Кіріспе
Сиуdad Real ( /US//s//j//uː/,/d//ɑː//d// //r//eɪ/'/ɑː//l//, // /,/ð//ɑː//ð/, θjuˈðað reˈal; ) – Испаниядағы муниципалитет, Кастилия-Ла-Манча автономды облысында орналасқан, Ciudad Real провинциясының орталығы. Аймақтағы халық саны бойынша 5-ші орында тұр.
Ciudad Real (/US//s//j//uː/,/d//ɑː//d// //r//eɪ/'/ɑː//l//, // /,/ð//ɑː//ð/, θjuˈðað reˈal; ) is a municipality of Spain located in the autonomous community of Castile–La Mancha, capital of the province of Ciudad Real. It is the 5th most populated municipality in the region.
Тарих
Ол 1255 жылы Альфонсо X-тің қолдауымен Вилла Реал ("Корольдік қала") деген атпен құрылды, ол оған Куэнка үлгісіндегі жарғыны берді. Қала нөлден салынбады, ал Аларкос жеріне қарасты Позуэло-де-Сан-Хиль ауылының орнына салынды. Калатрава әскери орденінің билігіндегі тәуелсіз корольдік еншік, бастапқыда халқын қайта орналастыру қиынға соқты. Вилла Реалдың ықпалынан көңілі толмаған Калатрава орденінің басшылары, қаланың экономикалық қызметін бұзу мақсатымен, жақын орналасқан Мигельтуррада қарсы базар құрды. Яһудилер Вилла Реалға ерте қоныстанды, Вилла Реал құрылғаннан кейін үш онжылдық өткен 1290 жылы орташа көлемдегі яһуди қауымының бар екендігі құжатталды. Вилла Реал мен Калатрава ордені арасындағы шиеленіс 1323 жылға қарай екі тараптың қарулы қақтығысына ұласты. Вилла Реал 1346 жылы Кастилия Кортесін қабылдады. Жергілікті яһуди қауымы 1391 жылғы қырғыннан кейін көбінесе таратылды. Антисемитизмнің ішкі себебі яһудилердің 14 ғасырдағы Калатравамен жасасқан келісімдері және олардың жергілікті жерде қарыз берушілер ретіндегі беделімен байланысты болды. 1420 жылы Кастилияның Хуан II Вилла Реалға қала мәртебесін берді, осылайша Сьюдад-Реал ("Корольдік қала") атанды. Қала сол кезде 2000-нан аспайтын халқына ие болған болуы мүмкін, және Кортес бір рет өткізілгеніне қарамастан, аймақтағы ең ірі қала Алмагро болып қала берді. Иберия корольдықтарының католик монархтарының бірігуінен кейін, Сьюдад-Реал 1691 жылы Ла-Манча провинциясының астанасы болды. Бұл факт оның экономикалық дамуына көмектесті, бұл бірнеше маңызды ғимараттардың салынуымен көрінді. 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісі осы ғимараттардың көптерін қиратты. 1809 жылы Пиреней соғысы кезінде француз әскері испан әскерін жеңіп, қаланы басып алды, жергілікті аурухананы штаб және казарма ретінде пайдаланды. 1833 жылғы аумақтық бөлініс бойынша Сьюдад-Реал провинциясы құрылғаннан кейін, Альмагро және Мансанарес қалалары Сьюдад-Реалдың провинциялық астанасы мәртебесіне талас жасады, олардың халқы 19 ғасырдың ортасында шамамен бірдей болды. Алайда, Сьюдад-Реалдан провинциялық астананы көшіруге бағытталған әрекеттер сәтті болмады. Испания азамат соғысы кезінде қаланың орталық бөлігінің көп бөлігі қирады.
