Кіріспе
Уильям Говард Хинтон (William Howard Hinton; 2 ақпан 1919 – 15 мамыр 2004) – Қытайдағы коммунизм туралы еңбектерімен әйгілі болған американдық зиялы. Марксист болған ол, 1966 жылы жарық көрген «Фаншен» кітабымен ең көп танылды. Бұл кітап – 1940 жылдардағы Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) Жанжуанкун (张庄村, пиньин: Zhāngzhuāngcūn) ауылындағы жер реформасы бағдарламасын көрнекті бейнелеген «революция туралы деректі фильм». «Шенфан» атты жалғасы 1950-ші жылдардағы ауылдың өмірі мен Мәдени революция кезеңіндегі тәжірибесін баяндады. Хинтон маоизмнің негізгі қағидаларын түсіндіру үшін көп еңбек етті, сондай-ақ кейін Дэн Сяопиннің нарыққа бағытталған реформаларын сынап жазды және лекциялар оқыды.
William Howard Hinton (; February 2, 1919 – May 15, 2004) was an American intellectual, best known for his work on Communism in China. A Marxist, he is best known for his book Fanshen, published in 1966, a "documentary of revolution" which chronicled the land reform program of the Chinese Communist Party (CCP) in the 1940s in Zhangzhuangcun (张庄村, pinyin: Zhāngzhuāngcūn), sometimes translated as Long Bow Village, a village in Shanxi Province in northern China. Sequels (Shenfan) followed the experience of the village during the 1950s and Cultural Revolution. Hinton wrote and lectured extensively to explain the Maoist approach and later to criticize Deng Xiaoping's market orient reforms.
Ерте өмір және білім
Хинтон 1919 жылғы 2 ақпанда Чикаго қаласында дүниеге келді, кейіннен өзіне қол жұмсады. Оның анасы Кармелита Хинтон педагог және Вермонт штатындағы тәуелсіз прогрессивті The Putney School мектебінің негізін қалаушы болды. Оның әжелі әпкесі – романист Этель Лилиан Войнич (1864–1960), оның 1897 жылы жарық көрген «Гадфлай» кітабы миллионнан астам данада сатылып, Суық соғыс кезінде Кеңес Одағындағы ең көп сатылған американдық кітапқа айналды. Хинтонның әпкесі Джоан Хинтон физик, ол Нью-Мексико штатының Лос-Аламос қаласында «Манхэттен жобасы» бағдарламасында жұмыс істеді, содан кейін Бейжіңге көшіп, Маошыл болды. Хинтон екі жыл бойы Гарвард университетінде оқыды, онда шаңғы командасының капитаны болды. 1939 жылы ол Вашингтон тауының шыңынан басталатын танымал Inferno жарысына қатысты, ол Тони Мэтттің артынан шаңғы тебіп, оның мәшһүр шхусс жасауына куә болды. Хинтон 1996 жылы «Мэт ерекше бірдеңе жасағанын білдім, себебі көпшілік зор дауыспен қол соқты» деді. Хинтон 1941 жылы Корнелл университетінен агрономия және сүт шаруашылығы саласындағы ғылым бакалавры дәрежесін алды.
Қытайдағы тәжірибелер
Хинтон Қытайға алғаш рет 1937 жылы сапар шекті. Сол кезде 1920 жылдардан бері Қытай Коммунистік партиясына (ҚКП) қатысты АҚШ-тың басым көзқарастары күмәнділік пен жаушылдық арасында ауысып келді. Коммунизм бойынша АҚШ-тың "сарапшылары" марксистік-лениндік партияның Азия шаруаларына қызығушылық танытуын түсіне алмады. Кейбір дипломаттар ҚКП-ны өздерін революционерлер деп жариялаған "аграрлық реформаторлар" деп санады. Олар коммунистердің Кеңес Одағымен қаншалықты байланысты екеніне көз жеткізе алмады. АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт пен БАҚ, әсіресе Генри Люс басқарған Time журналы, Гоминьданға (КМТ) көп көңіл бөлгендіктен, АҚШ жұртшылығы Қытайдағы коммунистердің ықпалының артуын байқауға асықпады. АҚШ Қытайға және Екінші дүниежүзілік соғыстағы басқа одақтас елдерге Жапонияға қарсы соғысқа қосылғанда, АҚШ дипломаттары мен ҚКП арасында байланыс аз болды, тіпті КМТ Жапонияға қарсы Біріккен майданға жетекшілік етсе де, коммунистер де-факто одақтас болды. Хинтонның Қытайға алғашқы сапары кезінде, 1930 жылдардың ортасында, Эдгар Сноу, Хелен Фостер Сноу және Оуэн Латтимор сияқты бірқатар АҚШ журналистері КМТ-ның