Мұра құқығы: өсиет қалдырушы балаларының немесе ата-анасының мүліктің міндетті үлесін жоққа шығара алмайды. Заңмен қорғалынған мұрагерлік құқықтарыңызды біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұрагерлік құқық
Inheritance law
Азаматтық және Рим құқығында, міндетті үлес (legitima portio), сондай-ақ мәжбүрлі үлес немесе заңды мұрагерлік үлес деп аталады, ол қайтыс болған адамның мүлкінің оның балаларына немесе ата-аналарына жеткілікті заңды себепсіз мұра қалдыруға құқығы жоқ бөлігі болып табылады. Бұл сөз француз тілінен "заңды мұрагер" (héritier légitime) деген мағынаны білдіреді. Міндетті үлес әдетте марқұмның жалпы мүлкінің заңмен белгіленген үлесі болып табылады және марқұмның ең жақын туыстарына тең үлестерде, бөлінбеген мүлік ретінде беріледі. Жұбайына немесе басқа да иеленушіге мұрадан үлкен үлес беру үшін міндетті үлеске қол сұғылмау керек. Сондықтан, егер марқұмның балалары болса және ол өсиет қалдырса, мұра қалдырушының мұраны толығымен жоятын арнайы сыйлық беруі немесе жұбайы немесе басқа тұлғаны жалғыз иеленуші ретінде тағайындауы заңсыз болып табылады. Егер мұрагерлер мұрадан айырылса, бұл жоғарыда аталмағандықтан туындаса, претериция деп, ал мұрагерлерді тікелей айырудан туындаса, мұрадан айыру деп аталады.
In civil law and Roman law, the legitime (legitima portio), also known as a forced share or legal right share, of a decedent's estate is that portion of the estate from which he cannot disinherit his children, or his parents, without sufficient legal cause. The word comes from French héritier légitime, meaning "rightful heir." The legitime is usually a statutory fraction of the decedent's gross estate and passes as joint property to the decedent's next of kin in equal undivided shares. The legitime cannot be infringed in order to give a spouse or other beneficiary a greater share of the estate. Therefore, when a decedent has children and leaves a will, it is unlawful for the testator to override the legitime by special gift which exhausts the estate or by designating his spouse or other person as sole beneficiary. This is known as preterition when arising by omission and disinheritance when heirs are expressly deprived.
Ағылшын ортақ құқығы
Ағылшын ортақ құқығында міндетті үлес болмайды; Өсиеттер туралы заң (32 Hen. 8. c. 1) қайтыс болған адамның барлық мүлкін шектеусіз бөлуді қамтамасыз етті; мұра қалдырушы кез келген себеппен немесе себепсіз, барлық балаларынан мұрасын айыруға құқылы. АҚШ-тың көптеген юрисдикциялары мұра қалдырушыға жұбайынан мұрасын айыруға тыйым салатын заңдар қабылдады, немесе мұндай өсиет болған жағдайда жұбайы "өсиетке қарсы іс-әрекет етуге" және қайтыс болған адамның мүлкінің заңмен белгіленген үлесін талап етуге құқылы. Бұл, жесірлік және күйеулік құқықтарына қолданылатын ортақ құқықтың орнына жасалады. Кәмелетке толмаған тәуелді баладан мұрасын айыру, әдетте мүмкін емес.
In English common law, there is no legitime; the Statute of Wills (32 Hen. 8. c. 1), provided for the unfettered distribution of a decedent's entire estate; a testator is entitled to disinherit any and all of his children, for any reason and for no reason. Most jurisdictions in the United States have enacted statutes that prohibit a testator from disinheriting a spouse, or provided that in the event of such a will the spouse may elect to "take against the will" and claim a statutory share of a decedent's estate. This is done as a substitute for the common law rights of dower and curtesy. It is generally not possible to disinherit a minor dependent child.
Бразилия
Бразилияда ұрпақтар (немесе ата-аналар, немесе әже-шешелер) мен жұбайы олардың арасында кемінде 50 пайызын алуға тиіс.
In Brazil, the descendants (alternatively, the parents or grandparents) and the spouse must receive at least 50% of it among themselves.
Чехия
Чехияда ең жақын туыстары егер кәмелетке толған болса, мүліктің 1/4 бөлігін, ал егер кәмелетке толмаған болса, 3/4 бөлігін талап ете алады. (Егер марқұмның баласы одан бұрын қайтыс болса, оның балалары оның орнына мәжбүрлі үлес талап ете алады және т.б.)
