Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1529–1586 жылдардағы ағылшын саясаткері және сарай адамы сэр Генри Сидни (20 шілде 1529 – 5 мамыр 1586) – ағылшын әскері, саясаткер және Ирландияның лорд-депутаты.
English politician and courtier (1529–1586)
Sir Henry Sidney (20 July 1529 – 5 May 1586) was an English soldier, politician and Lord Deputy of Ireland.
Өмірбаян
Ол Пенхёрсттік сэр Уильям Сиднидің (1482 – 11 ақпан 1553) және Энн Пакенхемнің (1511 – 22 қазан 1544) үлкен ұлы болды. Уильям Сидни VIII Генрих пен VI Эдуардтың билігінде көрнекті саясаткер және сарай адамы болды. Ол екеуінен де кең аумақты жерлер алды, соның ішінде Кенттегі Пенхёрст поместьесі, ол отбасының басты резиденциясына айналды. Генри Сидни хан сарайында принц Эдуардтың, кейін король VI Эдуардтың серігі ретінде өсті және Англияның Мэри I және, әсіресе, королева I Елизаветаның қызметінде Корольдің құрметіне ие болды. Ол Ирландияны Елизаветаның басып алуында маңызды рөл атқарды, үш рет Лорд-депутат болып қызмет етті. Оның мансабы Англияда да, Ирландияда да қырқыс дау тудырды.
He was the eldest son of Sir William Sidney of Penshurst (1482 – 11 February 1553) and Anne Pakenham (1511 – 22 October 1544). William Sidney prominent politician and courtier during the reigns of Henry VIII and Edward VI, from both of whom he received extensive grants of land, including the manor of Penshurst in Kent, which became the principal residence of the family. Henry Sidney was brought up at court as the companion of Prince Edward, afterwards King Edward VI, and he continued to enjoy the favour of the Crown, serving under Mary I of England and then, particularly, throughout the reign of Queen Elizabeth I. He was instrumental in the Elizabethan conquest of Ireland, serving as Lord Deputy three times. His career was controversial both at home and in Ireland.
Ирландияға алғашқы сапары
1556 жылы Сидни Ирландияда Лорд-депутаты Томас Радклифф, 3-ші Сассекс графымен бірге қызмет етті, ол өткен жылы оның қарындасы Фрэнсеске үйленген еді. Екеуі де 1558 жылы қайтыс болғанға дейін Мэри патшайымға қызмет етті. Сидни елдегі ағылшын әкімшілігін кеңейтуге үлкен үлес қосты, ол ғасырлар бойы Дублиннің төңірегіндегі Пале деп аталатын аймаққа дейін тарылған еді. Ол сондай-ақ, оның күйеу ағасы жүзеге асырған азаматтық және әскери шараларға қатысты, олар ирланд басшыларын ағылшын тәжіне бағынуға мәжбүр етті, бұл «Бағыну және қайтару» деп белгілі болды. 1557 жылы лорд-депутаттың Ольстерге жасаған жорығы барысында Сидни Ратлин аралын қиратты. Келесі жылы, Сассекс Англияда болмаған кезде, ол Ирландия үкіметін басқаруға толық жауапкершілікті алды және өзін ерекше қабілеттілікпен ұстады. Королева Елизавета таққа отырған кезде лорд-депутаттың Ирландиядан екінші рет кеткені, Шейн О’Ниллмен туындаған мәселелер кезінде басқаруды Сиднидің қолына жүктеді. Ол 1559 жылдың тамызында Сассекс өзінің міндеттеріне мәжбүрлі түрде оралғанға дейін басшымен келісімге келуде үлкен шеберлік танытты. Осы уақытта Сидни Уэльстегі шекара кеңесінің президенті болып тағайындалғаннан кейін Ирландияның вице-казначейі лауазымынан бас тартты. Келесі бірнеше жыл бойы ол негізінен Людлоу қамалында тұрып, Лондонға жиі сапар шекті.
In 1556, Sidney served in Ireland with the Lord Deputy, Thomas Radclyffe, 3rd Earl of Sussex, who in the previous year had married his sister Frances. Both served Queen Mary until her death in 1558. Sidney played a large part in expanding the English administration in the country, which had shrunk over the centuries to the area around Dublin known as the Pale. He was also involved in the civil and military measures taken by his brother in law for bringing Irish chieftains into submission to the English Crown, known as Surrender and Regrant. In the course of the Lord Deputy's expedition to Ulster in 1557, Sidney devastated the island of Rathlin. In the following year, during the absence of Sussex in England, he had sole responsibility for the government of Ireland and conducted himself with marked ability. A second absence of the Lord Deputy from Ireland, on the accession of Queen Elizabeth, threw the chief control into Sidney's hands at the outbreak of trouble with Shane O'Neill, and he displayed great skill in temporising with the chieftain until Sussex reluctantly returned to his duties in August 1559. About the same time, Sidney resigned his office of Vice Treasurer of Ireland on his appointment as president of the council of the Marches in Wales, and for the next few years, he resided chiefly at Ludlow Castle, with frequent visits to the court in London.