Орналасқан жері
Сиудад-Реал Иберия түбегінің орталық бөлігінде, Ішкі Жотаның оңтүстік жартысында, теңіз деңгейінен шамамен 625 метр биіктікте орналасқан. Қала Кампо-де-Калатрава табиғи аймағының бір бөлігі болып табылады, бұл Монтес пен Ла-Манша арасындағы көшкін аймақ, және Пиреней түбегіндегі вулкандық тегімен ерекшеленеді. Пласа-дель-Пилар нақтырақ айтқанда, жағалаудағы жанартаулық кратердің орталығында салынған. Сиудад-Реал 18 ғасырда Ла-Манча провинциясының астанасы болғандықтан, бүкіл Сиудад-Реал провинциясы көбінесе Ла-Маншаның бір бөлігі деп есептеледі. Сиудад-Реалдың орналасқан жері, қаладан ірі су арнасы өтпегендіктен, солтүстікте Гуадиана және оңтүстікте Эс (бұл өзеннің сол жақ саласы) өзендерін қалдырады. Қалалық орталық Аларкостан (қамалдар орналасқан археологиялық ескерткіш төбеде) солтүстік-шығысқа қарай 7,5 км қашықтықта салынған. Мадрид-Андалусия және Леванте-Португалия дәліздерінің торабында орналасқанына қарамастан, қала бұл мүмкіндіктердің арқасында тарихи тұрғыдан айтарлықтай дамымаған. Қазіргі уақытта қала көршілес Мигельтуррамен бірігіп, тұтас қалалық кеңістік құрайды.
Климат
Қаланың суық, жартылай құрғақ климаты (Köppen: BSk) бар, биіктігіне байланысты суық қыстар мен ыстыққа дейін, өте ыстық құрғақ жаздар тән. Кастилия-Ла-Манчаның көптеген қалалары сияқты, жыл бойы жауын-шашын мөлшері шектеулі. Иберия түбегіндегі жылдық температураның ең үлкен ауытқуы осы қалада байқалады, ол 20.0 °C (68 °F) -тан асып түседі. Калатрава аймағында жауын-шашын сирек жауады, жылдар арасындағы айырмашылық жоғары, және әсіресе жаз айларында булану деңгейі өте жоғары.
Спорт
Бұрын қалада BM Ciudad Real қол доп командасы болған, ол 2006, 2008 және 2009 жылдары Еуропалық Гандбол Федерациясының (EHF) Чемпиондар лигасының жеңімпазы атанды. Бұл гандбол клубы әлемдегі ең жақсы командалардың бірі саналды, ал оның үй аренасы – Дон Кихот Аренасы – Испания кәсіби лигасындағы ең ірі ареналардың бірі болатын. Алайда, 2011 жылы BM Ciudad Real командасы Мадридке көшіріліп, «Атлетико Мадрид» деп аталды, бірақ 2013 жылы таратылды.
Көлік
Қаланың жоғары жылдамдықты темір жол желісінде Ciudad Real темір жол станциясы бар. Қалада жоғары сыйымдылықты әуежай (Ciudad Real Central Airport) салынды, бірақ 2012 жылы жабылды. Жеке қаржыландырылған әуежайдың құрылысына шамамен 1 миллиард евро жұмсалды және ол 100 миллион евроға, сондай-ақ құрылысшының қарызын төлеу шартымен сатылды. 2014 жылдың шілдесінде сатып алушы табу үшін бұл баға 80 миллион еуроға дейін төмендетілді. 2015 жылдың шілдесінде әуежай жалғыз ұсыныс білдірген қытайлық Tzaneen International компаниясына 10 000 еуроға аукционмен сатылды. Әуежай 2019 жылдың 12 қыркүйегінде қайта ашылды. Ciudad Real қаласында адамдар қоғамдық көлікпен, мысалы, жұмысқа барып-қайтуға күніне орташа 33 минут жұмсайды. Қоғамдық көлікпен жүретіндердің 3% күніне 2 сағаттан артық уақыт жол жүреді. Адамдар қоғамдық көлік аялдамасында немесе станциясында күтуге орташа 8 минут жұмсайды, ал жолаушылардың 1% күніне 20 минуттан аса күтеді. Адамдар қоғамдық көлікпен бір жолға орташа 2 км жүреді, ал 0% 12 км-ден аса қашықтыққа жол жүреді.
