Альпін шаңғысындағы параллель бұрылыс – жылдамдықты сақтап, күш жұмсауды азайтатын тиімді техника. 1930 ж. А. Зелос ойлап тапқан. Шаңғы спорты, техникалар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Альпілік шаңғы спортындағы параллель бұрылыс – шаңғыны бір жиекке бұрып, доға тәрізді иілуге мүмкіндік беретін бұрылу әдісі. Осылай иілген шаңғы сырғақтап қозғалмай бұрылысты орындайды. Бұл, мысалы, Christie stem сияқты бұрынғы техникалардан өзгеше, онда шаңғы денеден сыртқа қарай жылғаланып ("stemming") бүйірлеме күш тудырады. Параллель бұрылыстар сүрткініс күшін азайтады және жылдамдықты сақтауда да, шаңғышының күшін үнемдеуде де тиімді. Параллель бұрылысты 1930 жылдары австриялық шаңғышы, Тирольдегі Зейфельд қаласынан шыққан Антон Зеелос ойлап тапқан. Параллель бұрылыс жасау үшін шаңғышының тізесінен төменгі бөлігі шаңғымен тығыз байланыста болуы және оны жиекке бұруы қажет. Бұл ертедегі шаңғы жабдықтарымен орындау қиын болғандықтан, бұл техниканы жарыс спортымен байланыстырған. Композиттік шаңғылардың, металл жиектердің, босатылатын бекіткіштердің және қатаң пластик бутсалардың енгізілуі бастауыш деңгейіндегі жабдықтарда да параллель бұрылыс жасауға мүмкіндік берді. 1960 жылдардың соңында ол өте қысқа радиусты бұрылыстардан басқа барлық жағдайларда stemming әдісін ығыстырды. 1990 жылдары пішінді шаңғылардың дамуы carving бұрылысын одан әрі жетілдірді. Бүгінде параллель бұрылыс жаңадан бастаған шаңғышыларға шаңғыларын дұрыс салмақтап, олардың жүктемесін өзгертудің маңыздылығын үйрету үшін қолданылады. Олар тік беткейлерде, трассадан тыс және мұзды беткейлерде шаңғы тебудің негізгі әдісі болып табылады.
The parallel turn in alpine skiing is a method for turning which rolls the ski onto one edge, allowing it to bend into an arc. Thus bent, the ski follows the turn without sliding. It contrasts with earlier techniques such as the stem Christie, which slides the ski outward from the body ("stemming") to generate sideways force. Parallel turns generate much less friction and are more efficient both in maintaining speed and minimizing skier effort. The parallel turn was invented in the 1930s by Austrian ski racer Anton Seelos from Seefeld in Tirol. Parallel turns require solid contact from the skier's lower leg to the ski to rotate it on edge. This was difficult to achieve with early ski equipment, limiting the technique to the high performance realm of racing. The introduction of composite skis, metal edges, releasable clamping bindings, and stiff plastic boots combined to allow parallel turns even on beginner equipment. By the late 1960s it rapidly replaced stemming for all but very short radius turns. The evolution of shaped skis in the 1990s advanced the carving turn to preeminence. Today parallel turns are taught to teach novice skiers the effect of weighting and unweighting their skis. They are still the basic technique for steep hills, off piste and mogul skiing.
Негізгі іс-қимыл
Параллель бұрылыс екі динамикаға негізделеді: шаңғы мен қар беті арасындағы бұрышты азайту арқылы шаңғының алдыңғы жағы төмен қарай сырғанап (ішке қарай) және содан кейін шаңғының шетін өзгертуге күш салу арқылы шаңғыны ең үлкен еңістік бойымен бұру (сыртқа қарай). Шаңғышы қалаған бұрылыс бағытына қарай тізелерін немесе бүкіл денесін жылжыту арқылы бұрылысты бастайды. Тізе қозғалысы тобық арқылы шаңғы буттарының жоғары жағына, байлауларға, содан кейін шаңғыға беріледі. Бұл шетке ұсталуын азайтады және шаңғылардың шеттерінде айналуына себеп болады, ал шаңғышының салмағы мен күші шаңғы шеттерін өзгертіп, оларды ең үлкен еңіс сызығы арқылы бұрады. Бұрылысты тоқтату үшін тізе немесе дене шеттері қайтадан бейтарап күйге келтіріледі, шеттер ұсталып, сырғанау тоқтағанша. Екі шаңғы да қатысады, бірақ практикада бұрылыстың сыртқы жағындағы шаңғы басым. Аяқтарды жаққа жылжыту ауырлық орталығын өзгертеді, бұл белдіктің қарсы бағытта жылжуымен теңестіріледі. Бұл шаңғышының жоғарғы денесін тік ұстауға, ал төменгі бөлігі мен аяқтарын бір жақтан екінші жаққа жылжытуға мүмкіндік береді. Шаңғышы шаңғысының алдыңғы бөлігіне қысым жасап, шаңғышының салмақ орталығын алға және артқа қарай аяқ басының үстінде ұстайды. Параллель бұрылысты динамикалық "салмақ беру" арқылы жақсартуға болады. Бұрылыстар көбінесе бір бағыттан екіншісіне ауысатын үздіксіз доғалар тізбегімен байланыстырылады. Денені ауыстырғыш арқылы көтеру шаңғы доғаларын ішінара босатып, қарсы бағытқа өтуді жеңілдетеді.
The parallel turn relies on two dynamics: releasing the edge hold by reducing the angle between ski and snow surface which makes the front of the ski skid downhill (skidding inwards) and then applying a force to change the edge and make the ski turn across the line of greatest slope (skidding outwards). The skier initiates the turn by moving their knees or the whole body laterally in the direction of the desired turn. The motion of knees is translated through the calf to the high cuffs on the ski boots, to the bindings, and then to the skis. This reduces the edge hold and causes the skis to rotate on their edges, with the skier's weight and the force they put upon them to change the edge of the skis which turns them across the line of greatest slope. To stop the turn the knee or the body is rotated back to the neutral position until the edge holds and the skidding stops. While both skis take part, in practice the ski on the outside of the turn is dominant. Moving the legs to the side shifts the center of gravity, compensated for by moving the hips in the opposite direction. The effect is to keep the skier's upper body upright while the lower torso and legs shift side to side. The skier pressures the front of their skis to keep the fore and aft center of gravity of the skier's mass over their toes. The parallel turn can be improved through dynamic "weighting". Turns are often linked in a series of continual arcs, one direction then the other. Lifting the body through the middle of the switch partially releases the skis arcs, easing the transition to the opposite direction.
Техниканы өзгерту
1990 жылдары шаңғылардың ұштары мен құйрықтары белгішесіне қарағанда біртіндеп кеңейтілді. Осы "қалыпталған" немесе "параболалық" шаңғылардың қабырғасын қарға тигізу нәтижесінде қисық бет пайда болып, бұрылу жасалады.
In the 1990s skis were progressively widened at the tips and tails relative to the waist. Applying an edge of these "shaped" or "parabolic" skis brings a curved surface to the snow, resulting in a carve turn.