Кіріспе

1552/3 – 1631) – ағылшын авторы. Габриэль Харви (шамамен 1552/3 – 1631) – ағылшын жазушысы. Харви белгілі ғалым болды, оның беделі Томас Нашемен болған даудан зардап шекті. Генри Морли Fortnightly Review журналында (1869 жылғы наурызда) жариялаған мақаласында Харвидің латын тіліндегі еңбектері оның әдетте оның есімімен байланыстырылатын педанттық пен мақтанға қарағанда өзгеше қасиеттерімен ерекшеленгенін көрсетіп, дәлелдеді.

Отбасы

Габриэль Харви – Джон Харвидің (1593 жылы қайтыс болған) үлкен ұлы, шаруа фермері және Эссекс қаласының Сафрон Уолден ауылынан шыққан арқан өру шебері, оның әйелі Элис (1613 жылы қайтыс болған). Оның екі кіші інісі, Ричард және Джон (1592 жылдың шілде айында қайтыс болған) және бір қарындасы, Мерси болған.

Білім

Харви алғашқы білімін қаладағы грамматикалық мектепте алды және 1566 жылы Кембридждегі Крайст колледжіне қабылданды. 1570 жылы ол Пемброк Холлдың стипендиаты болып сайланды. Осы жерде ол Эдмунд Спенсермен достық қарым-қатынас орнатты, ол, мүмкін, оның шәкірті болған.

Мансап

Ол 1576 жылы риторика пәнінен оқытушы болды, ал 1578 жылы Елизавета патшайымының Аудли Энд Хаусына Сэр Томас Смитқа келген кезде, оның алдында публично пікір таласуға тағайындалды. Келесі жылы ол Спенсерге жоғары лауазымды тұлғаларға қатысты сатиралық өлеңдерін рұқсатсыз жариялағаны туралы шағымданып, мансабына зиян келтіруі мүмкін екенін айтты. 1583 жылы ол Кембридж университетінің кіші прокторы болды, ал 1585 жылы ол 1578 жылдан бері мүшесі болған Тринити Холлдың магистрі болып сайланды, бірақ бұл тағайындау сотта күшін жойған сияқты. Ол Спенсерді Роберт Дадли, Лестер графымен таныстырды, және осы байланыс оның Сиднимен достығын түсіндіруі мүмкін. Бірақ, қамқорлыққа қарамастан, 1598 жылы Тринити Холл магистрі лауазымына екінші рет үміткерлік жасағанда сәтсіз аяқталды. 1585 жылы ол Оксфорд университетінен D. C. L. академиялық дәрежесін алды және Лондонда адвокат ретінде жұмыс істеді. Габриэльдің ағасы Ричард Харви Мартин Марпрелат дауларына қатысып, Роберт Грин мен оның әріптестерін сықақтап ренжітті. Грин өзінің «А Quip for an Upstart Courtier» атты кітабының бірінші басылымында төрт Харви бауырларына қатысты өткір сын-ескертпелерді қосып, олардың шебердің ұлдары екенін атап өтті. 1599 жылы архиепископ Уитгифт заманауи сатираға қарсы күресті күшейтті, және Харви мен Нашенің трактаттары, басқа кітаптармен бірге, жойылды, оларды қайта басып шығаруға тыйым салынды. Харви өмірінің соңғы жылдарын Сафрон Уолденде зейнеткерлікте өткізіп, 1631 жылдың 7 ақпанында қайтыс болды. Габриэль Харвидің хаттар кітабы, 1573–80 (1884, ред. E J L Scott, Camden Society), Спенсер мен Харви арасындағы хат алмасудың жазбаларын, Пемброк Холлдағы дауларға қатысты хаттарды және жас дворянның оның қарындасы Мерсиге қызығушылығы туралы ерекше хат алмасуды қамтиды. Британ мұражайындағы Квинтилианның (1542) бір данасы Харви жасаған көптеген түсіндірмелермен толық. Харви сонымен қатар сөздерді жаратумен айналысқан және шамамен 1590 жылы «жовиал» сөзін (латын тілінен «Юпитерге немесе Жовеге қатысты» деген мағынада) алғаш рет қолданған, сондай-ақ «ішкі сезім», «көптеген», «идиома», «жақсы таныс» және «қатыгездік» сөздерін ойлап тапқан деп есептеледі. Бұл талап бәсекелес Томас Нашенің сынағымен расталады, ол Харвиді осы сөздердің авторы деп атайды, Харвидің сөздерін ұнатпайтынын білдіреді және олар уақыт сынағынан өтпейді деп болжайды. Этимолог Роберт Хендрикссон өзінің «Сөздер мен фразалардың шығу тегінің энциклопедиясында» Харвидің осы сөздерді жасауына қатысқанын да айтады.

