Кіріспе
Prumnopitys taxifolia, матай немесе қара қарағай – Жаңа Зеландияның Солтүстік және Оңтүстік аралдарында өсетін эндемикалық қылқан жапырақты ағаш. Ол Стюарт аралы / Ракиурада (47° оңтүстік ендігі) да кездеседі, бірақ онда сирек. Биіктігі 40 метрге дейін, діңінің диаметрі 2 метрге дейін жетеді. Жапырақтары сызықтықтан қисыққа дейін, ұзындығы 10–15 мм, ені 1,5–2 мм. Тұқымдық конустар өте өзгерген, 3–4 см ұзындығындағы орталық сабаққа дейін азайтылған, әр сабақта 16 қабықша болады, әр қабықша пісіп, 10–15 мм ұзындығындағы, күлгін-қоңыр түсті, жеуге жарамды жұмсақ қабықпен жабылған бір тұқымды жеміс тәрізді болады. Тұқымдарды Жаңа Зеландия нақтыкөгершіні (кереру) таратып жайып, олардың "жемістерін" жеп, нәжісі арқылы шығарады.
Prumnopitys taxifolia, the mataī or black pine, is an endemic New Zealand coniferous tree that grows on the North Island and South Island. It also occurs on Stewart Island/Rakiura (47 °S) but is uncommon there. It grows up to 40 m high, with a trunk up to 2 m diametre. The leaves are linear to sickle shaped, 10–15 mm long and 1.5–2 mm broad. The seed cones are highly modified, reduced to a central stem 3–4 cm long bearing 1 6 scales, each scale maturing berry like, 10–15 mm long, violet purple with a soft edible pulp covering the single seed. The seeds are dispersed by the New Zealand pigeon (kererū), which eats the 'berries' and passes the seeds in its droppings.
Жіктеу
Таксифолияның ғылыми атауы жапырақтарының қауқау (Taxus) жапырақтарына ұқсас болуынан туындаған. Бұрын, Prumnopitys тұқылының басқа түрлері сияқты, бұл түр де жиі Podocarpus-қа жатқызылатын, Podocarpus spicatus деген атпен. Ол Prumnopitys ferruginea (миро) түрінен қысқарақ, жіңішке жапырақтарымен және шар тәрізді күлгін конустарымен ажыратылады.
Кәмелетке толмағандар
Матайдың (Prumnopitys ferruginea) туысқан миродан айырмашылығы – оның ерекше және ұзаққа созылатын жас кезеңі бар. Жасы – жұқа, иілгіш, қарама-қарсы таралатын бұтақшалардың араласып өскен түйінінен тұратын бұта, олардың арасында қоңыр, ақшыл сары немесе кір жапырақтар сиреп орналасқан. Бірнеше жыл өткен соң, ересек ағаш жас бұтадан өсе бастайды, ал қарама-қарсы таралатын бұтақшалар кеуіп, түсіп қалады.
Экология
Матаи – Жаңа Зеландияға ендемік Pyrgotis zygiana көбелегінің күйкентайлары үшін қоректік өсімдік. Осы ағаштың тұқымдарында тағы бір ендемик көбелек – Heterocrossa iophaea – да кездеседі.
Қолдану
Бұл ағаштың ағашы Жаңа Зеландияда 20 ғасырдың ортасында еден төсеуге кеңінен қолданылды. Матай қауіп төніп тұрған жоқ, бірақ кең ауқымды кесу салдарынан орман түрі ретінде оның көлемі күрт азайды. Матай басымды орманның толыққанды сақталған мысалдары өте сирек кездеседі.