Шотландияда
1562 жылдың шілдесінде Елизавета Сидниді Шотландияға жіберді. Оған Елизавета мен Шотландия королевасы Мэридің кездесуін келесі жылға шегеру тапсырылды. Шотландия патшайымы бұл жаңалыққа өте ренжіді және жылады. Ол Шотландия королевасы Мэримен Холируд сарайының бағында болғанда, ұятты жағдай орын алды. Капитан Хепберн патшайымға Сиднимен сөйлесіп тұрғанда қағаз ұсынды. Патшайым оны ағасы Джеймс Стюартқа, сол кезде Мар графына берді, ол оны ашып, төрт шумақтан тұратын ұятты өлеңдер мен порнографиялық суретті тапты. Ал Хепберн осы уақытта Англияға қашып кетті. Мэриге Хепберннің Сиднимен кездесу кезінде араласуы ерекше дүркінді келді.
Queen Elizabeth sent Sidney to Scotland in July 1562. He was instructed to defer a meeting between Elizabeth and Mary, Queen of Scots to the next year. The Scottish queen was unhappy at the news and wept. While he was with Mary Queen of Scots in the garden of Holyrood Palace there was an embarrassing incident. A Captain Hepburn came up to the queen and handed her a paper while she was talking to Sidney. She passed it to her brother, James Stewart, then Earl of Mar who opened it to discover four stanzas of obscene verse and a pornographic drawing. Meanwhile, Hepburn had fled to England. Mary was particularly affronted that Hepburn's intervention occurred during her meeting with Sidney.
Лорд-орынбасары
1565 жылы Сидни Ирландияның лорд-депутаты болып тағайындалды, бұл алдыңғы жылы Сассекс графының орнына келген сэр Николас Арнольдты алмастырды. Ол ағылшын Пэлінің өзі кеткен кездегіден гөрі кедейіп, көтеріліске ұшыраған күйде екенін айтты және басты алаңдаушылықтың себебі О'Нилл кланының басшысы Шейн О'Нилл екенін мәлімдеді. Ол Елизаветаны О'Ниллге қарсы қатаң шаралар қабылдауға көндірді; бірақ соңғысы тікелей шайқастан жалтарғанмен, Сидни О'Ниллдің қарсыласы Калваг О'Доннеллді құқықтарына қайтарды және О'Ниллдің ықпалын кеңейтуіне бөгет қою үшін Дерриде ағылшын гарнизонын орнатты. 1567 жылы Фарсетмор шайқасында О'Доннелл кланынан жеңілгеннен кейін Шейн Антрим кланының басшысы МакДоннеллге бағынды, ол дереу О'Ниллді Кушендаллдағы той кезінде Сиднимен жасалған құпия келісімнің бір бөлігі ретінде пышақтап өлтірді және басын кесті. Содан кейін Сидни оңтүстікке көшті, онда Дезмонд графының 14-ші ұрпағы Джеральд Фицджеральд пен Ормонд графының 10-шы ұрпағы Томас Батлер арасында жанжал тудырды, сондай-ақ бейбітшілікті бұзушылар деп санайтын басқаларды өлімге кесті немесе түрмеге қамады; кейін Олстерге оралған Сидни Шейннің орнына келген Турлоу Луинеах О'Ниллді бағынуға мәжбүр етті. Сидни Тир-Эогейн О'Доннелл кланы мен Антрим МакДоннелл кланына үстемдік ету үшін Белфаст пен Каррикфергуста гарнизон орнатты. Сиднидің лорд-депутаты ретіндегі қызметі даулы, себебі үкімет әскери қарсыластарға қарсы науқанын ғана емес, жалпы шаруаларға қарсы да кеңейтті. Осы кезеңдегі үкіметтік қызметтің ең қараңғы жақтарының бірі – әскери қатаңдықты қарапайым халықтың үлкен бөлігіне ресми түрде қолдану болды. Шаруаларды қорқыту – қарапайым халықтың көпшілігін дәстүрлі жергілікті билеушілермен байланыстыратын байланысты үзудің сенімді тәсілі еді. Корольдік науқандар барысында төмендегілерді өлтіру кеңінен таралды. Бұл тіпті ерекше жағдай деп есептелмеді. Бір саяхатынан оралғаннан кейін лорд-депутаты Сидни Уайтхоллға жазған хатында қызықтап, өте көп ирландтық "арлеттерді" өлтіргендігіне соншалықты мас болғанын, олардың санын жоғалтқанын айтты.
