Кіріспе

Заң бұзушылық үшін жауапкершілікке тартылмайтын жеке тұлға немесе ұйым.

Заңдық иммунитет немесе қудалаудан иммунитет – бұл жеке тұлға немесе ұйымның осындай жағдайларда жауапкершілікке тартудың маңызынан асатын қоғамдық мақсаттарды қамтамасыз ету үшін заң бұзушылық үшін жауапкершілікке тартылмауына мүмкіндік беретін құқықтық мәртебе. Мұндай заңдық иммунитет қылмыстық қудалаудан, азаматтық жауапкершіліктен (сотқа берілуден) немесе екеуінен де болуы мүмкін. Заңдық иммунитеттің ең белгілі түрлері – парламенттік иммунитет және куәгерлік иммунитеті. Бір автор заңдық иммунитетті «заңды биліктің кері жағы» деп сипаттаған:

Тараптың белгілі бір әрекетке, нысанға немесе мәртебеге қатысты иммунитеті бар, егер осы контексте басқа да тиісті тарап – басқа мемлекет немесе халықаралық агенттік, немесе азамат немесе азаматтар тобы – көрсетілген жағдайда құқықтар мен міндеттер тұрғысынан тараптың құқықтық мәртебесін өзгертуге құқығы болмаса. Билік ету құқығының атынан қолданылуы мүмкін заңдық иммунитеттердің кең ауқымы бар. Халықаралық құқықта мемлекеттердің өкілеттіктерді қолдануы кезінде иммунитеттер құрылуы мүмкін, мысалы, Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенциясы «соғыс немесе басқа да төтенше жағдайлар кезінде» рұқсат еткендей. Сондай-ақ, өкілдерге (депутаттар немесе кеңесшілерге) және мемлекеттік қызметкерлерге қызметтік міндеттерін орындау кезінде берілген қудалаудан иммунитеттер де кең таралған. Мұндай заңдық иммунитеттер заң үстемдігін бұзу мүмкіндігіне байланысты күдік тудыруы мүмкін, немесе мемлекеттік қызметкерлердің өз міндеттерін орындау кезіндегі қажетті қорғау ретінде толыққанды орынды деп есептелуі мүмкін.

Сын

Заңдық иммунитеттер сынға ұшырауы мүмкін, өйткені олар оларды алған адамдар үшін ерекше мінез-құлық стандартын орнатады. Мысалы, бір автор атап өткендей:

blockquote| Ұлыбританияда корольдік құқықтардың кейбір қолданылуы, үкіметке зор және есеп бермейтін дискрециялық өкілдіктер беретіндей көрінеді, лайықты түрде күдік тудырады. Ал парламент мүшелерінің мәжілісте сөйлеуі немесе сотта куәлік беруіне байланысты қылмыстық қудалаудан иммунитет, әдетте, әйтпесе қоғамдық пікірталасқа немесе әділеттің орындалуына кедерес келтіретін күшті (және бай) мүдделерге қарсы қабылданатын қорғау ретінде қарастырылады.