Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антоний Вуд (17 желтоқсан 1632 – 28 қараша 1695), кейінгі жазбаларында өзін Антоний а Вуд деп атаған, ағылшын ескі заттарды зерттеуші. Ол Оксон университетінің тарихы мен ежелгі заманы туралы белгілі бір еңбекке жауапты болды.
English antiquarian
Anthony Wood (17 December 1632 – 28 November 1695), who styled himself Anthony à Wood in his later writings, was an English antiquary. He was responsible for a celebrated Hist. and Antiq. of the Universitie of Oxon.
Ерте өмір
Энтони Вуд 1632 жылдың 17 желтоқсанында Оксфордта Томас Вудтың (1581–1643), Оксфорд BCL-і және оның екінші әйелі Мэридің (1602–1667), Роберт Петти мен Пенелопа Тавернердің қызы ретінде дүниеге келді. Вуд 1641 жылы Нью-колледж мектебіне жіберілді, ал он екі жасында Темедегі Лорд Уильямс ақысыз мектебіне ауыстырылды, онда оның оқуы Азамат соғысы шайқастарымен тоқтап қалды. Содан кейін ол Оксфорд Тринити колледжінің ағасы Эдвардтың (1627–1655) жетекшілігіне берілді, және ол өзі айтқандай, "осы жағдайда анасы оны шәкірттікке баруға үнемі көндіруге тырысты, бірақ ол мұны естігісі келмейтін". 1647 жылы Мертон колледжіне қабылданды және Мертонның бір түрі – почта шебері қызметін атқарды. 1652 жылы Вуд егін шалып, қоңырау соғып уақытын өткізді. "Кішкентай кезінен музыкаға ерекше құштарлық танытып", ол өздігінен скрипка ойнауды үйреніп, бакалаврға емтихан тапсырды. Ол музыка мұғалімін жалдап, Бодлей кітапханасын пайдалануға рұқсат алды, "ол бұл өмірінің бақыты деп есептеді". 1655 жылы магистр дәрежесін алды, ал келесі жылы қайтыс болған ағасы Эдвардтың уағыздарының жинағын жариялады.
Anthony Wood was born in Oxford on 17 December 1632, as the fourth son of Thomas Wood (1581–1643), BCL of Oxford, and his second wife, Mary (1602–1667), daughter of Robert Pettie and Penelope Taverner. Wood was sent to New College School in 1641, and at the age of twelve was removed to the free Lord Williams's School at Thame, where his studies were interrupted by Civil War skirmishes. He was then placed under the tuition of his brother Edward (1627–1655), of Trinity College, Oxford, and, as he tells us, "while he continued in this condition his mother would alwaies be soliciting him to be an apprentice which he could never endure to heare of". He was entered at Merton College in 1647, and made postmaster, a type of scholar at Merton. In 1652, Wood amused himself with ploughing and bell ringing. "Having had from his most tender years an extraordinary ravishing delight in music", he began to teach himself the violin and took his BA examinations. He engaged a music master and obtained permission to use the Bodleian Library, "which he took to be the happiness of his life". He received the MA degree in 1655, and in the following year published a volume of sermons by his late brother Edward.
