Кіріспе

Аэролифтің түрі

Фунител – канат жолының бір түрі, көбінесе шаңғышыларды тасымалдау үшін қолданылады, бірақ кем дегенде біреуі зауыттың әртүрлі аймақтары арасында дайын машиналарды тасымалдауға пайдаланылады. Ол стандартты гондола лифтінен екі параллель жоғарғы кабельге бекітілген екі қолдың болуымен ерекшеленеді, бұл жоғары желде тұрақтылықты арттырады. "Фунител" атауы француз тіліндегі "funiculaire" және "telepherique" сөздерінің қосылуынан пайда болған. Шаңғышыларды тасымалдау үшін қолданылғанда, фунителдер биікке жылдам жетуге мүмкіндік береді. Саяхат барысында шаңғы немесе сноубордты шешіп, қолыңызға ұстау қажет. Конфигурациясына қарай, кабиналарда орындықтар болуы немесе болмауы мүмкін. Орындықтары жоқ фунителдер, басқа үлкен канат жолдары сияқты, ұзақ сапарларда ыңғайсыз болуы мүмкін. Фунителдер кабиналардың бірінен соң бірі келу аралығын қысқартады және әр кабинаға шамамен 20-30 адам сыяды.

Шолу

Фунитель қондырғысы екі кабельді (немесе екі контурға орналастырылған бір кабельді) екі терминал арасында керіледі және аралық тіреулермен қолдау табады. Терминалдан терминалға қозғалғанда, бірқатар ажыратылатын жолаушылар кабиналарының әрқайсысы дәл бірдей жылдамдықпен қатар қозғалатын екі кабельге ілінеді. Бұл технология екі монокабельді (тасымалдау және жетекке қызмет ететін) лифттен дамытылды. Бұл технологияны француз инженерлік компаниясы Денис Крейссельс SA әзірледі және 1980 жылдары Poma компаниясы өндірді. 1990 жылдары алғашқы фунительдер құрылыс жасалды, олар бұрынғы DMC лифттерінен екі кабельдің арақашықтығы кабинаның астынан емес, арасында ілуге мүмкіндік беретіндей етіп орналасуымен ерекшеленді, соның салдарынан, желдің күшті соғуында құрылымды тербететін ұзын ілгіш қолдың қажеттілігі болдырмады. Осы алғашқы фунитель қондырғыларында екі кабельге жеке-жеке кернеу жүйелері және әр кабель үшін бөлек, электр синхронды моторлар орнатылған. Кейіннен екі контурлы монокабель (DLM) жасалды, ол төмендегі схемада көрсетілгендей, екі рет оралған бір кабельден тұрады. DLM кабина ілінген кабель бөлімдерінің жылдамдығын моторларды синхрондау қажеттілігінсіз бірдей ұстап тұрады. Бірінші фунитель 1990 жылы Валь-Торнсте Денис Крейссельс SA және Enterprises Reel және Städeli Lift компанияларымен салынды. Еуропадан тыс жерде салынған алғашқы фунитель стиліндегі лифт 1988 жылы Ян Лифт компаниясы салған Калифорниядағы Маммот тауының жанындағы Джун Маунтин шаңғы курортында орналасқан. Ян Кучински, "Ян" компаниясының иесі, АҚШ патенті 4,848,241-ге сілтеме жасай отырып, фунитель лифтін өзі ойлап тапқанын мәлімдеді. Дегенмен, "QMC" басқа фунительдерден тік орналасқан жетек дөңгелектері бар төрттік монокабельдік конструкциясымен ерекшеленді. QMC түрлі конструкциялық ақауларға тап болды, соның ішінде қауіпсіз емес Ян кабельдерінің ұстағыштары да бар еді, және 1996 жылы Калифорния қауіпсіздік инспекторлары оны тоқтатты және келесі бірнеше жыл ішінде бөлшектеді. Фунитель жолаушылар кабиналары төрт серіппелі ұстағыш арқылы жоғарғы кабель бөлімдеріне қосылады – әр кабель бөлімі үшін екі. Басқа ажыратылатын тасымалдаушы лифттер сияқты, кабиналар терминалда жолаушыларды отырғызу үшін тежеледі және кабельдерден ажыратылады, содан кейін жылдамдығы арттырылып, екінші терминалға өту үшін қайта қосылады.

Қайталанатын түтік

1985 жылы Poma компаниясы Франциядағы Межев қаласында кері бұрылатын кабельді жол құрылысын жасады. Бұл жүйе бастапқыда DMC лифті деп аталған, бірақ ол кейіннен DLM конфигурациясын қолданды. Қазіргі заманғы кабельді жолдардан айырмашылығы, бұл жүйедегі кабель үздірілмей қозғалмайды. Оның орнына, жүйе әуедегі трамвай сияқты жұмыс істейді, екі үлкен кабиналар бір-біріне қарай қозғалады. Бұл кабиналар қалыпты жағдайда кабельден ажырамайды. 1993 жылы Монтморенси шаршымаларында (Канада) Doppelmayr компаниясының француз және канадалық еншілес компаниялары ұқсас жүйе салды. 2002 жылы Poma компаниясы Францияның Валь-Торн қаласында кері бұрылатын кабельді жол орнатты. Екі үлкен кабинаның орнына, бұл жүйеде үш кішкентай кабинаннан тұратын екі топ бар, олар бір-біріне қарай қозғалады. Doppelmayr компаниясы 2004 жылы Франциядағы Альп-д’Юз қаласында ұқсас жүйе салды. Валь-Торн қаласындағы тағы бір ұқсас жүйені 2011 жылы швейцариялық Bartholet компаниясы салды.