Негізгі көрікті жерлер
Плаза-Майор Сиудад-Реалдың орталығында орналасқан. Бүгінде қаланың ортағасырлық кезеңде қоршаған қабырғасының тек екі бөлігі ғана сақталған: Толедо қақпасы. Дон Кихот мұражайы Гассе паркіне жақын жерде орналасқан. Элиза Цендеррос мұражайында желдеткіштер мен ойылған ағаш бұйымдарының ескі коллекциясы қойылған. Эрмита де Аларкос – Сиудад-Реалдағы ең көне шіркеу. Сантьяго шіркеуі де Сиудад-Реалдағы ең әдемі және ең көне шіркеу болып табылады, ол 13 ғасырдың соңында роман стилінде салынған. Оның стилі готикалық. Ол готикалық суреттермен және жеті басты айдаһарлармен әсемделген, ал төбесі сегіз қырлы жұлдыздарды құрайтын тастармен безендірілген. Сиудад-Реалдағы тағы бір маңызды шіркеу – Иглесия де Сан-Педро (Киелі Петір шіркеуі). Бұл қаланың ең қызықты және ерекше ескерткіші. Ол 14-15 ғасырларда салынған. Оның стилі готикалық, және Католик монархтарының мойындаушысы және капелланы Чантре де Коканың мазары орналасқан. 16 ғасырда салынған Сиудад-Реал соборында Испаниядағы екінші ең үлкен негізгі зал және тамаша барокколық құрбандық алтарі бар.
Білім
Сиудад-Реалда 24 бастауыш мектеп және 6 орта мектеп бар. "Torreón del Alcázar" жоғары мектебі 1987 жылы құрылған. Алғашқы жылдары тек кәсіптік білім берілді, онда отыз мұғалім және 350 студент оқыды. Бірнеше жылдан кейін жоғары мектеп міндетті орта білім беру және A деңгейлерін енгізді. Қазіргі таңда 80 мұғалім және 1200 оқушы бар. 1995 жылы жоғары мектепке екі тілді мектеп болу мүмкіндігі ұсынылды. 2005 жылы алғашқы екі тілді сынып ашылды. Кастилья-Ла-Манша университеті (UCLM), Сиудад-Реал кампусын қараңыз.
Оқиғалар
Қаладағы ең танымал мерекелердің бірі – Ла Пандорга, ол шілде айының 30 және 31 күндері өтеді. Айдың соңғы күні фестиваль өзінің қасиетті қамқоршысы – Ла Вирген дель Прадоны құрметтейді. Қатысушылардың әдеттегі киімі – джинсы, ақ көйлек және дәстүрлі орамал.
Адамдар
es (1451–1531), Гранада соғысында ерекше көзге түскен әскери капитан. Мануэль Касерес Артесеро (1949 жылы туған), "Маноло эль дель бомбо" деп белгілі, әлемдегі ең танымал футбол жанкүйері. Мануэль Марин (1949–2017), Депутаттар Конгресінің төрағасы және Еуропалық комиссияның міндетін атқарушы президенті. Хосе Мария Барреда (1953 жылы туған), Кастилия-Ла-Манчаның бұрынғы президенті. Фернандо Луна (1958 жылы туған), кәсіби теннисші. Хуанде Рамос (1954 жылы туған), "Реал Мадрид" футбол клубының бұрынғы бас жаттықтырушысы. Хавьер Боте (1977 жылы туған), Марфан синдромымен ауыратын қорқыныш фильмдерінің актері. Жорди Эль-Ниньо Полла (1994 жылы туған), порнографиялық актер.