Антикварлық жұмыс
Вуд жүйелі түрде монументальді жазуларды көшіріп, қала мен айналасындағы жерлерде ежелгі ескерткіштерді іздеуді бастады. Ол «Құдайдың қасиетті қасиеттерін зерттеуге кірісті» деп жазылған. Джон Уоллис, сақтаушы, 1660 жылы оған университет тізілімдеріне еркін қол жеткізуге рұқсат берді; «осы жерде ол он төрт жылдан кейін жарияланған кітаптың негізін салды, атап айтқанда, Оксфорд университетінің тарихы және ежелгілігі». Сондай-ақ, ол Брайан Твайнның Оксфордтағы жинақтарымен және табанды антиквар Ралф Шелдонның жинақтарымен танысты. Ол барлық колледждердің құжаттарын тұрақты түрде зерттеді және 1667 жылы Лондондағы алғашқы сапарына шықты, онда ол Уильям Дагдейлмен кездесті, ол оны Коттон кітапханасына таныстырды, ал Уильям Принн оған Тауэр мұрағаттары үшін де сондай сыпайылық көрсетті. 1669 жылдың 22 қазанында ол баспа өкілдерінен шақырылды, «ол Оксфорд университетінің тарихы мен ежелгілігін жазуда үлкен еңбек сіңіргендіктен, оның еңбегі үшін оған 100 фунт стерлинг жалақы төленеді, бірақ кітап латын тіліне аударылуына рұқсат беру шартымен». Ол ұсынысты қабылдап, ағылшын қолжазбасын аудармашылар Ричард Пирс пен Ричард Ривке дайындауға кірісті. 1674 жылы «e Theatro Sheldoniano» басылған Historia et antiquitates Universitatis Oxoniensis екі томдық фолиода қайта басылды, бірінші томы университеттің жалпы тарихына, екіншісі колледждерге арналған. Көшірмелер кеңінен таратылды, университет пен автор көп мақтау алды; келесі жылы тарихпен байланысты керемет иллюстрациялар сериясы Дэвид Логганның Oxonia Illustrata атты жеке басылым ретінде жарық көрді, онда Вудтың тарихындағы суреттерді қайда орналастыру туралы нұсқаулар берілген; «суреттерімен» тарихтың көшірмелері университет қонақтары үшін ерекше сыйлыққа айналды. Ол латын аудармасына көңілі толмады, ал епископ Барлоу бір тілшіге: «латын тілі ғана емес, тарихтың өзі де көп жағдайларда күлкілі түрде жалған» деді. Сынап-тексеруге қарамастан, Вудтың мұқият зерттелген мәтіні, түпнұсқа көздерге жасалған кеңінен түсіндірмелермен, Дугдейлдің еңбегіне лайықты мұрагер болып қала береді. 1678 жылы Вудтың он сегіз жыл бойы сақтаған университет тізілімдері алынып тасталды, себебі ол Папалық қастандыққа қатысы бар деген қорқыныш болды. Өзін күдіктен арылту үшін ол жоғарылыққа адалдық серт берді. Осы уақыт аралығында ол өзінің үлкен еңбегін біртіндеп аяқтады, ол 1691–1692 жылдары Лондондағы баспадан шықты, 2 томдық фолио, Athenae Oxonienses: 1500 жылдан 1690 жылға дейін Оксфорд университетінде білім алған барлық жазушылар мен епископтардың толық тарихы, сонымен қатар аталған кезеңге арналған Fasti немесе жылнамалар қосылды. Вуд «Афина» кітабының үшінші томын Нидерландыда басып шығаруды жоспарлап отырды. Үшінші басылым кейіннен «Филип Блисстің қосымшаларымен және жалғасымен жаңа басылымы» (1813–1820, 4 том) ретінде жарық көрді. Екклесиастикалық тарих қоғамы төртінші басылым шығаруды ұсынды, ол Блисстің өңдеуімен «Өмір» (1848, 8vo; см. Cent. Mag., N. S., xxix. 135, 268) кітабымен аяқталды. Блисстің аралық қойылған көшірмесі Бодлеан кітапханасында сақталады. 1693 жылдың 29 шілдесінде Вуд вице-канцлер сотында қайтыс болған Эдвард Хайд, 1-ші Кларендон графына қатысты жасаған жала жапқандығы үшін айыпталды және айыппұл төледі. Ол өзінің сөзін қайтарып алғанға дейін университеттен қуылды, ал кінәлі беттері өртеліп жазаланды. Бұл іс-шаралар 1714 жылы Эдмунд Керл баспасынан шыққан Miscellanies томында жарияланды. Вудқа епископ Бернет Личфилд және Ковентри епискобына арналған хатында (1693) шабуыл жасады, ал оны оның туысы Томас Вуд қорғады, «Тарихшыны ақтау», сонымен қатар «Тарихшының жауабы» (1693) қосылды, ол «Афина» кітабының кейінгі басылымдарында қайта жарияланды. Туысы сонымен қатар «Епископ Сет Уордтың өміріне қосымша» (1697) еңбегінде де ағасын қорғады. Ұзаққа соқпаған аурудан кейін Энтони Вуд қайтыс болды және Оксфордтағы Сент-Джон Баптист (Мертон колледжінің) сыртқы шіркеуінде жерленді, онда ол өзінің қабірін қазуын бірнеше күн бұрын бақылап өткен. Ол «күшті, денелі адам» ретінде сипатталды, әдепсіз мінез-құлық пен сыртқы келбеті, өзі айтқандай естімейтін, тыныш және қанағаттанған, ашкөз емес және құрметке құштар емес. Ол өзінің еңбегіне көп қарыз болған университеттен лауазым да, сыйақы да алмады. Ол ешқашан үйленбеген, өзін-өзі құрметтемеген, тек ежелгі нәрселерді зерттеуге ғана берілген өмір сүрді. Қоңырау соғу мен музыка оның ең басты демалысы болды. Оның әдеби стилі нашар, ал оның талғамы мен үкімі жиі көңілсіздікке ұшырайды, бірақ оның екі ұлы еңбегі мен жарияланбаған жинақтары Оксфорд және оның құрметтілері туралы құнды ақпарат көзі болып табылады. Ол әрқашан Рим католиктігіне күдікпен қарады және «Афина» кітабында Якобиттер мен папистерге диссиденттерге қарағанда жақсы қарым-қатынас жасады, бірақ ол Англия шіркеуімен келісімде қайтыс болды.
