Марксизмдегі тауар фетишизмі: еңбек қатынастарын емес, заттардың (ақша, тауар) арасындағы қатынас ретінде көрсетеді. Бұл құндылықтың жұмыс күшінен туындауын жасырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марксистік талдаудағы ұғым
Concept in Marxist analysis
Марксистік философияда тауар фетишизмі термині өндіріс және айырбас экономикалық қатынастарын заттар (ақша және тауарлар) арасындағы қарым-қатынас ретінде, ал емес адамдар арасындағы қарым-қатынас ретінде көрсетеді. Заттандырудың бір түрі ретінде, тауар фетишизмі экономикалық құнды тауарлардың ішінде болғандай, емес жұмыс күшінен, тауарды, заттарды және қызметтерді жасаған адамдық қатынастардан туындайтындықтай бейнелейді.
In Marxist philosophy, the term commodity fetishism describes the economic relationships of production and exchange as being social relationships that exist among things (money and merchandise) and not as relationships that exist among people. As a form of reification, commodity fetishism presents economic value as inherent to the commodities, and not as arising from the workforce, from the human relations that produced the commodity, the goods and the services.
Тұжырымдама
"Капиталдың" бірінші тарауында: "Саяси экономиканың сын-текесі" (1867) еңбегінде тауар фетишизмі тауарлар мен қызметтерді сатып алу мен сату арқылы еңбектің әлеуметтік ұйымдасуы қалай көрініс табатынын түсіндіру үшін қолданылады. Нарықта адамдар арасындағы әлеуметтік қатынастар – кім не өндіреді, кім кімге жұмыс істейді, тауардың өндірілу уақыты сияқты мәселелер – заттар арасындағы қатынастар ретінде бейнеленеді. Сауда-саттық процесінде тауарлар жекеленіп, өндірісіне тән әлеуметтік қатынастарды жасырады. Маркс тауар фетишизмінің әлеуметтануын былай түсіндірді:
In the first chapter of Capital: A Critique of Political Economy (1867), commodity fetishism is used to explain how the social organization of labour manifests in the buying and selling of commodities (goods and services). In the marketplace, social relations among people—who makes what, who works for whom, the production time for a commodity, etc.—are represented as social relations among objects. In the process of commercial exchange, commodities appear in a depersonalized form, obscuring the social relations inherent to their production. Marx explained the sociology of commodity fetishism:
Маркс пікірінше, тауар фетишизмінің жұмыс істеуі үшін капитал иелері тауарды өндіретін қатынастардың толық жүйесіне белсенді түрде немқұрайлылық танытуы немесе назар аудармауы керек.
According to Marx, the operation of commodity fetishism requires the owners of capital to actively ignore or maintain an indifference to the relational whole that produces a commodity.
Саяси экономиканың сын-тегесі
Маркс тәуелсіз, жеке өндірушілердің өнімдерін бір-бірімен өз еркімен, бастамамен және нарықтық айырбасты көп реттемейтін қоғамда өндіріс көлемі мен коммерциялық белсенділік, өнімдердің (тауарлар мен қызметтердің) құнының өзгеруіне және сұраныс пен ұсыныстың ауытқуына сәйкес реттеледі деп ұсынды. Өйткені олардың әлеуметтік бірлестігі және оның мағынасы нарықтық айырбас (сауда және амал-қызмет) арқылы білдіріледі, сондықтан адамдардың бір-бірімен басқа қарым-қатынасы жоқ. Демек, әлеуметтік қарым-қатынастар үнемі заттар (тауарлар мен ақша) арқылы ортасталған және көрініс береді. Саудаланатын тауарлардың арақатынасы өндіріс шығындарына байланысты болады, олар адам еңбегінің сандық көрсеткіштеріне дейін келтіріледі, бірақ жұмысшы өндірген тауарларының тағдырына бақылау жасай алмайды. (Қараңыз: Entfremdung, Маркстің шегіну теориясы)
Marx proposed that in a society where independent, private producers trade their products with each other, of their own volition and initiative, and without much coordination of market exchange, the volumes of production and commercial activities are adjusted in accordance with the fluctuating values of the products (goods and services) as they are bought and sold, and in accordance with the fluctuations of supply and demand. Because their social coexistence, and its meaning, is expressed through market exchange (trade and transaction), people have no other relations with each other. Therefore, social relations are continually mediated and expressed with objects (commodities and money). How the traded commodities relate will depend upon the costs of production, which are reducible to quantities of human labour, although the worker has no control over what happens to the commodities that they produce. (See: Entfremdung, Marx's theory of alienation)
Заттардың үстемдігі
Тауарлардың (тауарлар мен қызметтердің) ішкі құндылығы туралы түсінік адамдар арасындағы экономикалық (кәсіпорындар) қатынастарды анықтайды және басымдық танытады, сондықтан сатып алушылар мен сатушылар өздерінің сенімдерін (қаржылық күтулерін) үнемі өзгертеді – саналы немесе санасыз түрде – тауарлардың бағасының (нарықтық құнының) пропорционалды өзгерістеріне, оларға нақты бақылау жоқ деп санайтын тауарларға қатысты. Осы психологиялық қабылдау тауардың саудалық құнын тәуелсіз бірлікке (объектіге) айналдырады, сол арқылы тауарлар мен қызметтердің әлеуметтік құны тауардың табиғи қасиеті сияқты көрінеді. Осылайша, объективтенген нарық өзін-өзі реттейтіндей (сұраныс пен ұсыныстың құбылуы арқылы) көрінеді, себебі пайда табуға ұмтылған өнімнің тұтынушылары капиталистер арасындағы адамдардың бірлескен еңбегін, тауарлардың сатылып-алынатын нарықтың нағыз қозғалтқышын қабылдамай қалды; нарықтағы заттардың осылайша үстемдігі орын алады.
