Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Антонио Япсутко Фортич (11 тамыз 1913 – 2 шілде 2003) – Баколод диоцезінің үшінші епископы. Ол Негрос аймағында әлеуметтік әділдік үшін күрескен белгілі әлеуметтік белсенді. 2018 жылы Адам құқықтары бұзылу құрбандары жөніндегі комиссия Фортичті әскери тәртіп кезеңіндегі Моту Проприо құрбаны деп мойындады.
Antonio Yapsutco Fortich (11 August 1913 – 2 July 2003) was the third bishop of the Diocese of Bacolod. He is noted for being a social activist who fought for social justice in Negros. In 2018, Fortich was recognized by the Human Rights Victims' Claims Board as a Motu Proprio victim of the Martial Law Era.
Алғашқы жылдар
Фортич 1913 жылғы 11 тамызда Сибулан қаласында, Негрос Ориентал провинциясында дүниеге келген. Ол Думагетте бастауыш және орта мектепті бітірді, ал жоғары және теологиялық білімін Манила қаласындағы Атенео университетінде (Сан-Хосе кіші және Сан-Хосе үлкен семинарияларында) жалғастырды. Оның ата-анасы Игнасио мен Розалия Япсутко Фортич шаруалар болды және ол олардың отбасындағы ең үлкен және жалғыз ұл болған.
Fortich was born on 11 August 1913, in Sibulan, Negros Oriental. He attended elementary and high school in Dumaguete, and pursued his college and theological studies at Ateneo de Manila (San Jose Minor and San Jose Major seminaries). His parents, Ignacio and Rosalia Yapsutco Fortich, were well to do farmers and he was the eldest and only son in their family of two.
Діни қызмет
1944 жылы 4 наурызда, Екінші дүниежүзілік соғыстың қақ ең қызу шағында Фортичті Манила архиепискобы Майкл Дж. О'Доэрти сандарымен қадірледі. Ол епископ Казимиро Лладок басшылығымен Баколод епархиясында қызмет етті, оны Сан-Себастьян соборының көмекші пастыры қызметіне тағайындады. 1949 жылы ол Биннальбағандағы Сан-Исидро Лабрадор приходының пастыры болды (сол кезде Баколод епархиясының құрамында болған), бір жыл сегіз айдан кейін Баколодқа епархиялық собордың пастыры ретінде қайта тағайындалды. 1952 жылы 31 желтоқсанда епископ Мануэль Яп басшылығымен епархияның бас викарийі болып тағайындалды.
On 4 March 1944, at the height of World War II, Fortich was ordained by Michael J. O'Doherty, Archbishop of Manila. He served the Diocese of Bacolod under Bishop Casimiro Lladoc, assigning him as assistant parish priest of the San Sebastian Cathedral. In 1949, he was made parish priest of the San Isidro Labrador Parish in Binalbagan (which was then under the Diocese of Bacolod) until after a year and eight months when he was assigned back to Bacolod as parish priest of the diocesan cathedral. He was then appointed as Vicar General of the diocese under Bishop Manuel Yap on 31 December 1952.
Баколод епискобы
1966 жылы 16 қазанда Епископ Яп қайтыс болғаннан кейін, Фортич жаңа епископ тағайындалғанға дейін епархиялық әкімші болып тағайындалды. 1967 жылы 13 қаңтарда Папа Пауль VI оны епархияның епископы етіп тағайындады. Оның епископтық қызметі епархиясының кедейлері мен қысымға ұшырағандарына зор қамқорлықпен және белсенділікпен ерекшеленді, бұл шіркеудің "кедейлерге басымдық беру" тұжырымымен үйлеседі. Ол Негрос аймағындағы жүздеген акр орманды жойған заңсыз ағаш кесушілердің қызметі туралы үкіметке ескерткендердің бірі болды. Филиппин қант өндірушілерінің қарыздық айналымын тоқтату үшін шағын жер иелері мен қант жұмысшыларынан кооперативтер құрды. Осының нәтижесінде епископ ірі жер иелеріне, оның ішінде конгрессмен Армандо Густилоға қарсы шықты, ол бір кезде оны қорқыту үшін үйіне қол гранатасын лақтырған. Оның тырыстары Папа Иоанн Павел II тарапынан қолдау тапты, ол жеке Баколодқа келіп, 1981 жылғы 20 ақпанда қант құмырсасы жұмысшыларына, жер иелеріне және епархияның жамағатына сөз сөйледі. 1983 жылы ол епархияның Алтын юбилейін тойлауға жетекшілік етті, осы оқиғада кардинал Хайме Син сөз сөйледі.
