Кіріспе
Өрмекшінің түрі
Speciesbox
| сурет = Frontinella pyramitela аналығы.jpg
| сурет сипаттамасы = Аналық
| сурет2 = Frontinella pyramitela еркегі.jpg
| сурет2 сипаттамасы = Еркек
| таксон = Frontinella pyramitela
| автор = (Walckenaer, 1841)
Speciesbox
| image = Female Frontinella pyramitela. jpg
| image caption = Female
| image2 = Male Frontinella pyramitela. jpg
| image2 caption = Male
| taxon = Frontinella pyramitela
| authority = (Walckenaer, 1841)
Тіршілік ету ортасы және таралуы
Бұл өрмекшілер әртүрлі орталар мен климаттарда кездеседі. Олардың ең көп таралған мекендеу орындарына орташа белдеулі ормандар мен альпілік ормандар жатады, бірақ оларды тропикалық, ылғалды аймақтарда да кездестіруге болады. Өрмекшілер мамырдан маусымға дейін, содан кейін қыркүйек айында ең белсенді болады.
Типтік олжа және олжаның аулануы
Өрмекшілер әдетте кішкентай жәндіктерді жейді, мысалы, шыбызбалар немесе олардың торына түсіп қалған кішкентай шыбыздарды. Олжа торға түскен соң, өрмекші оны шағып, қозғалмайтындай ету үшін уын енгізеді. Содан кейін өрмекші олжаны торының "ортасына" тартып алып, жеп қоюы мүмкін.
Веб-дизайн
Арапаның торы ерекше дизайнға ие. Арапалар кері домалақ пішіндес торынан, немесе "күңгірт торынан" тұратын, көлденең жазық тордан, немесе "салфеткадан" құралған күрделі жүйелі тор тоқиды. Арапа "күңгірт тордың" астынан ілініп тұрады және төмен құлап түскен жемтігін жабыспайтын жіп арқылы шағып алады. Бұл тор дизайны арапаға торының астындағы жемтігін бақылап, жоғарыдағы қорғалған жерде қалуға мүмкіндік береді. Бұл торлар көбінесе арамшөпті далаларда және бұталарда кездеседі.
Бірге тұру
Көптеген түрлердегі бұрышқандар жалғыз өмір сүреді, сондықтан F. pyramitela-ның аталық және аналықтарының бірге тұруы ерекше жағдай. Осы бұрышқандарда аталықтары сирек желі тоқиды, демек, тамақ үшін аналықтарының құрсауларына тәуелді болады. Аталық бұрышқандар көбінесе аналықтың ұясында көбейту үшін қажетті уақыттан гөрі әлдеқайда ұзақ уақытқа қалады. Аталықтың аналық ұясынан кету уақыты кездейсоқ болып келеді және нақты оқиғалармен байланысты емес. Аналықтың ерекшелігі және аталықтың соңғы аулауы аталықтың аналықпен бірге болатын уақыттың ұзақтығына әсер етуі мүмкін.
Әйелдердің ұрықтылығын анықтайтын факторлар
Frontinella pyramitela ұрғашыларының өнімділігін анықтайтын негізгі факторлар – ұрғашының ұзақ өмір сүруі, азық табудағы сәттілігі және дене мөлшері. Жұмыртқаның әрбір партиясы туылғаннан кейін ананың өнімділігі төмендейді, ең айқын екінші партия туғаннан кейін. Ерте өлім-жітім өрмекшінің өмір бойындағы өнімділігіне маңызды әсер етеді.
Тамақпен шектелу арқылы өмір сүру ұзақтығы
F. pyramitela аналық бұлжықтары тамақтанышулары шектелгенде көбінесе ұзақ өмір сүреді. Дегенмен, олардың тамақтануы шектелген кезде жалпы өнімділігі төмендеп, жұмыртқа салу мерзімі кешігеді.
Сүйісу үрдісі
Бұл өрмекшінің қудаласу әдеттері ұзақ және күрделі екені белгілі, оларды дайындық және жұптасу кезеңдеріне бөлуге болады. Еркек алғаш рет ұрғашының торына келгенде, ол көбінесе жыртқыштық мінез-құлық көрсетеді, бірақ еркек қудаласуды бастағанда бұл тоқтатылады. Еркектер мен ұрғашылар арасындағы қудаласу кезіндегі көптеген мінез-құлықтар тор арқылы берілетін дірілдерді тудырады, бұл өз кезегінде қабылдаушының қозғалысына және мінез-құлқына әсер етеді. Осы ерекше қудаласу мінез-құлықтары F. pyramitela түрінің өкілдеріне бір-бірін тануға, ұрғашының агрессиясын басуға және жұптасуды ынталандыру мен үйлестіруге көмектеседі деп саналады.
