Кіріспе

Associated Press Stylebook (көбінесе AP Stylebook деп аталады), сондай-ақ Associated Press Stylebook және Медиа құқығы туралы анықтама деп те аталады, Нью-Йоркте орналасқан Associated Press жаңалықтар агенттігінде жұмыс істейтін немесе онымен байланысты американдық журналистер жасаған американдық ағылшын тілінің стиль және қолдану жөніндегі нұсқаулық. Stylebook американдық ағылшын тілінің грамматикасына, пунктуациясына және жаңалықтарды беру қағидаларына негізгі сілтеме болып табылады, оның ішінде көптеген анықтамалар мен қолдану ережелері, сондай-ақ үлкен әріптермен жазу, қысқарту, орфография және сандар стильдері келтірілген. Кітаптың алғашқы көпшілікке қолжетімді басылымы 1953 жылы жарық көрді. Алғашқы заманауи басылымы 1977 жылдың тамызында Lorenz Press баспасында жарық көрді. Кейіннен әртүрлі баспагерлер тарапынан түрлі жұмсақ мұқабалы басылымдар шығарылды, оның ішінде Turtleback Books, Penguin's Laurel Press, Pearson's Addison Wesley және Hachette's Perseus Books and Basic Books сияқтылары бар. Соңғы басылымдар бірнеше форматта шығарылады, оның ішінде қағаз және спиральді сыммен тілген басылымдар, сондай-ақ цифрлық электрондық кітап және онлайн-жазылым нұсқасы бар. Бұдан өзге, AP Stylebook әлеуметтік желілер арқылы, оның ішінде Twitter, Facebook, Pinterest және Instagram арқылы ағылшын грамматикасы бойынша ұсынымдар ұсынады. 1977 жылдан 2005 жылға дейін AP Stylebook-тың екі миллионнан астам данасы әлем бойынша сатылды, ал 2011 жылға қарай бұл көрсеткіш 2,5 миллионға жетті. Телерадио хабарларын тарату, жаңалықтар, журналдарды шығару, маркетинг бөлімдері мен жарнамалық фирмалар дәстүрлі түрде AP грамматикасы мен пунктуация стильдерін қабылдап, қолданады.

Атау

1909 жылдан бастап, "The Associated Press Rules Regulations and General Orders" деген атаумен компания ішінде алғашқы рет жарияланғаннан бастап, 1953 жылға дейін стиль кітабы әртүрлі атаулармен шығарылды, оның ішінде Associated Press тілшілеріне арналған нұсқаулықтар, Associated Press. Ережелер және Қозғалыс бөлімі, Редакторларға арналған нұсқаулық. Associated Press, Шетелдік тілшілерге арналған нұсқаулық. Associated Press, Жазушыларға арналған нұсқаулық. Associated Press, AP Copy Book және AP жазу жөніндегі нұсқаулық. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында, көптеген журналистік емес бизнес секторларының қысымы, жылдар бойы нұсқаулықтың көшірілген немесе тартылып алынған нұсқаларына сілтеме жасау арқылы стиль кітабына деген сұраныс күрт өсті. AP Stylebook-тің алғашқы көпшілікке қолжетімді басылымы 1953 жылы "The Associated Press Style Book" деген атпен жарық көрді. 1953 жылдан бері стиль кітабы әртүрлі атаулармен шығарылды, соның ішінде AP үшін жазу; AP Stylebook; және The Associated Press Stylebook және Құқық бұзу туралы нұсқаулық. Кейбір журналистер AP Stylebook-ты "журналистердің қасиетті кітабы" деп атайды. 2000 жылы нұсқаулық "The Associated Press Stylebook and Briefing on Media Law" деп өзгертілді және одан бері осы атаумен қағаз түрінде басылып келеді. Кейбір басылымдар, мысалы спиральді және электрондық кітаптар, мұқабаларында қысқаша "The Associated Press Stylebook" атауын пайдаланады.

