Кіріспе
Қытай Коммунистік партиясының сыртқы саясатының ұраны
"Қытайдың бейбіт өрлеуі" деген ұран, қазіргі уақытта "Қытайдың бейбіт дамуы" деп аталады, бұл Қытай Коммунистік партиясының бұрынғы Бас хатшысы Ху Цзиньтао кезінде Қытайдың өсіп келе жатқан саяси, экономикалық және әскери күші халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке қауіп төндірмейді деген сенімді халықаралық қауымдастыққа жеткізуге бағытталған ресми саясат және саяси ұран болды. Қытай билігі мен ғалымдар арасында бұл терминге қатысты келіспеушіліктер болды, әсіресе "өрлеу" сөзі Қытайдың қазіргі әлемдік жағдайға қауіп төндіретіндігі туралы пікір қалыптастыруы мүмкін деген алаңдаушылық болды. Сондықтан 2004 жылдан бастап Қытай басшылығы "Қытайдың бейбіт дамуы" терминін қолдана бастады. Бұл термин алғаш рет 2003 жылдың соңында Азия форумында (Боао) Орталық партия мектебінің бұрынғы директорының орынбасары Чжэн Бицзянь жасаған сөйлеуінде қолданылды. Чжэн бұл тұжырымдаманы 2002 жылы АҚШ-қа жасаған сапарынан кейін жасады, онда Қытайды қауіп ретінде сипаттайтын жиі және алаңдататын ескертулерді естіді. Ол бұл терминді Қытайға қатысты американдық көзқарасты зерттеу үшін МҚХ (MSS) қызметімен жұмыс істегеннен кейін ойлап тапты. ККП-ның бұрынғы Бас хатшысы Цзян Цземиньнің стратегиялық үлгісі бойынша Қытайдың қарқынды дамуы АҚШ-тың гегемониясымен әлемдік құрылымның бірполярлылығына қарсы тұрған көпполярлы өзгеріс ретінде қарастырылды. Дипломатия саласында бұл доктрина Спратли аралдары, Сенкаку аралдары және Оңтүстік Тибет сияқты шекаралық даулардағы керісіншеліктерді азайтуға шақырады. Қытайдың Жапониямен қарым-қатынасы әлі де қиын болып қалуда және ол әскери жаңарту бағдарламасын жалғастыруда.
Қытай-Америка қатынастары
Цзян Цзэминь басшылығының аяқталуы Қытай-Америка қарым-қатынастарындағы шешімді кезеңді белгіледі. Ынтымақтастықпен өмір сүру үлгісі жаңа нормаға айналды. "АҚШ пен Қытай бір-біріне мұқтаж екенін түсінді, себебі екеуі де билік ету үшін тым үлкен, өзгерту үшін тым ерекше және оқшаулануға мұңкіндік жоқ еді." Қытайдың басшысы Ху Цзиньтао және премьер-министр Вэнь Цзябао Қытайдың дамуын басқаруда және әлемдегі оның рөлін анықтауда бұрынғыдан-жаңарған көзқарас ұсынды. Олар Мәдени революцияны жеке басынан өткермеген және Қытайдың әлемдік держава ретінде анық көтерілісі кезінде билікке келген алғашқы Қытай басшыларының тобы болды. "Олар ұзақ мерзімді тұрақты ішкі өсім кезеңінде және Қытайдың халықаралық экономикалық жүйеге енуінен кейін билікке келіп, әлемнің әр бұрышында мүдделері бар әлемдік держава ретінде "келіп жеткен" Қытайдың бағын алды." Австралиялық сарапшы Алекс Джоске осы доктринаны АҚШ-тағы Сыртқы қауіпсіздік министрлігінің тұрақты ықпалды операциялары арқылы таратылғанын сипаттады. Вашингтон Қытайды халықаралық жүйедегі "жауапты қатысушы" деп сипаттап жауап берді. 2005 жылы АҚШ-Қытай қарым-қатынастары жөніндегі Ұлттық комитетте сөйлеген сөзінде сол кездегі мемлекеттік хатшының орынбасары Роберт Зоеллик Чжэннің мақаласына американдық жауабын ұсынды, ол "Қытайды халықаралық жүйенің артықшылықты мүшесі және қалыптастырушысы болуға шақыруды білдірді". "Бейбіт даму жолын ұстану – субъективті қиялдың немесе есептеулердің нәтижесі емес. Керісінше, бұл бүгінгі әлемнің де, Қытайдың да үлкен өзгерістерге ұшырағанымызды, сондай-ақ Қытайдың бүгінгі әлеммен қарым-қатынасының да үлкен өзгерістерге ұшырағанын түсінуіміздің нәтижесі; сондықтан жағдайды барынша тиімді пайдалану және өзгерістерге бейімделу қажет." Қытай – ең ірі дамушы ел, ал жаһандануға сәйкес экономикалық даму – Қытайдың басты мақсаты. Қытай гегемония емес, көп полюсті әлемді іздейді және басқа елдермен "Бес принципті бейбіт өмір сүру" негізінде қарым-қатынас орнатуға ұмтылады. Қытайдың дамуы үшін бейбіт халықаралық ортаның болуы маңызды. Қытайдың дамуы әлемдік дамудың маңызды бөлігі болып табылады, өйткені Қытай кедейлікті азайтудағы әлемдік табыстарға үлес қосты және энергия тұтынуды азайтуға ұмтылады. Қытайдың өсуі Ұлы дағдарыстың салдарына жеңілдетті. Қытай ғылымға