In the Czech Republic, the nearest descendants can require 1/4 of their intestacy portion if they are of age or 3/4 of their intestacy portion if they are under age. (If a child of the deceased died before him, his children can claim forced share instead of him etc.)
Грекия
Грекияда туыстар мен жұбайға, егер марқұм мұрагерлік бойынша қайтыс болғанда алатын үлесінің кемінде 50 пайызы, яғни, жалпы ережелер бойынша алатын үлесінің жартысы берілуге тиіс.
In Greece, the descendants and the spouse must receive at least 50% of the share that they would have received if the decedent died intestate, that is half of what they would receive under default rules.
Луизиана
Луизиана штатында 1989 жылғы №788 заң қабылданғанға дейін жағдай басқаша еді. Бұрын Луизианада заңды мұрагерлік ата-ананың балаларын мүлдем мұрадан шығаруына жол бермейтін, мәжбүрлі мұрагерлер деп аталатын ережемен жұмыс істеді. Егер марқұмның бір баласы болса, ол бала марқұмның мүлкінің кемінде 25 пайызын алуға тиіс еді. Егер екі немесе одан көп бала болса, олардың арасында кемінде 50 пайызы бөлінуге тиіс болды. Ұқсас ережелер марқұмның тірі ата-анасын мұрадан айыруға да жол бермеді. 1989 жылдан кейін Луизиана заңнамасы марқұмның балалары 24 жасқа толмаған немесе өзіне өзі қамқорлық ете алмайтын, яғни сот шешімімен қамқорлыққа алынған немесе қамқорлыққа жататын жағдайда ғана мәжбүрлі үлесті қарастырады. Әйтпесе, марқұмның ұрпақтары мұрадан толығымен айырылуы мүмкін. Бұл өзгеріс, мәжбүрлі мұрагерлік институтын толық жоймаса да, өсиет ету еркіндігінің жалпы құқықтық қағидасын енгізуге бағытталған. Себебі, Луизиана Конституциясының XII-бабы, 5-тармағында мәжбүрлі мұрагерлікті толығымен жоюға тыйым салынған.
In Louisiana, until the passing of Act No. 788 of 1989, the situation was different. Formerly, in Louisiana the legitime operated to prevent a parent from wholly disinheriting his children, who were and are still called forced heirs. If the decedent left issue in the form of one child, that issue must receive at least 25% of the decedent's estate. If there were two or more children, they must receive at least 50% of it among themselves. Similar provisions prevented a decedent with living parents from disinheriting them. Post 1989 Louisiana law provides for a forced share only if the decedent's children are under 24 years of age, or are permanently unable to take care of themselves, referred to as interdicted or subject to interdiction. Otherwise, a decedent's issue may be wholly disinherited. This change is essentially the importation of the common law doctrine of freedom of testation, but stops short of fully abolishing forced heirship because that is expressly forbidden by Louisiana Constitution Article XII, Section 5.
Шотландия
Шотландияда заңды мүрагерлік – қайтыс болған адамның жылжымалы мүлкінің құнының белгілі бір бөлігіне, оның ішінде ересек балаларына да, кем емес үлеске ие болу құқығы. Егер қайтыс болған адамның жұбайы болмаса, бұл үлес жарты бөлікті құрайды, ал жұбайы болса – үштен бір бөлікті. Мысалы, егер мұра қалдырушының екі баласы болса және жұбайы болмаса, ал ол өсиетімен бар мүлкін біреуіне қалдырса, екінші бала заңды мүрагерлік қордың жартысына, яғни жылжымалы мүліктің жалпы таза құнының жартысына құқылы болады. (Ал егер жұбайы болса, онда ол үштен бір бөліктің жартысына құқылы болады.) Заңды мүрагерлік «балалардың үлесі» немесе «мүліктің бөлігі» (шотландша «bairn’s pairt» немесе «part of gear») деп те аталады. («Bairn» сөзі шотланд тілінде «бала» деген мағынаны білдіреді).