Тарих

Associated Press ұйымы алғаш рет 1846 жылы құрылды. Алғашқы компаниялық AP «нұсқауы» ағылшын грамматикасын қамтымады. Бұл көбінесе Ассошиэйтед Пресс ұйымының әртүрлі атаулары мен корпоративтік құрылымдары бар 24 беттік брошюра болды және ол алғаш рет 1900 жылы «Ассошиэйтед Пресс» деген атпен жарияланды. 1800 жылдары ұйым бойынша ресми ағылшын грамматикасының стильдік нұсқаулығы болмағанмен, 1870 жылдардың соңында жеке бюролар ұқсас ішкі стильдік нұсқаулықтарды сақтағаны белгілі болды. Америкалық ағылшын тіліндегі сөздер мен грамматикаға толық сілтеме жасайтын алғашқы корпоративтік, кең ауқымды стильдік нұсқаулық 1909 жылы «The Associate Press Rules Regulations and General Orders» деген атпен жарық көрді. 1950 жылдардың басында басылым AP Stylebook болып ресмиленді және әлемдегі көптеген мүше және мүше емес жаңалықтар бюроларының ағылшын грамматикасының жетекші кәсіби анықтамасына айналды. AP-ның мүшелері емес журналистер мен жазушылардың, қоғаммен байланыс саласында жұмыс істейтіндердің сұранысының артуына байланысты, AP 1953 жылы «Associated Press Style Book» деген атпен жалпы жұртшылық үшін алғашқы ресми «стиль кітабын» жариялады; алғашқы басылым «сым қызметінің нақты стильді белгілеген жеріне» бағытталған. Шамамен 25 жыл бойы ол оқырмандарының «тіл білімі мен жақсы анықтамалық кітапханасы бар» деп есептегендіктен, осы кең ауқымды салалар бойынша ешқандай нұсқаулар берілмеді. Екіншіден, 1977 жылы кітапты үшінші тараптың баспасынан алғаш рет жарық көрді – Lorenz Press. Үшіншіден, 1977 жылы United Press International және AP әр ұйым үшін UPI Stylebook (Бобби Рэй Миллер) және AP Stylebook (Ховард Анжион) редакторларының бірлесіп келіскен түзетулері мен нұсқаулықтарына негізделген стиль кітаптарын шығару үшін ынтымақтасты. 1982 жылы AP Stylebook 1980 басылымының редакторы Эйлин Альт Пауэлл былай деп мәлімдеді: «Ховард Анжионе кейде өзі мен UPI әріптесі Бобби Рэй Миллер атқарған тапсырманы Дон Кихоттың ізденісіндей деп ойлады. Ол «бұл мүмкін емес арман», – деді Анжионе, әсіресе грамматиктердің өзара келісе алмағандықтан, әркімге ұнайтын стильдік ережелерді табу қиын болды. Алайда, ол кейіннен 2015 жылы тоқтатылды, пайдаланушылар AP Stylebook онлайн-басылымына тек үстел немесе мобильді браузерлер арқылы кіруді қолдайды. 2019 жылдың наурызында AP өзінің apstylebook.com веб-сайтында Архивтелген AP Stylebooks бөлімін құрды, онда кез келген адам AP Stylebook-тің 1900 жылғы «AP корпоративтік құрылымы туралы брошюрасынан» бастап 1977 жылғы басылымға дейінгі бұрынғы нұсқаларына қол жеткізе алады. Бірінші испандық AP стильдік кітабы 2012 жылы, AP Мексика Сити бюросының және басқалардың осындай стильдік кітапты әзірлеу туралы өтініші бойынша құрылды. Ол кезде бюро тілдік кедергілерді жеңіп, Латын Америкасына кеңейтудің жолдарын іздеді. 2013 жылы AP Spanish Stylebook пайда болды және қазір барлық адамдарға қол жетімді. Испандық AP стиль кітабы «Manual de Estilo» деп те аталады. Ең соңғы баспа басылымы – 2020–2022 AP Stylebook, тікелей AP-ден спиральді түрде және Basic Books-тен сатылатын өте жақсы кітап ретінде қол жетімді. AP Stylebook-ты құруға 2016 жылдан бері бас редактор Паула Фрок жетекшілік етеді. 2023 жылдың басында стиль кітабы «француздар» сөзінің адамдарды алға қою тілінде қолданылуына қатысты қорлаушы термин болуы мүмкін деген ұсынысы үшін назар аударды; бұл ұсыныс мазаққа түсті, ал AP кейіннен оны қайтарып алды.

