Фреге ұғым мен объектіні ажыратып, тіл философиясына үлкен үлес қосты. "Сократ – философ" мысалы арқылы ұғымдар мен объектілердің маңызын түсіндіреді. Логика мен математикаға әсері зор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тіл философиясында ұғым мен нысан арасындағы ерекшелік 1892 жылы неміс философы Готтлоб Фрегеге қатысты ("Ұғым және нысан" атты мақаласында; нем.: "Über Begriff und Gegenstand").
In the philosophy of language, the distinction between concept and object is attributable to the German philosopher Gottlob Frege in 1892 (in his paper "Concept and Object"; German: "Über Begriff und Gegenstand").
Шолу
Фрегеге сәйкес, жеке ойды білдіретін кез келген сөйлем, объектіні білдіретін сөз тіркесінен (өзгеше есім немесе жалпы термин және анықталған артикль) және ұғымды білдіретін предикаттан (копула "болу", жалпы термин және анықталмаған артикль немесе сын есім) тұрады. Демек, "Сократ философ" деген сөйлем "Сократ" деген сөзден, ол Сократ объектісін білдіреді, және "философ" деген ұғымды білдіретін бөліктен құралады. Бұл дәстүрлі термин логикасынан елеулі алшақтық болды, онда әрбір пікір (яғни сөйлем) "болу" копуласымен байланысқан екі жалпы терминнен тұратын еді. Бұл айырмашылық логика мен математиканың дамуы үшін маңызды болды. Фрегенің ажыратуы жиын, элемент пен жиын арасындағы қатынас, бос және шексіз жиындар туралы түсініктерді нақтылауға көмектесті. Алайда, Фреге класы (оның терминологиясында ұғымның кеңеюі) қазіргі итеративті жиын тұжырымдамасынан өзгеше. Фрегенің ажыратуы белгілі бір қиындыққа немесе "тілдің қиындығына" алып келеді, яғни ұғымды білдіруге арналған кейбір тіркестер – Фреге мысалы, "ат ұғымы" – грамматикалық тұрғыдан алғанда, оның өлшемдері бойынша объектіні білдіретін тіркестер болып табылады. Осылайша, "ат ұғымы ұғым емес, ал Берлин қаласы – қала". Энтони Кенни бұл ажыратуды негіздеуге тырысты, ал Хартли Слейтер және Криспин Райт сияқты басқа философтар бұл ерекшеленген категориядағы нысанды жеке заттардың жеке терминдерді қолданумен байланыстыру мүмкін емес деп мәлімдеді.
According to Frege, any sentence that expresses a singular thought consists of an expression (a proper name or a general term plus the definite article) that signifies an object together with a predicate (the copula "is", plus a general term accompanied by the indefinite article or an adjective) that signifies a concept. Thus "Socrates is a philosopher" consists of "Socrates", which signifies the object Socrates, and "is a philosopher", which signifies the concept of being a philosopher. This was a considerable departure from the traditional term logic, in which every proposition (i. e. sentence) consisted of two general terms joined by the copula "is". The distinction was of fundamental importance to the development of logic and mathematics. Frege's distinction helped to clarify the notions of a set, of the membership relation between element and set, and of empty and infinite sets. However, Frege's conception of a class (in his terminology an extension of a concept) differs from the current iterative conception of a set. Frege's distinction leads to the famous difficulty or "awkwardness of language" that some expressions which purport to signify a concept — Frege's example is "the concept horse" — are grammatically expressions that by his criterion signify an object. Thus "the concept horse is not a concept, whereas the city of Berlin is a city". Anthony Kenny sought to justify the distinction, other philosophers such as Hartley Slater and Crispin Wright have argued that the distinguished category of entity cannot be associated with predication in the way that individual objects are associated with the use of singular terms.