Жұптау
Әдетте, еркек жыныстық қатынасты аяқтайды; аналықтар осы процестің ортасында сирек тоқтатады. Осы себепті, аналықтар ересек өмірінің барлық кезеңінде жұптасуға дайын болады. Бірақ, жұмыртқа қапшығын салуға дайын тұрғанда бұл ережеден өзгешелік болады. Олар қажетті он бес минуттан әлдеқайда ұзақ жұптасады. Осы ұзаққа созылған жұптасудың себебі – ұзақ жұптасу нәтижесінде шабақтардың ірілеу болуы болуы мүмкін.
Феромондар
Ерлер аналықтарды тарту үшін химиялық феромон бөліп шығарады. Бұл феромон Frontinella pyramitela түріне тән және басқа ұқсас өрмекшілердің феромондарынан ерекшеленеді. Феромондарды тек ересек аналықтар ғана бөліп шығарады. Бұл феромондардың екі функциясы бар: аталыққа аналық өрмекшінің жұптасуға дайын екенін хабарлау және аталыққа аналықты көбірек тартымды ету. Аталықты тартатын – феромонның өзі, аналық өрмекшінің физикалық қатысуы емес.
Ерлер жұптарын жеңіп алу үшін бәсекелеседі
Аталық бұрышкерлер потенциалды әйел жұптасқа қол жеткізу үшін күреседі. Олардың арасындағы шайқас неғұрлым ұзаққа созылса, еркектердің жарақаттануы немесе тіпті бір-бірін өлтіру қаупі соғұрлым артады. Егер әйелдің құны екі еркекке тең болса (қиындықтар арқылы жүзеге асырылатын теория бойынша анықталғанда), денесі ірілеу еркек жеңіске жетеді. Еркектер арасындағы жарақаттанудың көптеген жағдайлары, өте құнды көретін әйелді қорғаған кіші денелі еркектерде байқалды.
Спермалық бәсекелестік
F. pyramitela-да көбелек жұптасқаннан кейін сперматозоидтар арасында бәсекелестік пайда болады. Аналықтары бірнеше аталықпен жұптаса алатындықтан, аталықтар аналыққа ие болу үшін физикалық жұптасу аяқталғаннан кейін де күреседі, себебі сперматозоидтар аналықтың көбелек жолында ұрықтандыру үшін бәсекелесуі тиіс. Аналықпен бірінші болып жұптасқан аталықтың сперматозоиды ұрықтануға жақын болу мүмкіндігі зор. Екінші болып жұптасқан аталықтың жұмыртқаның бір бөлігін ұрықтандыруға мүмкіндігі аздау. Сондықтан F. pyramitela-да аталық сперматозоидтарына басымдық беріледі.
Әдептік терморегуляция
Фронтинелла пирамитласы күннің орналасуына қарай өзін-өзі реттейді. Күн сәулесінің қарқындылығы мен қоршаған ортаның температурасы жоғары күндері бұл өрмекшілер күн сәулелерімен бір бағытта орналасады. Күн сәулесіне қарай бағытталғанда, өрмекшінің дене температурасы күн сәулесіне перпендикуляр тұрған кездегі температурасынан 0,5 градус Цельсийге дейін өзгере алады. Бұл мінез-құлықтың өрмекшінің дене температурасын реттеуге бағытталғаны емес. Керісінше, бұл әрекеттің мақсаты – өрмекшінің метаболизмін (зат алмасуын) баяулату, соның арқасында организм қоректік заттарды күтіп-сақтаудан көбеюге жұмсауға дайындығын білдіреді.
Дене күндізгі ырғағы
Бұл өрмекшінің дәстүрлі 24 сағаттық циркадтық ырғақтан ауытқуы анықталды, бұл циркадтық резонанс гипотезасына қайшы келеді. Frontinella pyramitela 28,2 сағаттық циклмен жұмыс істейді, оның цикл ұзақтығы 24 сағаттан 33 сағатқа дейін ауытқи алады. Өрмекшінің цикл уақыты олардың күнінің әртүрлі сағаттарындағы мінез-құлқын анықтауға көмектеседі және жылдың әртүрлі мезгілдерінде өзгереді. Осы ұзақ цикл ұзақтығының маңызы әлі зерттелуде.
Адамдармен өзара іс-қимыл
Нейротоксикалық пестицид малатионның қауіпсіз дозасына ұшырағанда, Frontinella pyramitela-да қалыпты тамақтану циклдары, уақытты бөлу және қозғалыс жолдары өзгерді. Бұл, малатионның ацетилхолинестераз тоқтатушы ретінде әрекет етуінің салдары болуы мүмкін. Малатионның биологиялық күшін реттеуші агент ретінде түрдің тиімділігін азайтуы мүмкін екені көрсетілді.