Нашемен араздық

Роберт Гриннің қайтысынан кейін Харви «Төрт хат және белгілі бір сонеттер» (1592) атты еңбегін жариялады, онда Гриннің өмірінің соңғы жылдарындағы қасіретті оқиғалар баяндалды. Наше Харвилермен жеке есебін «Страндж Ньюс» (1593) еңбегінде түгелдеді. Харви, Нашенің «Пирс суперэрогациясы немесе Ескі Есекке жаңа мадақ» (1593) еңбегіндегі жеке айыптауларын жоққа шығарды. Діни туындысы «Иерусалимге төгілген Мәсіхтің жастары» (1593) еңбегінде Наше Харвиден толық кешірім сұрады, бірақ Харви «Қайғылы мазмұндағы жаңа хат» (1593) арқылы дауды қайтадан қозғады. Харви, Нашенің кешірім сұрауын басылымда көрмеген болуы мүмкін, бірақ осыған ұқсас әңгімелерді естіген еді. Ол, Нашенің пікір өзгергені туралы хабарларды, қара нақылдағы дәлелдерімен көріп тексергенге дейін сенгісі келмеді: «Ашық реніш ашық мойындалғанша және басылымда жоққа шығарылғанша, мен Әйіпті Томас шәкірттерінің бірімін, сенуге асықпаймын». Әрине, Харви «Жаңа хатты» жазған кезде «Мәсіхтің жастарына» қол жеткізбеген болуы керек. Наше «Христес жастарының» (1595) жаңа басылымында кешірім сұрауын кері алып, Харвидің татуласуды қалап, Нашенің қоғамдық кешірім сұрауына итермелегенін айтты, бірақ ол осыны істей салысымен, өзінің тырысы үшін ақымаққа айналды: «Барлық анттар мен уәделердің ант берген жауы, жеке құлдықпен мойынсұну арқылы жалпы жұртты татуластыруға тырысып, қолданылмай қалған бос анттардың қулықты шабуылымен, мені мәңгілік намысқа сатып жіберді (тозақтағы өзінің азаптау орны). Мен одан артығын айта алмаймын, бірақ шайтан мен ол сөздеріне адал емес». Наше «Жаңа хатқа» жауап беруге екі жылға жуық уақыт кетті. Харвидің жеңіске мақтан тұтқанын естігенде, ол серияның ең өткір сатирасын – «Сэфрон Уолденмен бірге бол» (1596) еңбегін жариялады. Харви жауап бермеді. Кейін Кембридждік Ричард Личфилд «Томас Наш мырзаның киімдерін түзету» (1597) еңбегінде Нашені сынады. Ол өзінің еңбегіне «жоғары мәртебелі меценат Дон Рихардо де Медико Кампо» деген атпен қол қойды, бұл оның атына ойнап айтылған сөз (яғни «дәрігерлік егістік»). Бұл еңбек бұрын Харвиге жатқызылған еді.

Баспалар мен түсініктемелер

Оның толық шығармаларын Гросарт Хут кітапханасы үшін Мемориалдық кіріспемен редакциялады (1884–1885). Сондай-ақ, Айзек Дизраэлидің "Әдеби күлкі" туралы "Авторлардың бақытсыздықтары" (ред. 1840); Томас Уортонның "Ағылшын поэзиясының тарихы" (ред. Уильям Хазлитт, 1871); Джон Пэйн Коллиердің "Ағылшын тіліндегі ең сирек кітаптар туралы библиографиялық және сындық шолу" (1865) және Томас Нашенің еңбектері де қараңыз. Харвидің памфлеттерінің қазіргі заманғы басылымы, Томас Наше бойынша Кардифф университетінде Питер Бринмор Робертс докторлық диссертациясы ретінде дайындалды (2010). Харвиге тиесілі түсіндірмелер жазылған бірқатар кітаптар "Ерте замана Еуропасындағы оқу археологиясы" жобасы аясында цифрландырылды.