When Bishop Yap died on 16 October 1966, Fortich was assigned diocesan administrator while waiting the appointment of a new bishop. On 13 January 1967, Pope Paul VI appointed him as bishop of the diocese. His episcopate was marked with great concern and action towards the poor and oppressed of his diocese, which is in line with the church teaching of "preferential option for the poor". He was one of the first people to alert the government to the illegal activities of timber poachers, who had stripped hundreds of acres of forest in Negros. He set up co operatives composed of small landowners and sugar workers, in order to break the debt cycle suffered by Filipino sugar workers. In doing so, the bishop antagonized large landowners, including congressman Armando Gustilo, who at one stage tried to intimidate him by lobbing a hand grenade into his house.' His efforts was encouraged by Pope John Paul II, who personally came to Bacolod and gave a speech to sugarcane workers, landowners, and the faithful of the diocese on 20 February 1981. In 1983, he led the diocese in celebration of its Golden Jubilee, with Cardinal Jaime Sin giving a speech for the occasion.
Зейнеткерлік және өлім
Епископ Фортич 1989 жылғы 31 қаңтарда 75 жасқа толған соң отставкаға кетті. Оның орнын Себудың көмекші епискобы Камило Грегорио басты. Ол Джозеф Эстраданың Филиппин президенті болып сайлануын қолдады, бірақ Эстрада лауазымын жеке байлықты жинау үшін пайдаланғаны белгілі болғанда, епископ қолдауын кері алды. 2003 жылғы 2 шілдеде 89 жасында дүние салды. Оның реквиемдік миссасына мыңдаған адам қатысты, олардың ішінде бұрынғы президент Глория Макапагал Арройо да болды. Ол Баколодтағы Сан-Себастьян соборының оң жағындағы қабірге жерленді. 2013 жылы оның мәйіті сол собордың жанындағы шағын шіркеуге көшірілді.
Bishop Fortich resigned on 31 January 1989 after reaching the mandatory age of 75. He was succeeded by Bishop Camilo Gregorio, then Auxiliary Bishop of Cebu. He supported the election of Joseph Estrada as president of the Philippines, and when it became clear that Estrada was using his position to accumulate personal wealth, the bishop withdrew his support. He died on 2 July 2003, aged 89. His requiem mass was attended by thousands of people, including former president Gloria Macapagal Arroyo. He is buried in a tomb at the right side of the San Sebastian Cathedral in Bacolod. In 2013, his remains were transferred to a side chapel of the same cathedral.
Мұра
1958 жылы ол Ішкі прелат атағымен марапатталды. 1969 жылы Негрос Оксидентал университеті – Recoletos тарапынан гуманитарлық қызметтері үшін философия докторы (Honoris Causa) дәрежесі берілді. Оның есімі Филиппиннің «Батырлар монументі» (Bantayog ng mga Bayani) ескерткішінің естелік қабырғасына Фердинанд Маркостың 21 жылдық диктатурасының зәбірліліктеріне қарсылығын танығандығы үшін жазылған.
He was honoured as Domestic Prelate in 1958. Awarded by the University of Negros Occidental – Recoletos the Honoris Causa: doctor of Philosophy for Humanitarian service in 1969. His name is inscribed on the Wall of Remembrance at the Philippines' Bantayog ng mga Bayani (Monument of Heroes), in recognition of his opposition to the excesses of the 21 year dictatorship of Ferdinand Marcos.