Wood began, systematically, to copy monumental inscriptions and to search for antiquities in the city and neighbourhood. He went through the Christ Church, Oxford registers, "at this time being resolved to set himself to the study of antiquities." John Wallis, the keeper, allowed him free access to the university registers in 1660; "here he layd the foundation of that book which was fourteen years afterwards published, viz. Hist. et Antiq. Univ. Oxon". He also came to know the Oxford collections of Brian Twyne to which he was greatly indebted, and those of the assiduous antiquary Ralph Sheldon. He steadily investigated the muniments of all the colleges, and in 1667 made his first journey to London, where he visited William Dugdale, who introduced him into the Cottonian Library, and William Prynne showed him the same civility for the Tower records. On 22 October 1669, he was sent for by the delegates of the press, "that whereas he had taken a great deal of paines in writing the Hist. and Antiq. of the Universitie of Oxon, they would for his paines give him an 100 li. for his copie, conditionally, that he would suffer the book to be translated into Latine". He accepted the offer and set to work to prepare his English manuscript for the translators, Richard Peers and Richard Reeve, both appointed by John Fell, Dean of Christ Church, who undertook the expense of printing. In 1674, appeared Historia, et antiquitates Universitatis Oxoniensis, handsomely reprinted "e Theatro Sheldoniano" in two folio volumes, the first devoted to the university in general and the second to the colleges. Copies were widely distributed, and university and author received much praise; in the following year the magnificent series of illustrations linked to the history were separately published as David Loggan's Oxonia Illustrata, which contained instructions on where to insert the plates in Wood's history; copies of the history 'with the cuts' became a special gift object for noble visitors to the university. Wood was disappointed with the Latin translation, and Bishop Barlow told a correspondent that "not only the Latine but the history itself is in many things ridiculously false". Despite the carping, Wood's meticulously researched text, with extensive footnotes to original sources, remains a worthy successor to Dugdale's work which had been his inspiration. In 1678 the university registers which had been in Wood's custody for eighteen years were removed, as it was feared that he would be implicated in the Popish Plot. To relieve himself from suspicion he took the Oath of Supremacy. During this time he had been gradually completing his great work, which was produced by a London publisher in 1691–1692, 2 vols. folio, Athenae Oxonienses: an Exact History of all the Writers and Bishops who have had their Education in the University of Oxford from 1500 to 1690, to which are added the Fasti, or Annals for the said time. Wood contemplated publishing a third volume of the Athenae, printed in the Netherlands. The third appeared subsequently as "a new edition, with additions, and a continuation by Philip Bliss" (1813–1820, 4 vols. 4to). The Ecclesiastical History Society proposed to bring out a fourth edition, which stopped at the Life, ed. by Bliss (1848, 8vo; see Cent. Mag., N. S., xxix. 135, 268). Bliss's interleaved copy is in the Bodleian. On 29 July 1693, Wood was condemned and fined in the vice chancellor's court for certain libels against the late Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon. He was punished by being banished from the university until he recanted, the offending pages being burnt. The proceedings were printed in a volume of Miscellanies, published by Edmund Curll in 1714. Wood was attacked by Bishop Burnet in A letter to the Bishop of Lichfield and Coventry (1693), and defended by his nephew Thomas Wood, in a Vindication of the Historiographer, to which is added the Historiographer's Answer (1693), reproduced in the subsequent editions of the Athenae. The nephew also defended his uncle in An Appendix to the Life of Bishop Seth Ward (1697). After a short illness Anthony Wood died, and was buried in the outer chapel of St John Baptist (Merton College), in Oxford, where he had superintended the digging of his own grave only a few days before. He was described as "a very strong lusty man," of uncouth manners and appearance, not so deaf as he pretended, of reserved and temperate habits, not avaricious and a despiser of honours. He received neither office nor reward from the university which owed so much to his labours. He never married, and led a life of self denial, entirely devoted to antiquarian research. Bell ringing and music were his chief relaxations. His literary style is poor, and his taste and judgment are frequently warped by prejudice, but his two great works and unpublished collections form a priceless source of information on Oxford and her worthies. He was always suspected of being a Roman Catholic, and invariably treated Jacobites and Papists better than Dissenters in the Athenae, but he died in communion with the Church of England.
