Кіріспе

Суреттемедегі қозғалыс

Қатты жиекті бояу (hard edge painting) – түстік аймақтар арасында күрт өткелдер кездесетін суреттеме. Түстік аймақтар көбінесе бір тең түстен тұрады. Қатты жиекті бояу стилі геометриялық абстракция, оп-арт, пост-бейнелеу абстракциясы және түстік өріс суреттемесімен байланысты.

Терминнің пайда болуы

"Қатты жиекті сурет" термині 1959 жылы жазушы, куратор және "Лос-Анджелес Таймс" газетінің өнер сыншысы Жюль Лангснер, сондай-ақ Питер Селцпен бірлесіп, Калифорниялық бірнеше суретшілердің туындыларын сипаттау үшін қолданылған. Олар саналы түрде жекеленбеген бояу қолдану тәсілін қабылдады және түстік аймақтарды ерекше қатаңдықпен және айқындықпен бөліп көрсетті. Бұл стиль сол кездегі АҚШ-тың басты сурет салу бағыттарының бірі – абстрактілі экспрессионизмнің кескіндемелік немесе ишаралық формаларына қарсы маңызды реакция болды. Абстрактілі сурет салуға "қатты жиек" тәсілі 1960-шы жылдары кеңінен таралды, алайда оның шығармашылық орталығы Калифорния болды. Басқа ертерек өнер ағымдарында да қатты жиектілік қасиеті кездеседі, мысалы, дәлдікшілер өз жұмыстарында осы қасиетті үлкен дәрежеде көрсеткен. "Қатты жиек" бір немесе бірнеше сурет салу мектебімен байланыстырылуы мүмкін, бірақ ол кез келген суретте кездесетін осы қасиеттерді сипаттау үшін қолданылатын жалпы термин. "Қатты жиекті сурет" бейнелі немесе бейнелеусіз болуы мүмкін.

Төрт абстрактілі классиктер көрмесі

1950 жылдардың соңында Лангснер мен Пётр Селц, ол кезде Помона колледжінің профессоры, Лорсер Фейтельсонның (1898–1978), Фейтельсонның әйелі Хелен Лундебергтің (1908–1999), Джон Маклафлиннің (1898–1976), Фредерик Хаммерслидің (1919–2009) және Карл Бенджаминнің (1925–2012) жаңа туындыларында ортақ белгі байқады. Бұл жеті адамнан тұратын топ Фейтельсонның үйінде осы бейнелеме емес кескіндеме стиліндегі топтық көрмені талқылау үшін жиналды. Лангснер ұйымдастырған «Төрт абстрактілі классик» көрмесі 1959 жылы Сан-Франциско өнер мұражайында ашылып, кейін Экспозиция паркіндегі Лос-Анджелес округінің өнер мұражайына көшті. Хелен Лундеберг бұл көрмеге қосылмады. Бұл көрме британдық өнер сыншысы және кураторы Лоренс Аллоуэй Лондондағы Қазіргі заманғы өнер институтына, сондай-ақ Аллоуэй директордың орынбасары болған Белфастағы Королева университетіне барған кезде «Батыс жағалауының қатаң шекарасы» деп атау алды. Аллоуэй бұл терминді қазіргі американдық геометриялық абстрактілі суретті сипаттау үшін қолданғаннан кейін, ол «форманың қарапайымдығы», «түстің тоқтығы», «бетінің тегіс болуы» және туалдың бетіндегі формалардың байланыссыз орналасуы сипаттамаларымен кеңінен қолданысқа енді.

Калифорниядағы көркем сурет көрмесі

1964 жылы Жюль Лангснердің жетекшілігімен тағы бір маңызды "hard edge" көрмесі, қарапайым "California Hard Edge Painting" деген атпен, Калифорнияның Балбоа қаласындағы Павильон галереясында (сонымен қатар Ньюпорт павильоны деп те аталады) Анкрум галереясы, Эстер Роблс галереясы, Феликс Ландау галереясы, Ферус галереясы және Лос-Анджелес қаласының Heritage галереясының бірлескен күшімен ұйымдастырылды. Фейцелон, Лундеберг, Маклафлин, Хаммерсли және Бенджаминмен қатар, "California Hard Edge Painting" көрмесіне Флоренс Арнольд, Джон Барбор, Ларри Белл, Джон Копланс, Джун Харвуд және Дороти Уолдман да қатысты.

Мұра

2000 жылы Тоби С. Мосс Лос-Анджелестегі галереясында «Төрт абстрактілі классик және біреуі» атты көрме ұйымдастырды. Көрмеде Джон МакЛафлин, Фейтельсон, Хаммерсли және Бенджамин жұмыстары тағы да көрсетілді, ал Лундеберг түпнұсқалық «Қатты жиек» суретшілерінің бесіншісі ретінде қосылды. 2003 жылы Луи Стерн көркем өнер Лорсер Фейтельсонға арналған «Лорсер Фейтельсон және «Қатты жиек» кескіндемесінің тууы, 1945–1965» атты ретроспективті көрме ұсынды. Сол жылы NOHO MODERN «Джун Харвуд: «Қатты жиек» кескіндемесіне қайта қарау, 1959–1969» атты көрмеде Джун Харвудтың туындыларын көрсетті. Көркемсурет сыншысы Дэйв Хики «Лос-Анджелес мектебі»: Карл Бенджамин, Лорсер Фейтельсон, Фредерик Хаммерсли, Джун Харвуд, Хелен Лундеберг және Джон МакЛафлин – осы алты суретшінің орнын бекітті. Бұл көрме 2004–2005 жылдары Лос-Анджелестегі Отис өнер институтының Бен Мальц галереясында өтті. 2007–2008 жылдары Оранж округінің өнер мұражайы «Салқындаудың тууы: Калифорния өнері, дизайны және орта ғасыр мәдениеті» көрмесін ұйымдастырды, онда орта ғасыр дизайны, музыкасы және киносымен қатар, түпнұсқа «төрт абстрактілі классик» жұмыстары да қойылды. «Салқындаудың тууы» көрмесі бүкіл ел бойынша Америка өнерінің Аддисон галереясына (Андовер, М.А.), Калифорнияның Оукленд мұражайына (Оукленд, КА), Милдред Кемпер Лейн өнер мұражайына (Сент-Луис, М.О.) және Джек С. Блантон өнер мұражайына (Остин, ТХ) сапарлады. 2011 жылы бұл стиль Гетти мұражайының «Тынық мұхиты стандартты уақытының» бастапқы нұсқасында, «Л.А. кескіндемесі мен мүсіншілігіндегі өзара әсерлер, 1950–1970» атты көрмеде ерекше көзге түсті. Көрмеде Луи Стерннің жұмыстарынан үзінділер көрсетілді, соның ішінде Карл Бенджаминнің «II кезең» (1958) және Хелен Лундебергтің «Көк планета» (1965) туындылары болды. Луи Стерн көркем өнер Бенджамин, Лундеберг және Фейтельсон сияқты «Қатты жиек» суретшілерінің мұраларын көрсетуді және өкілдік етуді жалғастыруда.