The concept of the intrinsic value of commodities (goods and services) determines and dominates the economic (business) relationships among people, to the extent that buyers and sellers continually adjust their beliefs (financial expectations) about the value of things—either consciously or unconsciously—to the proportionate price changes (market value) of the commodities over which buyers and sellers believe they have no true control. That psychologic perception transforms the trading value of a commodity into an independent entity (an object), to the degree that the social value of the goods and services appears to be a natural property of the commodity itself. Thence objectified, the market appears as if self regulated (by fluctuating supply and demand) because, in pursuit of profit, the consumers of the products ceased to perceive the human co operation among capitalists that is the true engine of the market where commodities are bought and sold; such is the domination of things in the market.
Объективтіленген құндылық
Тауардың құны адамның интеллектуалдық және қабылдау қабілетінен туындайды, ол саналы түрде (субъективті түрде) тауарға, жұмысшының еңбегімен жасалған тауарлар мен қызметтерге салыстырмалы құн (маңыздылық) береді. Сондықтан, нарықтық айырбасты құрайтын экономикалық мәмілелер (сатып алу және сату) кезінде адамдар тауарларға (тауарлар мен қызметтерге) субъективті құндылық тағайындайды, ал сатып алушылар мен сатушылар оларды объективті құндылықтар ретінде қабылдайды – тауарлар үшін төленетін нарықтық бағалар.
The value of a commodity originates from the human being's intellectual and perceptual capacity to consciously (subjectively) ascribe a relative value (importance) to a commodity, the goods and services manufactured by the labour of a worker. Therefore, in the course of the economic transactions (buying and selling) that constitute market exchange, people ascribe subjective values to the commodities (goods and services), which the buyers and the sellers then perceive as objective values, the market exchange prices that people will pay for the commodities.
Нарықтық мінез-құлықты натурализациялау
Капиталистік қоғамда "базардың" тәуелсіз, саналы бірлік екендігі туралы адамдардың қабылдауы, сатып алушылар, сатушылар және өндірушілер нарықтық айырбасты (сауда-саттықты құрайтын адамдардың таңдаулары мен шешімдері) "өздігінен болатын табиғи құбылыстар" тізбегі ретінде қалыптастыруына себеп болады. Карл Маркс сынға алған экономистердің "базардың табиғи тепе-теңдігі" туралы саяси-экономикалық аргументтері осыған қатысты, олар тауардың бағасы (құны) капиталистік өндірушілердің, сатып алушылардың және сатушылардың еркі мен бастамасынан тәуелсіз екендігін айтқан. 18 ғасырда шотландтық әлеуметтанушы және саяси экономист Адам Смит "Халықтардың байлығы" (1776) еңбегінде нарықтың "айырбас-сауда, сату-алу" әрекеттері адам табиғатының экономикалық көрінісі екенін ұсынды, яғни тауарларды сатып алу және сату нарықтың ішкі қасиеті болып табылады, демек, нарықтың "табиғи мінез-құлқы". Сондықтан Смит нарықтық экономиканы экономикалық тепе-теңдікке қарай "табиғи" түрде өзін-өзі реттейтін жүйе деп қарастырды, онда тауардың салыстырмалы бағасы (құны) сатып алушылар мен сатушылардың өз тауарлары мен қызметтері үшін қалағандарын алуын қамтамасыз етеді. 19 ғасырда Карл Маркс Адам Смиттің "базар мінез-құлқын табиғиландыру" әрекетіне қарсы шықты, оны капиталистердің пайдасына жасалған саяси-идеологиялық ақтау ретінде қарастырды. Бұл капиталистерге адамдардың экономикалық таңдаулары мен шешімдерін нарықта сауда-саттыққа түсетін тауарлардың өндірушілерінің, сатып алушылардың және сатушылардың еркінен туындаған әрекеттер емес, өзгермейтін "өмір фактілері" ретінде көрсетуге мүмкіндік берді. "Капитал: Саяси экономиканың сыны" (1867) капиталистік өндіріс тәсілінің жұмыс істеуі, тауарлар мен қызметтердің (тауарлардың) қоғамда қалай айналысатыны туралы осы "өзгермейтін экономикалық заңдарды" ашты, сондай-ақ тауар фетишизмінің психологиялық құбылысын түсіндірді. Тауар фетишизмі өндірушінің, сатушының және сатып алушының берген құнынан басқа ешқандай құндылығы жоқ нәрсеге тәуелсіз, объективті құндылық пен шындық береді.
