Кіріспе

Уильям Росс Эшби (1903–1972 жж.) – ағылшын психиатры және кибернетиканың пионері, машиналар мен тірі организмдердегі коммуникация ғылымын және автоматты басқару жүйелерін зерттейтін ғылым. Оның есімі толық қолданылмады: ол Росс Эшби деп танылды. Осы "миссионерлік еңбектері" мен техникалық үлесі Эшбиді "Винерден кейінгі кибернетиканың басты теоретигі" етті. 1921 жылдан бастап ол Кембридждегі Сидни Сассекс колледжінде оқыды, онда 1924 жылы бакалавр, ал 1928 жылы медицина магистрі және дәрігер дипломын алды. 1924 жылдан 1928 жылға дейін ол Лондондағы Сент-Бартоломей ауруханасында жұмыс істеді. Кейіннен ол 1931 жылы психологиялық медицина саласында диплом алды, ал 1930 жылы Кембридж университетінен магистр, 1935 жылы медицина докторы ғылымын қорғады. Эшби 1962 жылдан 1964 жылға дейін Жалпы жүйелер зерттеулер қоғамының президенті болды. 1970 жылдың тамызында зейнетке шыққаннан кейін ол 1970 жылы Уэльс университетінің құрметті профессоры, ал 1971 жылы Корольдік психиатрлар колледжінің мүшесі атанды. 1972 жылдың маусымында оның миында операцияға келмейтін ісік бар екені анықталды және 15 қарашада қайтыс болды.

Журнал

Ашби 44 жылдан астам уақыт бойы жаңа теориялар туралы өз идеяларын жазып, күнделік жүргізді. Ол 1928 жылдың мамыр айында Лондондағы Сент-Бартоломей ауруханасында медицина студенті болып оқып жүрген кезінде бастаған. Ол 25 томдық, барлығы 7189 беттен тұратын кітаптар жинағын жазды. 2003 жылы бұл күнделіктер Лондонның Британ кітапханасына тапсырылды, ал 2008 жылы олар The W. Ross Ashby Digital Archive ретінде онлайн режимде қолжетімді болды. Ашби бастапқыда өз теориялық ізденістерін жеке хобби деп есептеді, ал кейіннен өз жұмысын жариялауды бастау туралы шешімі оған белгілі бір көңіл алаңдығын туғызды. Ол былай деп жазды: «Менің қазіргі қорқынышым – мен көзге түсемін, себебі менің кітабым баспаға дайындалып жатыр. Мұндай сәттілік маған ұнамайды. Менің мақсатым – бір күні кемшіліксіз нәрсе жасау». Онда ол «ұйымдастырудың абстрактілі ғылымы бар, яғни ұйымдастырылған нәрсе қандай екенін сұрамастан, ұйымдастыру туралы заңдар, теориялар мен жаңалықтар жасауға болады» деген пікірін білдірді. Ашбиге арнайы машина жасаудың орнына Э. Тьюрингтің автоматты есептеу машинасы (ACE) пайдалануды ұсынды. Норберт Винер Гомеостаттың тепе-теңдікті іздеудегі мақсатты мінез-құлықты сипаттап, оны «қазіргі заманның маңызды философиялық үлесінің бірі» деп атады. Ашбидің алғашқы кітабы «Миға арналған жоба» 1952 жылы жарық көрді және осы зерттеу бағытын қайта қарастырды.

Кибернетика

Эшби – Рацио клубының алғашқы мүшелерінің бірі болды, ол жас психологтар, физиологтар, математиктер және инженерлердің кибернетика мәселелерін талқылау үшін кездесетін шағын, бейресми асхана клубы еді. Клубты 1949 жылы невролог Джон Бейтс құрды және 1958 жылға дейін жұмысын жалғастырды. Оның "Кибернетикаға кіріспе" кітабының атауы "кибернетика" терминін Норберт Винер "Кибернетика" кітабында алғаш енгізген өзін-өзі реттейтін жүйелерді білдіру үшін қолдануды кеңінен таратты. Кітапта Ашбидің детерминистік, механикалық тұрғысынан тірі организмдердегі гомеостаз, бейімделу, жад және болашақты болжау туралы мәліметтер келтірілген. Эшбидің 1964 жылғы "Көп өлшемді қатынастардың шектеулер талдауы" мақаласы жиын теориясы мен ақпарат теориясына негізделген көп өлшемді жүйелерді модельдеу әдістемесі – қайта құру талдауын зерттеуді бастады, оны кейін Клаус Криппендорф, Джордж Клер және басқалар дамытты. 1970 жылы Эшби үлкен өзара байланысты жүйелердің тұрақтылығына қатысты модельдеу эксперименттеріне қатысты. Бұл жұмыс Роберт Мейдің модельдік экожүйелердегі тұрақтылық және күрделілік туралы зерттеулеріне түрткіс болды.

Түрлілігі

Кибернетикаға кіріспеде Эшби жиынтық кардиналдығын немесе әртүрлілікті ақпаратты өлшеу үшін пайдаланды. Осы арқылы ол қажетті әртүрлілік заңын қалыптастырды. Математикалық тұрғыдан алғанда, заң «екі адамдық ойында мүмкін болатын әртүрлілік екі ойыншыға ашық тұрған таңдаулар санымен анықталады» дейді. Реттеуші мен бұзылыстар көзі арасындағы ойын ретінде қарастырылғанда, «тек әртүрлілік оның әртүрлілігін төмендетуге мәжбүрлей алады; тек әртүрлілік әртүрлілікті жоя алады». Эшбимен бірге жұмыс істеген Конант осыны «Жақсы реттеуші теоремасымен» толықтырып, «кез келген жүйені жақсы реттеуші сол жүйенің моделі болуы керек» деді. Стаффорд Бир әртүрлілік заңын басқару практикасына қолданды, басқару кибернетикасын құрды және Өміршең жүйе моделін жасады. Заңды кеңінен таралған түсіндірмесі «тек күрделілік күрделілікті сіңіреді» болып табылады. Дегенмен, веб-іздеу Эшбиге көптеген сілтемелерді көрсетсе де, мұндай сілтемелер қате болып көрінеді. Бұл фраза Кибернетика қоғамының тізімінде жоқ.

Мұра

Уильям Росс Эшбидің құжаттары Ұлыбритания кітапханасында сақталады. Осы құжаттарға Ұлыбритания кітапханасының каталогы арқылы қол жеткізуге болады. 2004 жылдың 4-6 наурызында Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы кампусында У. Росс Эшбидің туылған күнінің 100 жылдығына арналған конференция өтті. Конференцияда Стюарт Кауффман, Стивен Вольфрам және Джордж Клер баяндама жасады. 2009 жылдың ақпан айында "International Journal of General Systems" халықаралық журналының арнайы саны Эшби мен оның еңбектеріне толық арналды, онда Клаус Криппендорф, Стюарт Амплби және Кевин Уорвик сияқты белгілі ғалымдардың мақалалары жарияланды. Эшбидің қажетті сан алуандық заңы басқару саласындағы зерттеушілерге әсер етті.