаларды қамтитын, даулы бестселлер. Кітап алғаш рет 1995 жылы Австралияда, ал кейін 1997 жылы АҚШ-та жарық көрді. Кітапта Гарнер жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшыраған екі жас әйелмен сұхбаттасуға тырысады, бірақ олар кездесуден бас тартады. Бұл оқиға колледждің саяси және жыныстық ахуалын, сондай-ақ Гарнердің оқиғаға және зерттеу барысында кездесетін адамдарға қатысты жеке сезімдерін зерттейтін повество бастайды. Оқиғаның өзінен және қорлаудан бөлек, Гарнер сексизм, еркектік, феминизм, гендерлік соғыстар, колледждердегі бауырластық, "Ескі түлектер" және билік құрылымдары, сонымен қатар білім беру ортасындағы және жеке қарым-қатынастағы билік тепе-теңдігі сияқты тақырыптарды зерттейді. Кітап кейбір австралиялық феминистер тарапынан әр түрлі себептермен сынға ұшырады. Журналист Вирджиния Триоли 1996 жылы "Generation F: Sex, Power & the Young Feminist" атты еңбегін жариялады, ал Хелен Гарнердің кітабына сын айтқан эсселер жинағы 1997 жылы "bodyjamming" деген атпен жарық көрді. Бұл жинақтың авторы – Ормонд колледжінің кеңесшісі және екі шағымданушының өкілі болған Дженна Мид. Гарнер сыншыларға алғаш рет 1995 жылы Сидней институтында "Бірінші тастың тағдыры" атты сөйлеуінде толық жауап берді. Даулы болғанына қарамастан, кітап сыншылардың жоғары бағасын алды, академиялық ортада кеңінен талқыланды және 100 000-нан астам данасы сатылды.

Өмірбаян

Мельбурн университетінің Ормонд колледжі 1992 жылы жыныстық қанау оқиғасы баспасөзге жарияланғаннан кейін дауға тартылды. Оқиғаға екі студент және Ормонд колледжінің шебері қатысты. Олардың есімдері кітапта «Оливия Майер» және «Кирстен Кэмпбелл» (The First Stone) деген есімдермен жасырылды. Майер мен Кэмпбелл колледж шебері Алан Грегориді (кітапта Колин Шепард) түлектер кешінде өткен кешкі ас кезінде оларды ұятсыз ұстады деп айыптады. 1991 жылдың қазанында өткен кештен кейін Майер мен Кэмпбелл өз шағымдарын полицияға жеткізді, және шағымдар Мельбурн қалалық сотына жетті. Грегори қалалық сотта кінәлі деп танылды, бірақ Виктория аймақтық сотындағы апелляцияда бұл үкім күштен шығарылды. 1993 жылы Грегори Ормонд шебері лауазымынан кетіп қалды.

Гарнердің қатысы

Гарнер 1960-шы жылдары Мельбурн университетінің студенті болған, оның ортасымен жақсы таныс еді және бұл оқиға туралы Мельбурнның "The Age" газетінен оқыған. Оқиғаға шағымданушылардың "жазалаушылық" және "әдепсіз" реакциясы Гарнерді бірден таңқалдырды, сондай-ақ ол феминизммен байланысты болғандықтан, әйел достарына телефон соғып, олардың пікірлерін білу үшін талқылады. Гарнердің достарының оның пікірімен келісуі – олардың "бақытсыз әлеуметтік қателік" деп есептеген нәрсеге жазалау жазасын және заңды күштеуді іздеуі – оқиғаға жауап ретінде істі тереңірек зерттеуге және кітап жазуға деген ниетін оятып жіберді. Кітаптың даму бағыты Гарнердің ұстанымының өзгеруін көрсетеді: кітаптың басында ол екі әйелмен сұхбаттасып, айыптаулардың толыққанды түсінігін алуға, сондай-ақ қыздардың полицияға неліктен жүгінгенін анықтауға ниеттенген. Бірақ ол олардың оқиға болған түні Мастерге өздерінің ықпалын көрсетуге құштар болмағанын немесе оған дайын болмағанын, кейін заңға сүйенген тәсілді ұсынуды жөн көргенін болжады.

Шығару

The First Stone алғаш рет Австралияда 1995 жылғы 1 сәуірде Picador баспасынан, ал АҚШ-та 1997 жылғы 14 тамызда Bloomsbury Publishing баспасынан жарық көрді. Ли Сэйлстің алғы сөзі қосылған 25 жылдық мерейтойлық басылымы 2020 жылғы 28 қаңтарда Австралияда Picador баспасынан шықты. Онда Бернадет Бреннанның соңғы сөзі, сондай-ақ Дэвид Лесердің 1995 жылғы Гарнермен жасаған "Жақсы демалыс" журналындағы сұхбатының қайта басылымы және Гарнердің 1995 жылғы "Бірінші тастың тағдыры" деген сөздері де бар.

Қабылдау және дау-дамай

Бірінші Тас бірнеше себепке байланысты даулы болды. Қатысушы студенттер Хелен Гарнермен сұхбаттасудан бас тартқандықтан, колледждің айыпталушы профессорының көзқарасы жеке қолданылды, соның салдарынан баяндаушы оның көзқарасына жақын екеніне сын түсті. Оқиғаның кейбір элементтері фантастикалық болып келді – мысалы, студенттерге кеңес берген оқытушы тоғыз жеке тұлғаға бөлініп, «феминистік құлақтандыру» сезімін тудырды. Сондай-ақ, Грегори бес әйелді зорлағаны туралы айтылды, олардың үшеуі шағымдарын кері тартып алды. Кітап феминизмнің әлсірегені туралы пікірлері үшін де, егер біреудің ар-намысына тиістінше, полицияға шағымданудың орнына «бетке соққы беру» керек деген тұжырымы үшін де сынға ұшырады. «The New Yorker» журналында жазатын Джанет Малколм «Бірінші Тас» кітабына ара-жібір пікір берді. Ол кітаптың повествотелуін «ерекше» деп атады, бірақ сонымен қатар «бас айтқызып, мазасыз» екенін айтты және Гарнердің жас әйелдерге қатысты тәсілін сынады. Малколм шолуында кітаптан цитата келтіреді, онда Гарнер профессормен бетпе-бет кездескенде «азырақ зиянды жауап» беруді қиялдайды және оған «бұл жолы мен оны жіберуге дайынмын» дейді. Малкольм «Бұл жеткіліксіз. Бұл зорлаушымен бірігу. Жыныстық қысым – жыныстық зорлау емес, дәлдігімен айтқанда. Ол қылмыс пен қателіктің арасындағы шекарада жатыр. Бірақ бұл үлкен байланыстары бар шағын құқық бұзушылық», - деп жазды. «The New York Times» газетінде Тамар Левин былай деп жазды: «Жеделдету саясаты бойынша феминистік пікір таласы осы елде [АҚШ-та] жылдар бойы қайнап келеді; Гарнер ханымның кітабы австралиялық феминисттерді тікелей тартысқа тартады», бірақ ол Гарнердің жеке тергеуі оқиғаның фактілеріне көп қоспағанын айтты.