In 1565, Sidney was appointed Lord Deputy of Ireland in place of Sir Nicholas Arnold, who had succeeded the Earl of Sussex in the previous year. He said he found the English Pale to be in a more impoverished and turbulent condition than when he left it, and claimed the chief disturbing factor to be Shane O'Neill, Chief of the Name of Clan O'Neill. With difficulty he persuaded Elizabeth to sanction vigorous measures against O'Neill; and although the latter avoided a pitched battle, Sidney restored O'Neill's rival Calvagh O'Donnell to his rights, and established an English garrison at Derry to prevent O'Neill expanding his influence. In 1567, after being defeated by Clan O'Donnell at the Battle of Farsetmore, Shane surrendered himself to the Chief of Clan MacDonnell of Antrim, who immediately had O'Neill stabbed to death and beheaded during a feast at Cushendall as part of a secret agreement with Sidney. In the aftermath, Sidney turned his attention to the south, where he provoked a quarrel between Gerald FitzGerald, 14th Earl of Desmond, and Thomas Butler, 10th Earl of Ormond, and he executed or imprisoned others he deemed to be disturbers of the peace; then, returning to Ulster, he compelled Turlough Luineach O'Neill, Shane's successor as Chief of the Name, to make submission. Sidney placed garrisons at Belfast and Carrickfergus to dominate both Clan O'Donnell of Tír Eoghain and Clan MacDonnell of Antrim. Sidney's time as Lord Deputy is controversial, due to the fact that the government extended its campaign against not only Gaelic military opponents in the field of battle, but also killings against the general population of the peasantry at large. text=One of the grimmer aspects of government activity during this period was the formal extension of military severity over large sections of the ordinary populace. Threatening the peasantry was a guaranteed way to sever the ties binding the broad mass of ordinary people to their traditional local rulers. In the course of the crown campaigns the killing of the low born became widespread. It was even considered unremarkable. Returning from one of his outings Lord Deputy Sidney joked in a letter to Whitehall that he had killed so many Irish 'varlets', he had lost count.|author=David Edwards|title=Age of Atrocity: Violence and Political Conflict in Early Modern Ireland, 2010.
Десмонд көтерілісі
1567 жылдың күзінде Сидни Англияға оралды және келесі он ай бойы Ирландияда болмады. Қайтып келген соң, ол лорд Берглиге Ирландияның әлеуетін пайдалану, елді жолдар мен көпірлер салу арқылы ашу, Ольстердегі ирландтық рулық жүйені еркін жер иелену жүйесімен алмастыру және аралдың барлық жерінде кең таралған гаэльдық әдет-ғұрыптарды басу шараларын қабылдауға шақырды. 1569 жылы ол Дублинде он жылдан бері өткізілмеген парламент ашылуын қадағалады. Ол Корольдік палатасын құруды ұсынды – Жұлдыз палатасының ирландтық нұсқасы, ол патшайымның қолдауын алды және оның шақырылуынан кейін құрылды. Сидни Мюнстер және Коннахт провинцияларында әскери губернатор («Лорд-президент») тағайындауды ұсынды. Бұл Джеральдин әулетінің Джеймс Фицморис Фицджеральд бастаған Десмонд көтерілісінің біріншісіне әкеп соқты, ол 1573 жылға қарай қатаң түрде басылды. Сидни Ормонд пен Килкеннидегі гиберно-нормандық Батлерлерге қарсы шықты, олар Дублин үкіметінің қолдауымен өз құқықтарын талап еткен Девоннан келген авантюрист сэр Питер Кареудің жерлеріне қатысты мүмкіндіктерді пайдалану талаптарына наразылық білдірді. 1570 жылы сэр Эдмунд Батлердің көптеген ізбасарлары дарға асылды, ал Томас Батлердің үш бауыры, Ормондтың 3-графы, Ирландия парламентінің шешімімен сотталды. Сидни 1571 жылы Ирландиядан патшайым Елизавета көрсеткен мардымсыздыққа ренжіді. 1575 жылдың қыркүйегінде ол үлкен патшалық билікпен оралды және жағдайдың бұрынғыдан да нашар болғанын көрді. Антримде Маккуиллан және Сорли Бой МакДоннелл рулық соғыстың басты қоздырғыштары болды, ал осы солтүстік аймақты бейбіттендіргеннен кейін Сидни оңтүстікке бет бұрып, онда да өз билігін құрметтеуге бірдей сәттілікпен қол жеткізді. Ол ағылшын үлгісінде округтарды бөлу арқылы аралдың әкімшілік аймақтарына өз іздерін қалдырды. Бұрынғы кезде ол Ардес және Кландебой округтерін біріктіріп, Каррикфергус графтығын құрды және О'Фаррелл руының жерін Лонгфорд графтығына айналдырды. Содан кейін ол Коннахтта да осындай саясатты жүргізді, онда Томмондтағы О'Брайен руының жерлері Клэр графтығына айналды, ал Галвей, Мейо, Слиго және Роскоммон графтықтары да шекараланды. Сидни сонымен қатар 1576 жылы Кланрикард графы мен оның ұлдары бастаған көтерілісті басты, ал екі жылдан кейін Рори О'Морды өлімге ұшыратты. Сидни 1578 жылы Муллахмаст қырғыны деп белгіленген Лаойс руларына қарсы жасалған қырқындарға қатысқан деп айыпталды.
