Кіріспе

Қытай киімінің түрі

Қазіргі заманғы қытайлық туник киімі – ерлер киімінің стилі, бастапқыда Қытайда республикалық көшбасшы Сунь Ятсен (Сунь Чжуншань) есімімен белгілі болған. Сунь Ятсен бұл стильді Қытай Республикасы құрылғаннан кейін (1912–1949 жж.) саяси маңызы бар ұлттық киім ретінде таныстырды. Төрт қалтаның әдептілік, әділдік, адалдық және ұят сияқты төрт ізгілік қасиетті білдіретіні айтылады, ал бес түйме Қытайдың бұрынғы үкіметінің (атқарушы, заң шығарушы, сот, емтихан, бақылау) тармақтарын көрсетеді, олар Тайваньдағы Қытай Республикасы үкіметінде бүгінге дейін сақталған. Қытайда коммунистердің Азамат соғысында жеңіске жетіп, 1949 жылы Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін, мұндай костюмдер ер азаматтар мен үкімет басшылары арасында пролетариат бірлігінің символы және батыс бизнес-костюміне шығыс баламасы ретінде кеңінен таралды. "Мао костюмі" атауы қытай коммунисті Мао Цзэдунның осы стильге деген әуесқойлығынан туындаған. Бұл киім оның және қытай коммунизмінің таңбасына айналды. Маоның костюм дизайнына сол кезде кеңес шенеуніктері арасында танымал болған Сталиннің тунигі әсер еткен. 1980-ші және 1990-шы жылдары бизнес-костюмнің маңыздылығы артуына байланысты оның қолданылуы төмендесе де, қытай басшылары оны маңызды мемлекеттік шаралар мен іс-шараларда жиі киеді. Мао костюмін Солтүстік Кореяда партия элитасы да киген. 1960-шы және 1970-ші жылдары Мао костюмі Батыс Еуропа, Австралия және Жаңа Зеландия социалистері мен зиялылары арасында сәнге айналды. Оны кейде жағасы жоғары киіммен де үйлестіріп киетін.

Шығу тегі

1912 жылы Республика құрылған кезде Қытайда киетін киім стилі Маньчжу киіміне (qipao және changshan) негізделген, оны Цинь әулеті әлеуметтік бақылау құралы ретінде таңған. Цинь билігін құлатып жіберген ханьқытайлық революционерлердің көпшілігі Циньнің Қытайды қорғауға бейімсіздігі және шетелдік отаршылдық державалармен салыстырғанда ғылыми жетістіктердің кемдігіне наразы болды. Республика құрылғанға дейін қытай киімінің ескі үлгілері элита арасында сұйылып, changshan мен еуропалық бас киімдерін біріктіре отырып, жаңа киім стилінің пайда болуына әкелді. Жоңшан костюмі – еуропалық үлгідегі қытай сәнінің параллель дамуы болып табылады.

Тарихи дамуы

Мао костюмі Қытай Халық Республикасының бірінші және екінші буын көшбасшыларының, мысалы, Дэн Сяопиннің ресми киімі болып қала берді. 1990 жылдары Қытай Коммунистік партиясы Бас хатшысы Цзян Цзэминьнің ұрпағының көшбасшылары оны бұрынғыдан сирек кие бастады, себебі көбінесе қытай саясаткерлері дәстүрлі еуропалық стильдегі костюмдерді галстукпен кие бастады. Цзян оны тек ерекше жағдайларда, мысалы, мемлекеттік кештерде киеді. Бас хатшы Ху Цзиньтао Мао костюмін ерекше шараларда, мысалы, 2009 жылы Қытай Халық Республикасының 60 жылдығына арналған салтанатты рәсімде киіп жүрді. Ху Цзиньтао АҚШ-та өткен ресми кешке бизнес-стильдегі костюм киіп келді, бұл ресми шараға лайықсыз киіммен келгені үшін сынға түсті. Си Цзиньпин басшылығымен Мао костюмі дипломатиялық және кешкі киім ретінде қайта қолданысқа енді.

Ұлттық егемендіктің символы

Мао костюмі ұлттық егемендіктің символы ретінде ең ресми шараларда тағылады. Қытайдың жоғары деңгейдегі басшылары Пекиндегі әскери шерулерде міндетті түрде Мао костюмін киеді, ал басқа Политбюро Тұрақты комитетінің мүшелері мен Политбюроның басқа лауазымды тұлғалары еуропалық бизнес костюмдерін тағайын етеді. Қытай басшылары мемлекеттік кештерге қатысқанда Мао костюмін кию қалыпты жағдай. Осы жағдайда Мао костюмі кешкі киім рөлін атқарады, монархтың әскери формасына немесе жоғары басшының смокингіне балама болып табылады. Мао костюмі сондай-ақ дипломатиялық форма ретінде де қолданылады. Қытай елшілері көбінесе еуропалық бизнес костюмдерін кисе де, көптеген елшілер мемлекет басшысына сенімхаттарын тапсырғанда Мао костюмін таңдайды. Сенімхаттарды табыстау рәсімі екі ел арасындағы дипломатиялық мойындаудың белгісі болып саналады, сондықтан ол басқа дипломатиялық кездесулерге қарағанда жоғары деңгейдегі ресмилікке ие.