блокадасын бұзып коммунистік аймаққа өткен. Олардың барлығы жоғары рух, әлеуметтік реформалар мен Жапонияға қарсы күреске берілгендігін жоғары бағалады. Академиялық әріптестерімен бірге Хинтон 1945 жылдан 1953 жылға дейін Қытайға жасаған келесі сапарында осындай байқаулар жасады. Хинтон АҚШ Соғыс ақпарат бюросының қызметкері болды және Гоминьдан мен ҚКП арасындағы Чунцин келіссөздерінде болды, онда ол Чжоу Эньлай мен Мао Цзэдунмен кездесті. Содан кейін Хинтон Біріккен Ұлттар Ұйымында трактор техникасы бойынша жұмыс істеді, Қытай ауылдарындағы қазіргі заманғы ауыл шаруашылығы әдістерін үйретті. 1947 жылы коммунистер басқарған аймақтағы Біріккен Ұлттар Ұйымының бағдарламасы аяқталғаннан кейін, ол партия басқаратын университетке оқытушы болып орналасты. Бастапқыда жүк көлігінің механикі болып жұмыс істеуге рұқсат алған, кейіннен ол "қара тізімге" енгізіліп, жұмысқа орналасудан айырылды. Содан кейін ол анасынан мұраға алған жерді өңдеп, он бес жылдай шаруашылықпен айналысты. Осы кезеңде Хинтон Қытай революциясының жетістіктері туралы айтуын жалғастырды және өзінің жазбалары мен құжаттарын Истленд комитетінен қайтарып алу үшін ұзақ және сәтті заңдық күреске түсті. Үкімет оның жазбаларын қайтарғаннан кейін, Хинтон Лонг Боу ауылындағы жер реформасы туралы деректік әңгімесін – "Фаншен" атты кітабын жазуға кірісті, онда ол бақылаушы да, қатысушы да болды. Көптеген АҚШ баспагерлері одан бас тартқаннан кейін, ол 1966 жылы Monthly Review басылымында жарық көрді және жүздеген мың данасы сатылып, он тілге аударылды. Кітапта Хинтон Лонг Боу ауылының революциялық тәжірибесін зерттейді, Қытай ауылдық аймақтарындағы қақтығыс, қайшылық және ынтымақтастықтың күрделі суретін салады. Хинтонның кітабы Лонг Боудағы жер реформасының зорлық-зомбылығын талқылаудан қашқан жоқ. Хинтонның пікірінше, шаруаларды азат ету таптық күресті ақтады. Хинтон мен Снек 1954 жылы ажырасты. 1958 жылы Хинтон металлургиялық техник Джоанна Райфордқа үйленді және тағы үш балаға ие болды. Райфорд 1986 жылы қайтыс болды, ал Хинтон 1987 жылы ЮНИСЕФ қызметкері Кэтрин Чиумен үйленді. 2004 жылы Хинтон 85 жасында Массачусетс штатының Конкорд қаласында қайтыс болды.
Шығармалары
1966 жылы "Фаншен: Қытай ауылындағы революция туралы деректі фильм", "Айыналық шолу баспасы", 1972 жылы "Жүз күндік соғыс: Цинхуа университетіндегі мәдени революция", "Айыналық шолу баспасы", 1972 жылы "Қытайдағы бұрылыс нүктесі: Мәдени революция туралы эссе", "Айыналық шолу баспасы", 1984 жылы "Шенфан", "Винтаж", 1989 жылы "Ұлы кері қайтым: Қытайдың жекешелендірілуі, 1978-1989", "Айыналық шолу баспасы", 1995 жылы "Тоғызыншы аспаннан тоғызыншы тозаққа дейін: асыл қытай тәжірибесінің тарихы" (Кин Хуаилу және Дусанка Мицевичпен бірлесіп), "Баррикада кітаптары", Чэн Ёнгуй және Дачжай туралы. 2006 жылы "Тұманды шыны арқылы: Американдықтардың қытай революциясына қатысты көзқарастары", "Айыналық шолу баспасы", Эдвард Фридманға сын, Пол Г. Пиккович, Марк Селден, "Қытай ауылы, социалистік мемлекет", Йель университетінің баспасы, 1991 жыл.
1972, Hundred Day War: The Cultural Revolution at Tsinghua University, Monthly Review Press, , 1972, Turning Point in China: An Essay on the Cultural Revolution, Monthly Review Press, 1984, Shenfan, Vintage, , , 1989, The Great Reversal: The Privatization of China, 1978 1989, Monthly Review Press, , 1995, Ninth Heaven to Ninth Hell: The History of a Noble Chinese Experiment (with Qin Huailu and Dusanka Miscevic), Barricade Books, About Chen Yonggui and Dazhai. 2006, Through a Glass Darkly: American Views of the Chinese Revolution, Monthly Review Press, A critique of Edward Friedman, Paul G. Pickowicz, Mark Selden, Chinese Village, Socialist State, Yale University Press 1991, .