In the autumn of 1567, Sidney returned to England, and was absent from Ireland for the next ten months. On his return, he urged Lord Burghley to take measures to exploit what he saw as the potential of Ireland, to open up the country by the construction of roads and bridges, to replace the Irish clan system in Ulster with a system of freehold land tenure, and to repress the Gaelic customs prevalent in every part of the island. In 1569, he oversaw the opening of a parliament in Dublin, the first to be held for ten years. He proposed the establishment of the Court of Castle Chamber – an Irish version of the Star Chamber – which drew the encouragement of the Queen and was established after his recall. Sidney proposed the appointment of a military governor ("Lord President") in the provinces of Munster and Connacht. This provoked the first of the Desmond Rebellions led by James Fitzmaurice Fitzgerald of the Geraldine family, which had been put down with great severity by 1573. Sidney turned on the Hiberno Norman Butlers in Ormond and Kilkenny, who had revolted against the opportunistic claims to their lands by Sir Peter Carew, an adventurer from Devon who pursued his entitlement with the blessing of the Dublin government. In 1570, many followers of Sir Edmund Butler were hanged, and three brothers of Thomas Butler, 3rd Earl of Ormonde, were attainted by an act of the Irish parliament. Sidney left Ireland in 1571, aggrieved by the slight appreciation shown by Queen Elizabeth. In September 1575 he returned with greater royal authority, to find matters in a worse state than before. In Antrim the MacQuillan of the Route and Sorley Boy MacDonnell were the chief fomenters of clan warfare, and after pacifying this northern territory Sidney repaired to the south, where he was equally successful in making his authority respected. He left his mark on the administrative areas of the island by creating shire divisions on the English model. At an earlier period, he had combined the districts of the Ardes and Clandeboye to form the county of Carrickfergus, and had converted the country of Clan O'Farrell into the County Longford. He then carried out a similar policy in Connacht, where the lands of Clan O'Brien in Thomond became County Clare, and the counties of Galway, Mayo, Sligo and Roscommon were also delimited. Sidney also suppressed a rebellion headed by the earl of Clanricarde and his sons in 1576, and hunted Rory O'More to his death two years later. Sidney has also been implicated in the infamous atrocity against the seven Clans of Laois as the Massacre of Mullaghmast in 1578.
Салымның тоқтатылуы туралы дау
Осы арада Сиднейдің орталық үкіметтің әскери жасағын қаржыландыруға арналған жылдық салығы (цес), Пэль ақсүйектерінің наразылығын тудырды. Олар өз шағымдарын жеке Елизавета патшайымға жеткізу үшін Лондонға көрнекті адвокаттардан тұратын делегация жіберді. Оларды Ирландия үкіметінің бірнеше жетекші тұлғалары, әсіресе Ирландияның лорд-канцлері сэр Уильям Джерард қолдады. Джерардтың Сиднейден алыстауы Сидней үшін ауыр соққы болды, өйткені ол соңғы бес жыл бойы Джерардты өзінің ең маңызды одақтасы ("басты кеңесшім") деп санаған еді, ал екеуі арасындағы жанжал Сиднейдің беделін әлсіретті. Цесс саясатының дұрыс еместігі туралы ұсыныстар ақыры жеміс берді: Сиднейдің үлкен ренжігеніне қарамастан, патшайым оның әрекеттерін сынады. 1578 жылдың қыркүйегінде ол елге қайтарылды және Елизавета оны салқын күймен қарсы алды.
