Кіріспе

Оңтүстік Кореяның ресми валютасы

Оңтүстік Корея воны (Белгісі: ₩; Коды: KRW; қазақша=대한민국 원) – Оңтүстік Кореяның ресми валютасы. Бір вон 100 джэонға, ақшаның шағын бірлігіне бөлінеді. Джэон қазіргі кезде күнделікті айналымда қолданылмайды және тек валюта бағамында ғана кездеседі. Валютаны Корея Банкі шығарады, ол елдің астанасы Сеул қаласында орналасқан.

Этимология

Ескі "вон" – қытай юані мен жапон иенының туысы болып табылады, екеуі де испандық америкалық күміс доллардан шыққан. Ол "дөңгелек" мағынасын беретін [[wikt:圓 (원, rr)] ханжасынан алынған, бұл күміс доллардың пішінін сипаттайды. Вон 100 전 (хангуль=전) бөлікке бөлінген, ол өзі қытайлық салмақ бірлігі мацеге туыс және жалпы ақшаның синонимі. Қазіргі вон (1962 жылдан бері) тек хангулмен жазылады және ресми түрде оған ешқандай ханжа байланыстырылмаған.

Банкноттар

1946 жылы Жосон банкі 10 және 100 вон банкноталарын айналымға енгізді. 1949 жылы оларға 5 және 1000 вон банкноталары қосылды. 12 маусым 1950 жылы жаңа орталық банк – Корея банкі құрылды және Жосон банкінің функцияларын өз мойнына алды. 5, 10 және 50 джон, сондай-ақ 100 және 1000 вон номиналындағы банкноттар (кейбіреулері 1949 жылы шығарылған) айналымға енгізілді. 500 вон банкноталары 1952 жылы енгізілді. 1953 жылы банкноттар сериясы шығарылды, олар номиналын ағылшын тілінде вонмен көрсеткенімен, іс жүзінде хванның тұңғыш шығарылымы болды.

Тарих

Вон 1962 жылғы 10 маусымда 1 вон = 10 хван бағамымен қайта енгізілді. 1975 жылғы 22 наурызда соңғы айналымдағы хван монеталары алынып тасталғаннан кейін, ол жалғыз заңды төлем құралына айналды. Оның ISO 4217 коды KRW. 1962 жылы вон қайта енгізілген кезде оның құны 125 вон = 1 АҚШ долларына бекітілді. 1962 және 1980 жылдар аралығында келесі шарттар сақталды:

+ Екінші Оңтүстік Кореялық вон үшін шарттар күні енгізілген АҚШ долларының құны 10 маусым 1962 125 3 мамыр 1964 255 3 тамыз 1972 400 7 желтоқсан 1974 480 12 қаңтар 1980 580

1980 жылғы 27 ақпанда еркін айырбас бағамын орнатуға бағытталған жұмыстар басталды. Вон 1997 жылғы 24 желтоқсанда Халықаралық валюта қорымен келісімге қол қойылғаннан кейін еркін айналысқа жіберілді. Содан кейін 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысының салдарынан вон құны шамамен жартысына дейін төмендеді.

Ақшасыз сынақтар

Оңтүстік Корея экономикасы электрондық төлемдерді пайдалану арқылы өзгере тұрғандықтан, оңтүстік кореялық вон монеталарын тұтынушылар аз қолданады. Корея Банкі монета өндірісін толығымен тоқтату мақсатында, қалдық ақшаны алдын ала төленген карталарға салу арқылы сынақ жобасын бастады. Бірақ 2019 жылдан бастап, бұл бағдарламаға қосылушылар саны азайды.

Қайта атау ұсыныстары

Оңтүстік Корея Ұлттық Ассамблеясында жеңді қайта номиналдау туралы ұсыныстар жиі көтеріліп келеді, яғни 1000 ескі жеңге тең және шамамен бір АҚШ долларына бағаланатын жаңа жең немесе жаңа валюталық бірлік енгізу арқылы. Бұл шараны қолдаушылардың пікірінше, құндырақ валюта бірлігі ел экономикасының күшін жақсы көрсетеді. Алайда, көпшілік бұл идеяға қарсы. Бұған себептер: дереу іске асырылса экономикаға зиян келтіруі мүмкін, жеңге және оның инфляция деңгейіне қатысты жұртшылықтың сенімінде мәселелер жоқ, шығындарды үнемдеудің мүмкіндігі шектеулі, сондай-ақ, шешімін күтіп тұрған маңызды экономикалық мәселелердің болуы.

Ақша өндірісі

Корея Банкі – Оңтүстік Кореяда банкноттар мен монеталарды басып шығару және соғу құқығына ие жалғыз мекеме. Банкноттар мен монеталар Корея Банкінің басшылығымен мемлекеттік корпорация KOMSCO-да басылады және соғылады. Жаңа банкноттар мен монеталар басылып немесе соғылғаннан кейін, топталып немесе оралып, Корея Банкінің бас кеңсесіне жіберіледі. Олар жеткізілгеннен кейін банк сейфіне сақталады, коммерциялық банктерге қажет болған кезде таратуға дайын күйде болады. Жыл сайын, Кореяның екі маңызды мерекесі – Сэллал мен Чусок кезеңінде, Корея Банкі өз валютасының көп көлемін Оңтүстік Кореяның көптеген коммерциялық банктеріне таратады, олар өз клиенттеріне сұраған жағдайда береді.