Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Колорадо жазығының тіктеуі, Аризона, АҚШ
Escarpment of the Colorado Plateau in Arizona, US
Моголлон жиегі (/mʌɡ/) – АҚШ-тың Аризона штатының солтүстік бөлігін кесіп өтетін топографиялық және геологиялық ерекшелік. Оның ұзындығы шамамен 322 км (200 миль) болып, Солтүстік Явапай округінен басталып, шығысқа қарай Нью-Мексико шекарасына дейін созылады. Бұл Аризонадағы Колорадо жазығының оңтүстік жиегін құрайды.
The Mogollon Rim (/m//ʌ//ɡ//ᵻ/'/j//oʊ//n/ or /m//oʊ//ɡ//ə/'/j//oʊ//n/ or /m//ɒ//ɡ//ɒ//dʒ//ɔː//n/) is a topographical and geological feature cutting across the northern half of the U. S. state of Arizona. It extends approximately 200 mile (322 km), starting in northern Yavapai County and running eastward, ending near the border with New Mexico. It forms the southern edge of the Colorado Plateau in Arizona.
Сипаттама
Колорадо жазығының оңтүстік-батыс шетін анықтайтын жар. Оның орталық және ең әсерлі бөліктері биік әктас және құмтас жартастарымен ерекшеленеді, атап айтқанда Кайбаб әктасы және Коконино құмтасы. Бұл жар эрозия және жарықтардың нәтижесінде пайда болды, соның салдарынан Fossil Creek Canyon және Pine Canyon сияқты шатқалдар қалыптасты. Моголлон атауы 1712-1715 жылдар аралығында Нью-Мексиконың испан губернаторы Дон Хуан Игнасио Флорес Моголлонның құрметіне берілген. Моголлон жарының оңтүстігіндегі жердің көп бөлігі теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, ал жардың биіктігі шамамен 8000 футқа (2438 м) жетеді. Пондероза қарағайларының кең ормандары жартастың етегінде де, солтүстікке қарайғы жазықта да кездеседі. Моголлон жары флористикалық және фауналық шекара болып табылады, Роки тауларына тән түрлер жазықтың үстінде, ал Мексиканың Сиерра-Мадре Оксиденталь тауларына тән түрлер төменгі беткейлерде және оңтүстікке қарайғы Мадреан аспан аралдарында (биік, оқшауланған тау тізбектерінде) мекендейді. Моголлон жарының әктастары мен құмтастары карбон және перм кезеңдерінде шөгінділердің жиналуынан пайда болған. Осы жартастардың кейбір формацияларын Гранд-Каньонның қабырғаларында да көруге болады. Көптеген жерлерде жар кең базальттық лава ағындарымен жабылып немесе көміліп жатыр. Моголлон жарының ең жоғарғы құмтас қабаты Коконино құмтасы деп аталады, ол кейде бірнеше жүз футқа жететін ақ жартастарды құрайды. Перм кезеңіне жататын бұл формация желмен соққан (эолиялық) шығу тегіне ие және жер бетіндегі ең қалың құмдық дөңгелектерден пайда болған құмтастардың бірі болып табылады. Моголлон жарының жанындағы қалалар мен кенттерге Пейсон, Седона, Шоу Лоу, Альпин және Пинетоп Лейксайд жатады. Моголлон жары Флагстафф пен Финикс арасында солтүстіктен оңтүстікке қарай өтетін 17 тас жолымен шамамен екіге бөлінген. 2002 жылдың маусым айында Моголлон жарының шығыс бөлігі Аризона штатындағы екінші ірі өрт – Родео-Чедски өртінің ошағы болды. Моголлон жары 1990 жылдың 25 маусымында басталған Дуд өртінің де орны болды. Өрт кең аумақты қамтып, алты өрт сөндірушінің қаза болуына әкелді. 1990 жылдан бері Моголлон жарының бойында көптеген ірі өрттер болды, ал аймақтың Пондероза қарағай ормандары бұрынғы өрттерді тоқтату шаралары мен құрғақ отынның жиналуына байланысты әлі де осал болып қалып отыр. Батыс романдарының авторы Зейн Грей Тонто өзенінің үстінде, Пейсонның солтүстік-шығысында Моголлон жарының етегінде аңшылық үйі салған. 1960 жылдардың соңында бұл үйді Феникстің кондиционер өндірушісі Уильям Геттл қалпына келтірді, бірақ ол 1990 жылы Дуд өртінен қирады. Луи Л’Амурдың "Сакет бренді" романы Моголлон жарының маңындағы оқиғаларды сипаттайды және оның жартастарының көрнекті суреттемелерін қамтиды.
The Rim is an escarpment defining the southwestern edge of the Colorado Plateau. Its central and most spectacular portions are characterized by high cliffs of limestone and sandstone, namely the Kaibab Limestone and Coconino Sandstone cliffs. The escarpment was created by erosion and faulting, creating canyons such as Fossil Creek Canyon and Pine Canyon. The name Mogollon comes from Don Juan Ignacio Flores Mogollón, the Spanish Governor of New Mexico from 1712 to 1715. Much of the land south of the Mogollon Rim lies above sea level, with the escarpment rising to about 8000 feet (2438 m). Extensive Ponderosa pine forests are found both on the slopes of the Rim and on the plateau to the north. The Mogollon Rim is a major floristic and faunal boundary, with species characteristic of the Rocky Mountains living on the top of the plateau, and species native to the Mexican Sierra Madre Occidental on the slopes below and in the Madrean Sky Islands (high, isolated mountain ranges) further south. The Mogollon Rim's limestones and sandstones were formed from sediments deposited in the Carboniferous and Permian Periods. Several of the Rim's rock formations are also seen on the walls of the Grand Canyon. In many places, the Rim is capped or buried by the extensive basaltic lava flows. The uppermost sandstone stratum of the Mogollon Rim, called the Coconino Sandstone, forms white cliffs that sometimes reach several hundred feet high. This formation of the Permian Period is of aeolian (windblown) origin and is one of the thickest sand dune derived sandstones on earth. Cities and towns near the Mogollon Rim include Payson, Sedona, Show Low, Alpine and Pinetop Lakeside. The Mogollon Rim is practically bisected by Interstate 17 which runs north to south between Flagstaff and Phoenix. In June 2002, the eastern portion of the Mogollon Rim was the site of Arizona's second largest wildfire, the Rodeo–Chediski Fire. The Mogollon Rim was also the site of the Dude fire that started on June 25, 1990. This fire grew to cover over and killed six wildland firefighters. Other large fires have burned along the Mogollon Rim since 1990, and the area's Ponderosa pine forests remain vulnerable because of past fire suppression efforts and the buildup of available dry fuel. Western novel author Zane Grey built a hunting cabin on the slopes of the Mogollon Rim just northeast of Payson, above Tonto Creek. The cabin was restored by the Phoenix air conditioning magnate William Goettl during the late 1960s, but it was destroyed by the Dude Fire in 1990. Louis L'Amour's novel The Sackett Brand, set near the Mogollon Rim, includes descriptions of its cliffs.