Meantime Sidney's annual levy (the cess), which was designed to fund a central government militia, had caused discontent among the gentry of the Pale, who sent a deputation of eminent barristers to London to carry their grievances in person to Queen Elizabeth. They were supported by several leading figures in the Irish Government, notably the Lord Chancellor of Ireland, Sir William Gerard. Gerard's defection was a bitter blow to Sidney, who for the previous five years had regarded Gerard as his indispensable ally, ("my chief counsellor"), and the resulting quarrel between the two men weakened Sidney's position. The arguments that the cess policy was mistaken were ultimately successful: greatly to Sidney's chagrin, the queen censured his conduct. He was recalled in September 1578, and was coldly received by Elizabeth.
Елтаңбасы
Портреттегі байламның ішінде көрсетілген бұл қарулар Виндзордағы Сент-Джордж шіркеуіндегі сэр Генридің байлам бағанасының тақтасындағы қарулармен бірдей. Төрт бөлігінің сипаттамасы 3 D 14, 236B-бетте келтірілген. Біріншісі – Сидни, екіншісі – Кланфорд, үшіншісі – Барингтон, төртіншісі – Мерси, бесіншісі – Мандевилл (портреттегі эскарбункл көлеңкедей бейнеленген, бірақ қара түсті болуы керек), алтыншысы – Четвин, жетіншісі – Белхаус (арыстандар үш қара айқас белгісінің арасында көрсетілуі керек), және сегізіншісі – Брэндон (мұнда арыстанның тәжі Гулс және Аргент түстерінде жартылай-жартылай болуы керек). Портреттегі шығыршық мұрттық белгісі көк түсті, алтын тікендері, жағасы және сызығымен көрсетілуі керек, сол сияқты сол жақ қолдаушы да көк түсті болуы керек. Оң жақ қолдаушы – Брэндон қаруларынан алынған арыстан және алтын жаға мен тізбек орнына көк жаға мен сызықпен сипатталуы керек.
These arms, which are shown within the Garter in the portrait, are the same as those which appear on Sir Henry's Garter Stall Plate in St. George's Chapel, Windsor. The quarterings are blazoned and identified in 3 D 14, folio 236B. The first is Sidney, the second Clunford, the third Barrington, the fourth Mercy, the fifth Mandeville (the escarbuncle in the portrait is painted in a ghost like way but it should be black), the sixth Chetwyn, the seventh Belhouse (the lions should be shown between three black cross croslets), and the eighth Brandon (here the lion's crown should be per pale Gules and Argent). In the portrait, the porcupine in the crest should be blue with gold prickles, collar and line, as should the sinister supporter. The dexter supporter is simply the lion from the Brandon arms and should be so blazoned with a blue collar and line rather than a gold collar and chain.
Кейінгі жылдар
Лондондағы құпия кеңестегі лауазымынан Сидни өзінің ықпалын екінші Десмонд көтерілісін қатыгездықпен басуға пайдаланды, бұл 1579-83 жылдары Мюнстерде көптеген адам өміріне әкелді және нәтижесінде провинция қоныс аударушылар мен фермерлер отбасыларымен мекендеуге берілді. Өмірінің соңына дейін ол негізінен Лудлоу қамалында тұрып, Уэльс шебінің президенті міндеттерін атқарды.
From his position on the Privy Council in London, Sidney used his influence in the bloody suppression of the Second Desmond Rebellion, which led to a great loss of life in Munster in the period 1579–83, and ultimately to the plantation of the province with settler and planter families. He lived chiefly at Ludlow Castle for the remainder of his life, performing his duties as president of the Welsh Marches.
Неке және отбасы
Сидни 1551 жылы Нортумберлендтің 1-ші герцогы Джон Дадлидің үлкен қызы Мэри Дадлиге үйленді. Олардың үш ұлы мен төрт қызы болды. Оның үлкен ұлы сэр Филип Сидни, ал екіншісі Роберт Сидни, Лестердің 1-ші графы болды. Оның қызы Мэри Сидни Пемброктың 2-ші графы Генри Гербертке үйленді және әдеби еңбектерімен замандастарының арасында ең танымал әйелдердің біріне айналды. Ричард Канслер Сидни отбасында өсті.
Sidney married Mary Dudley, eldest daughter of John Dudley, 1st Duke of Northumberland, in 1551. They had three sons and four daughters. His eldest son was Sir Philip Sidney, and his second was Robert Sidney, 1st Earl of Leicester. His daughter, Mary Sidney, married Henry Herbert, 2nd Earl of Pembroke, and by reason of her literary achievements, was one of the most celebrated women of her time. Richard Chancellor grew up in Sidney's household.