негізделіп дамиды. Ол ішкі нарығын дамытады және индустрияландырудың жаңа жолын ашады, ол таза болады, білім беру арқылы адам капиталын пайдалану арқылы ақпараттық технология мен инновацияларды кеңінен қолданады. Қытай сыртқы саудаға ашық болады. Ол Дүниежүзілік сауда ұйымы сияқты ұйымдарды дамытуға және АСЕАН-Қытай еркін сауда аймағы сияқты институттар арқылы өңірлік интеграцияны қолдауға көмектеседі. Ол сауда және валюта бағамына қатысты дауларды басқа елдермен тең дәрежеде шешеді. Қытай шетелге инвестиция салады және өзінің үлкен жұмыс күшін және экспорттық өнімдерін пайдаланады. Қытай "халықаралық қатынастардағы демократияны" ілгерілетеді, елдердің тең дәрежеде әрекеттесуін, диалог пен көпжақтылықты және мәжбүрлеуді қолдамайды. Қытай дамушы елдердің халықаралық істерге толық қатысуын қолдайды және олардың өзіндік дамуына көмектеседі. Сенім болуы керек және "суық соғыс ойлауынан" бас тарту керек, сондай-ақ қаруды бақылау және ядролық қарусыздануға ұмтылу керек. Қытай өзінің қалған шекаралық дауларын бейбіт жолмен шешеді. 2011 жылдың қыркүйегінде "Қытайдың бейбіт дамуы" атты тағы бір ақ кітап жарық көрді. Онда "Қытай дипломатиясының басты мақсаты – оның дамуы үшін бейбіт және тұрақты халықаралық орта құру" деп айтылды.
Washington responded by describing China as a "responsible stakeholder" in the international system. In a 2005 speech at the National Committee on United States—China Relations, Robert Zoellick, then Deputy Secretary of State, put forward the American response to Zheng's article, which "amounted to an invitation to China to become a privileged member, and shaper, of the international system." "Persisting with taking the path of peaceful development is not the product of a subjective imagination or of some kind of calculations. Rather, it is the result of our profound recognition that both the world today and China today have undergone tremendous changes as well as that China's relations with the world today have also undergone great changes; hence it is necessary to make the best of the situation and adapt to the changes." China is the largest developing country, and economic development according to globalization is China's main goal. China seeks a multipolar world rather than hegemony, and seeks relations with other countries based on the "Five Principles of Peaceful Coexistence". A peaceful international environment is essential for China's development. China's development is a major part of global development, as China has factored in world gains in poverty reduction, and strives to reduce its energy consumption. China's growth has lessened the effects of the Great Recession. China will develop according to science. It will develop its domestic market and pave a new path to industrialisation that is cleaner, and makes more use of information technology and innovation by exploiting its human capital through education. China will remain open to the outside world for trade. It will promote organizations like the World Trade Organization, and support regional integration through institutions like the ASEAN–China Free Trade Area. It will address trade and exchange rate conflicts on an equal footing with other countries. China will invest abroad and maintain its large labor force and exports for use abroad. China will promote "democracy in international relations"; with countries interacting on an equal footing through dialog and multilateralism and not coercion. China will promote the full participation of developing countries in international affairs, and also help them develop themselves. There should be trust and not a "Cold War mentality", and arms control and nuclear disarmament should be pursued. China will resolve its remaining border disputes peacefully. Another white paper with the title China’s Peaceful Development was released in September 2011. It emphasized, "The central goal of China's diplomacy is to create a peaceful and stable international environment for its development."