Кіріспе

11/12 ғасырдағы ағылшын-француз дворяны және король Генрих II-нің заңды емес ұлы Уильям Лонгспе, 3-ші Солсбери графы (1167 жылға дейін немесе одан бұрын, 1226 жылдың наурызында қайтыс болған) ("Ұзын қылыш", латынша de Longa Spatha) – ағылшын-норман дворяны, көбінесе Дамм шайқасында ағылшын әскерлеріне басшылық еткені және жартылай ағасы король Джонға адалдығымен есімдеріне іңірген. Оның "Longespée" деген лақап атының себебі, оның зор бойы және қолданған аса ірі қарулары болған деп есептеледі.

Ерте өмір

Уильям Англия королі Генрих II-нің заңды емес ұлы еді. Оның анасы көп жылдар бойы белгісіз болды, содан кейін Уильям жасаған жарлықта "Комитисса Ида, матер меа" (Графиня Ида, менің анам) деп жазылған. Бұл 1181 жылы Норфолк графы Роджер Бигодқа үйленген көрнекті Тосни (немесе Тосни) әулетінің мүшесі Ида де Тосниге қатысты. Генрих патша Уильямды өз ұлы ретінде мойындады және 1188 жылы оған Линкольнширдегі Эпплби иелігін берді. Сегіз жыл өткен соң, оның жартылай бауыры Ричард I оны ірі мұрагер қыз, Солсберидің 3-контессасы Элаға үйлендіріп, графтық атағы мен жерлерін сыйлады. Король Джонның тұсында Солсбери бірнеше маңызды салтанатты шараларда сарайда болды және түрлі лауазымдар атқарды: Уилтширдің жоғары шерифі, Гаскония лейтенанты, Довер констеблі, Бес порттың қамқоршысы және кейін Уэльс шебінің күзетшісі. Ол шамамен 1213 жылы Кембриджшир және Хантингдоншир шерифі болып тағайындалды.

Әскери мансап

Хартиялық куәгерлер тізімі оны Ричард I-нің король Филип II-нің Англия королі крестовый жорыққа кеткен кезде басып алған жерлерін қайтару науқаны кезінде Нормандияда көрсеткен. 1205 жылы Уильям Джонның толыққанды экспедиция жоспарлары күйреген соң, Джонның заңды емес ұлы Джеффримен бірге Пуатуға шағын жасаққа қолбасшылық ету үшін жіберілді. Солсбери 1210–1212 жылдардағы корольдің Уэльс және Ирландияға жасаған жорықтарында қолбасшы болды және король 1210 жылы Англияға қайтқанда Норвич епископы Джон де Греймен бірге Ирландияның вице-королі болып тағайындалды. Король оған сондай-ақ Саффолк графтығындағы Аи атағын берді. 1213 жылы Солсбери Фландрияға үлкен флот басқарды, онда ол Даммеде немесе оның жанында тұрған французтардың шапқыншылық флотының көп бөлігін басып алды немесе жойды. Бұл шабуыл қаупін тоқтатты, бірақ Англия мен Франция арасындағы қақтығыстарды жойған жоқ. 1214 жылы Солсбери Германияның Отто IV-іне көмекке жіберілді, ол Англияның одақтасы болып, Францияға шабуыл жасап жатқан еді. Сол жылы Бовин шайқасындағы апатты жеңілісте ол армияның оң жақ қанатын басқарды, онда Бове епискобы Филипп де Дрё шайқастың шешуші сәтінде оны дубинамен ұрып, тұтқынға алды. Англияға оралған кезде барондар арасында көтеріліс күшейді. Солсбери 1216 жылдың бірнеше айында Джонға адал болған аздаған адамдардың бірі болды. Ұлы Хартияға қол қойылғаннан кейін болған азамат соғысында Солсбери король армиясының оңтүстіктегі басшыларының бірі болды. Ол қайтадан Уилтширдің жоғары шерифі болып тағайындалды, бұл жолы өмір бойына. Уильям Маршаллмен бірге Линкольн қоршауын бұзғаннан кейін, ол Линкольнширдің жоғары шерифі (қазіргі лауазымымен қатар Сомерсеттің жоғары шерифі) және Линкольн замкісінің губернаторы болып тағайындалды. Алайда, Францияның Людовик I бас көтергендермен одақтас болғаннан кейін, Солсбери оның жағына өтті. Ол Джонның ісі жойылды деп ойлаған болуы керек. Джонның өлімінен және Людовик кеткеннен кейін, Солсбери көптеген басқа барондармен бірге Джонның кіші ұлы, енді Англияның Генрих III-нің ісіне қосылды. Ол король кәмелетке толмаған кезеңінде үкіметте ықпалды орынға ие болды және Англияның континенттік иеліктерінің қалған бөлігін сақтауға көмектесу үшін Гасконияда шайқасты. Ол 1217 жылы Девонның жоғары шерифі және 1224 жылы Стаффордшир мен Шропширдің жоғары шерифі болып тағайындалды. 1225 жылы Англияға қайтып бара жатқанда Солсберидің кемесі дауылға ұшырап, жайлы жағдайға түсті және ол бірнеше ай Франциядағы Ре аралындағы монастырьда паналады.

Өлім

Солсбери Англияға оралғаннан кейін көп ұзамай Солсбери қамалында қайтыс болды. Роджер Вендовер оны Хуберт де Бург уладырғанын айтты. Бірақ, бір сенімді дереккөзде «Роджер Вендовердің Flores Historiarum еңбегіндегі мәліметтен басқа [өлтіруге] дәлелдер аз» делінген. Ол Солсбери соборында, Уилтшир, Англияда жерленді. Солсберидің қабірі 1791 жылы ашылды. Таңқаларлығы, оның бас сүйегінің ішінде сынап іздері бар, жақсы сақталған егеуқұйрықтың денесі табылған. Егеуқұйрық қазір Солсбери соборында қойылған.

Ұқсастық

Солсберидің 1756 жылғы терракотадан жасалған мүсіні Англияның Уилтшир графтығындағы Лэкок аббаттығының Үлкен залында орналасқан. Оның әйелі Эланың да суреті көрсетіліп тұр, ал басқа бірнеше мүсін олардың балаларын бейнелейтіні айтылады.

Мәдени мұра

1762 жылы ирланд жазушысы Томас Лиландтың "Ұзын қылыш" романы оның өміріне негізделген. Бұл өмірлік оқиға 1767 жылы Хартсон Холлдың "Солсбери графинясы" пьесасына шабыт берді, ал пьеса Лондонның Хеймаркет театрында тұңғыш рет қойылды.