Америка ағылшын тіліне әсері

AP және ұқсас жаңалықтар агенттіктерінің стильдерінің ықпалы жаңалықтар жазушылар қауымдастығынан асып түсті. Солтүстік Американың көптеген басқа да салалары халыққа ақпарат тарату кезінде 1800 жылдардың соңында жаңалықтар стилін қабылдай бастады. Көптеген салалар қазір өздерінің ұқсас стильдік нұсқаулықтарын жасады, сонымен қатар жалпы американдық грамматика мәселелері бойынша басқа стильдік нұсқаулықтардан гөрі AP Stylebook-қа көбірек жүгінеді.

Басылым нөмірі: ағылшын тіліндегі басылым

Кітаптың алғашқы, көпке қолжетімді ағылшын тіліндегі басылымы 1953 жылы жарық көрді. 2022 жыл. Associated Press AP Stylebook онлайн нұсқасының танымалдығының арқасында баспа түріндегі басылымдар жиілігін азайтты. Баспа нұсқасы, егер басқаша жарияланбаса, екі жылда бір рет шығуы күтілуде.

Басылым нөмірі: испан тіліндегі басылым

Испан тілінің әлемдік аренадағы ықпалының күшейіп келуіне байланысты, 2012 жылдың қараша айында Associated Press американдық ағылшын тілінен өзге, өзінің стиль кітабының испан тіліндегі тұңғыш басылымын жариялады. Испан тіліндегі басылым ағылшын тіліндегі басылымнан бөлек, дербес веб-сайтымен қатар, Twitter және Facebook аккаунттарына ие. Ағылшын тіліндегі басылымның қазіргі таңда онлайн және қағаз түріндегі нұсқалары бар болса, испан тіліндегі басылым тек онлайн форматта қолжетімді. Испан тіліндегі басылымда «басылым нөмірі» болмайды, себебі ол тек онлайн қызмет ретінде ұсынылады.

Қайта қарау процесі

1980 жылдан 1984 жылға дейін ағылшын тіліндегі басылым екі жылда бір рет жаңартылды; содан кейін 1985 жылдан 2020 жылға дейін ағылшын тіліндегі басылым жыл сайын, әдетте мамыр айында жаңартылды. Осы уақытта стильдік нұсқаулықты технологиялық және мәдени өзгерістерге сәйкес ету үшін түзетулер мен жаңа жазбалар қосылды. 2023 жылдың ортасына қарай ең соңғы нұсқасы – 2022–2024 жылғы басылым (56-шы басылым). 2005 жылы ондаған жаңа немесе қайта қарастырылған жазбалар қосылды, оның ішінде "11 қыркүйек", "мысалы", "яғни", "FedEx" және "Орталық-Батыс аймағы". 2009 жылы "Twitter", "baba ghanoush" және "texting" сияқты 60-қа жуық жаңа немесе қайта қарастырылған жазбалар қосылды. 2013 жылы шамамен 90 жаңа немесе қайта қарастырылған жазбалар қосылды, соның ішінде "Бенедиктин", "Гранд Марнье", "мадлен", "көкке қараған торт", "чичи" және "фруфру". 2020–2022 жылғы басылым 2020 жылдың 21 мамырында жарық көрді. Технологиялық салаға қатысты 90-ға жуық жаңа немесе қайта қарастырылған жазбалар қосылды, оның ішінде "интернет жекелігі", "цифрлік әмиян" / "ұялы әмиян", "смарт құрылғылар" және "лидар". Журналистердің цифрлық қауіпсіздігі туралы жаңа тарау енгізілді. 2022–2024 жылғы басылымда 300-ден астам жаңа және қайта қарастырылған жазбалар бар, соның ішінде "қосалмалы баяндау" туралы жаңа тарау, "олар/олар/олардың" жалғаулы есімдіктерін қабылдау, "әйел" терминін қолдану туралы қайта қарастырылған нұсқаулар және "критикалық нәсіл теориясы", "вакцинаға қарсылар" және тағы да басқалар туралы жаңа жазбалар кірді.