In a capitalist society, the human perception that "the market" is an independent, sentient entity, is how buyers, sellers, and producers naturalize market exchange (the human choices and decisions that constitute commerce) as a series of "natural phenomena that happen of their own accord". Such were the political economy arguments of the economists whom Karl Marx criticized when they spoke of the "natural equilibria" of markets, as if the price (value) of a commodity were independent of the volition and initiative of the capitalist producers, buyers, and sellers of commodities. In the 18th century, the Scottish social philosopher and political economist Adam Smith, in The Wealth of Nations (1776) proposed that the "truck, barter, and exchange" activities of the market were corresponding economic representations of human nature, that is, the buying and selling of commodities were activities intrinsic to the market, and thus are the "natural behaviour" of the market. Hence, Smith proposed that a market economy was a self regulating entity that "naturally" tended towards economic equilibrium, wherein the relative prices (the value) of a commodity ensured that the buyers and sellers obtained what they wanted for and from their goods and services. In the 19th century, Karl Marx contradicted the artifice of Adam Smith's "naturalisation of the market's behaviour" as a politico ideologic apology—by and for the capitalists—which allowed human economic choices and decisions to be misrepresented as fixed "facts of life", rather than as the human actions that resulted from the will of the producers, the buyers, and the sellers of the commodities traded at market. Such "immutable economic laws" are what Capital: Critique of Political Economy (1867) revealed about the functioning of the capitalist mode of production, how goods and services (commodities) are circulated among a society; and thus explain the psychological phenomenon of commodity fetishism, which ascribes an independent, objective value and reality to a thing that has no inherent value—other than the value given to it by the producer, the seller, and the buyer of the commodity.
Экономикалық қатынастардың ашықтығы
Тауарлар мен қызметтердің (тауарлардың) сауда құнының негізгі бағасы ақша түрінде беріледі. Сатып алушылар мен сатушылар экономикалық және қаржылық қатынастарды анықтап, құрайды, содан кейін нарықтағы бағаларды және бағалардың өзгеруін салыстырады. Алайда, нақты экономикалық себептер жасырылғандықтан, сатып алушы да, сатушы да, өндіруші де тауарлар (тауарлар мен қызметтер) жеткізілуіне қажетті барлық адам еңбегін, сондай-ақ тауарларды сатып алуға мүмкіндік берген жұмысшыларды сезіне де, түсіне де алмайды. Мұндай ұжымдық адам еңбегінің экономикалық нәтижелері тауарлардың құны мен бағасы арқылы, адам еңбегінің көлемі мен ұсынылған тауардың құны арасындағы құндылық байланыс ретінде көрінеді.
The primary valuation of the trading value of goods and services (commodities) is expressed as money prices. The buyers and the sellers determine and establish the economic and financial relationships; and afterwards compare the prices in and the price trends of the market. Moreover, because of the masking of true economic motive, neither the buyer, nor the seller, nor the producer perceive and understand every human labour activity required to deliver the commodities (goods and services), nor do they perceive the workers whose labour facilitated the purchase of commodities. The economic results of such collective human labour are expressed as the values and the prices of the commodities; the value relations between the amount of human labour and the value of the supplied commodity.