Мұра
Вудтың түпнұсқа қолжазбасын (Бодлей кітапханасы 1846 жылы сатып алған) Джон Гатч алғаш рет «Оксфорд университетінің колледждері мен залдарының тарихы мен ескілігі» деп жариялады, содан кейін оны жалғастырды (1786–1790, 2 том, 4to) және «Оксфорд университетінің тарихы мен ескілігі» (1792–1796, 3 том, 410), Вудтың портретімен бірге. Бұған, негізінен А. Вуд жинаған, ал Rev. Сэр Дж. Пешалл қосымшалар енгізген «Оксфорд қаласының ежелгі және қазіргі жағдайы» (1773, 4to; мәтін бұрмаланған және редакциялау өте нашар) кітабын да қосуға болады. Энтони Вуд 1661–1666 жылдары жазған «Оксфорд қаласының ескіліктері туралы зерттеу», Эндрю Кларк редакциялаған, Оксфорд тарихи қоғамынан шығарылды (1889–1899, 3 том, 8vo). «Modius Salium» әзіл-қалжыңдар жинағы 1751 жылы Оксфордта, 12mo форматында жарық көрді. Джон Обри мен Вуд арасындағы хаттардың бір бөлігі «Gentleman's Magazine» журналында жарияланды (3-ші серия, IX, X, XI томдар). Вуд өзінің кітапханасын (127 қолжазба және 970 басылған кітап) Ашмолеан мұражайына мұра етті, ал мұражайдың сақтаушысы Уильям Хаддесфорд 1761 жылы қолжазбалардың каталогын басып шығарды. 1858 жылы барлық жинақ Бодлей кітапханасына көшірілді, онда Вудтың 25 томдық қолжазбалары 1690 жылдан бері сақтаулы болған. «Афина» атты еңбектің жазылуына негіз болған түпнұсқа қағаздардың көп бөлігі, сондай-ақ Вудтың көп томдық хаттары мен оның барлық күнделіктері Бодлей кітапханасында сақталған.
Wood's original manuscript (purchased by the Bodleian in 1846) was first published by John Gutch as The History and Antiquities of the Colleges and Halls in the University of Oxford, with a continuation (1786–1790, 2 vols. 4to), and The History and Antiquities of the University of Oxford (1792–1796, 3 vols. 410), with a portrait of Wood. To these can be added The Antient and Present State of the City of Oxford, chiefly collected by A. à Wood, with additions by the Rev. Sir J. Peshall (1773, 4to; the text is garbled and the editing very imperfect). The Survey of the Antiquities of the City of Oxford, composed in 1661–66 by Anthony Wood, edited by Andrew Clark, was issued by the Oxford Historical Society (1889–1899, 3 vols. 8vo). Modius Salium, a Collection of Pieces of Humour was published at Oxford in 1751, 12mo. Some letters between John Aubrey and Wood were published in the Gentleman's Magazine (3rd ser., ix. x. xi.). Wood bequeathed his library (127 manuscripts and 970 printed books) to the Ashmolean Museum, and the keeper, William Huddesford, printed a catalogue of the manuscripts in 1761. In 1858 the whole collection was transferred to the Bodleian Library, where 25 volumes of Wood's manuscripts had been since 1690. Many of the original papers from which the Athenae was written, as well as several large volumes of Wood's correspondence and all his diaries, are preserved in the Bodleian.
Көркем шығармаларда
Энтони Вудтың көркемделіп суреттелген кейіпі, Иэн Пирстің 1998 жылғы "Саусақтың ізі" романындағы төрт повествоватордың бірі болып табылады, бұл роман 1660 жылдардың басындағы оқиғаларды қамтиды.
A fictionalised version of Anthony Wood is one of four narrators in Iain Pears' 1998 novel An Instance of the Fingerpost, which is set in the early 1660s.