In Scotland, legitim is the right of the issue (including adult issue) to not less than a defined share of the value of the moveable estate of the deceased. The share is one half, if the deceased left no relict (widow or widower), or one third if there was a relict. For example, if a testator has two children, and no spouse, and in her/his testament leaves everything to one of them, the other would be entitled to half of the legitim fund, which means a half of a half of the total net value of the moveable estate. (Or half of a third if there were a spouse.) Legitim is also called the bairn's pairt or part of gear (Scots bairn ‘child’).
Филиппин
Филиппиннің Азаматтық кодексіне сәйкес, міндетті үлес марқұмның міндетті мұрагерлеріне беріледі және/немесе бөліседі. Бұл міндетті мұрагерлік деп те аталады, себебі заң оны міндетті мұрагерлерге арнап қойған, сондықтан мұра қалдырушының оны өз қалауынша кез келген адамға беруге құқығы жоқ. Міндетті мұрагерлерге заңды немесе заңды емес балалар немесе туыстар (бұл топқа асырап алынған және заңдастырылған балалар да кіреді); олардың болмаған жағдайында – заңды ата-аналар немесе заңды ата-бабалар; аман қалған жұбай, ол жоғарыда аталған топтармен бірге мұрагерлікке ие болады; және заңды емес ата-аналар кіреді. Осылайша, заңды балаларға мұраның жартысы тең үлесте беріледі. Аман қалған жұбай заңды бала сияқты үлес алады, бірақ егер тек бір ғана заңды бала болса, онда ол мұраның төрттен бір бөлігін алады. Заңды емес балалар заңды балаларға берілген үлестің жартысын алады. Заңды ата-аналар немесе ата-бабалар заңды балалар немесе туыстар болғанда мұрагерлікке ие болмайды, бірақ заңды емес балалар болғанда мұраның жартысын алады. Аман қалған жұбай немесе заңды емес балалар ата-аналармен немесе ата-бабалармен бірге мұрагерлікке ие болғанда мұраның төрттен бір бөлігін алады. Егер барлығы бірге мұрагерлікке ие болса, аман қалған жұбайдың үлесі мұраның сегізден бір бөлігіне дейін азаяды. Егер басқа мұрагерлер болмаса, аман қалған жұбай мұраның жартысын алады, ал кейбір жағдайларда, егер неке өлім төсегінде жасалған болса, ол үштен бір бөлігін алады. Аман қалған жұбай заңды емес балалармен бірге мұрагерлікке ие болғанда, олар да бірдей үлес алады, мұраның үштен бір бөлігін алады. Алайда, аман қалған жұбай заңды емес ата-аналармен бірге мұрагерлікке ие болғанда, мұраның төрттен бір бөлігін алады, ал заңды емес ата-аналар да мұраның төрттен бір бөлігін алады. Барлығы болмаған жағдайда, заңды емес балалар мұраның жартысын алады. Барлығынан басқа аман қалған жұбай ғана болғанда, заңды емес ата-аналар да мұраның жартысын алады.
Under the Civil Code of the Philippines, the legitime is given to and/or shared by the compulsory heirs of the decedent. This is also called compulsory succession because the law has reserved it for the compulsory heirs and thus, the testator has no power to give it away to anyone of his liking. The compulsory heirs include the children, or descendants (this class includes the adopted children and legitimated children), legitimate or illegitimate; in their default, the legitimate parents, or legitimate ascendants; the surviving spouse, which concurs with the foregoing classes; and the illegitimate parents. Thus, legitimate children always get one half of the estate, divided equally between them. The surviving spouse gets a share equal to that of a legitimate child, except when there is only one legitimate child, in which case he or she gets one fourth of the estate. Illegitimate children get one half of the share given to legitimate children. The legitimate parents or ascendants are excluded by legitimate children or descendants, but not by illegitimate children, and get one half of the estate in such cases. The surviving spouse or illegitimate children, when either concur with the parents or ascendants, get one fourth of the estate. If all concur, the share of the surviving spouse is reduced to one eighth of the estate. The surviving spouse gets one half of the estate when there are no other heirs, and in certain cases, when the marriage is in articulo mortis, he or she gets one third. The surviving spouse also gets one third of the estate when concurring with illegitimate children, who also get the same share. However, the surviving spouse gets one fourth when concurring with illegitimate parents, who also get one fourth of the estate. The illegitimate children, in default of everyone, get one half of the estate. The illegitimate parents, who are excluded by everyone except the surviving spouse, also get one half in default of everyone.