Әлеуметтік бедел
XIX ғасырда Торштейн Веблен (The Theory of the Leisure Class: An Economic Study of Institutions, 1899) тұтыну тауарларын өндіруші мен тұтынушының беделге ұмтылысы арасындағы әлеуметтік мәртебе (бедел) қатынасын жасады. "Дұрыс әлеуметтік топқа" жатпайтын немесе оған қатысы жоқ болғандықтан туындайтын мәртебелік алаңдаушылықтан қашу үшін тұтынушы жеке сәйкестігін (әлеуметтік, экономикалық, мәдени) құрайды, ол олар сатып алатын, меншікке ие болатын және пайдаланатын тауарлар (тауарлар мен қызметтер) арқылы анықталады және көрінеді; әлеуметтік беделдің және жататын ортаның "дұрыс сигналдарын" көрсететін заттардың басымдығы. (Қараңыз: Көзге түсетін тұтыну.)
In the 19th century, Thorstein Veblen (The Theory of the Leisure Class: An Economic Study of Institutions, 1899) developed the social status (prestige) relationship between the producer of consumer goods and the aspirations to prestige of the consumer. To avoid the status anxiety of not being of or belonging to "the right social class", the consumer establishes a personal identity (social, economic, cultural) that is defined and expressed by the commodities (goods and services) that they buy, own, and use; the domination of things that communicate the "correct signals" of social prestige, of belonging. (See: Conspicuous consumption.)
Рэфикациялау
Тарих және тап санасы (1923) еңбегінде Георгий Лукач тап санасының негізгі кедергісі ретінде нығайтылуды (абстракцияның нақты объектіге психологиялық түрленуі) дамыту үшін тауар фетишизмі теориясынан бастады. Лукач бұл туралы былай деді: "Капиталистік жүйе үнемі экономикалық жағынан жоғары деңгейде өзін өндіріп, қайта жаңартып отырғаны сияқты, нығайтылу құрылымы адам санасына тереңірек, тағдырлырақ және толыққандырақ еніп сіңеді" – демек, тауарландыру саналы адамның барлық қызметіне сіңіп кетті, себебі капитализмнің өсуі адам қызметінің барлық саласын нарықта сатып алуға және сатуға болатын өнімге айналдырды. (Қараңыз: Вердингличунг, Маркстің нығайтылу теориясы.)
In History and Class Consciousness (1923), György Lukács started from the theory of commodity fetishism for his development of reification (the psychological transformation of an abstraction into a concrete object) as the principal obstacle to class consciousness. About which Lukács said: "Just as the capitalist system continuously produces and reproduces itself economically on higher levels, the structure of reification progressively sinks more deeply, more fatefully, and more definitively into the consciousness of Man"—hence, commodification pervaded every conscious human activity, as the growth of capitalism commodified every sphere of human activity into a product that can be bought and sold in the market. (See: Verdinglichung, Marx's theory of reification.)
Индустрияланған мәдениет
Тауар фетишизмі Франкфурт мектебі философиясының теориялық ядросы болып табылады, әсіресе социолог Теодор В. Адорноның еңбектерінде, ол коммерцияның түрлері адам психикасына қалай еніп бейімделгенін, коммерцияның адамды өз қалауынша емес, басқа біреудің рөліне қалай итермелеп салуын және коммерциялық күштердің психика дамуына қалай әсер ететінін сипаттайды. Адорно мен Макс Хоркхаймер 1944 жылғы «Ағартушылық диалектикасы» кітабында адамның қиялын (көркемдік, рухани, интеллектуалдық қызметін) нарықтың «табиғи коммерциялық заңдарына» бағынышты болғанда қалай тауарға айналатынын түсіндіретін Мәдениет индустриясы теориясын ұсынды. Тұтынушы үшін нарықта сатылатын мәдени тауарлар мен қызметтер бай дамыған және шығармашылық жеке тұлғаның қабілетін дамытуға мүмкіндік беретіндей көрінеді, бірақ олардың тауарландырылуы адам психикасын күрт шектейді және дамуына кедергі келтіреді, сондықтан ер және әйел тұтынушының «өзіне уақыт табуы» қиын, себебі олар бақылау жасай алмайтын мәдени рөлдердің үнемі жеке тұлғаға айналуына тап болады. Мұндай мәдени үлгілерді жеке тұлғаландыру арқылы адам өзінің өмірін белсенді түрде жаратушы емес, пассивті тұтынушы болады; жекелей шығармашылықтың уәдесі буржуазиялық мәдениеттің ұжымдық, коммерциялық нормаларымен қақтығысады.
Commodity fetishism is theoretically central to the Frankfurt School philosophy, especially in the work of the sociologist Theodor W. Adorno, which describes how the forms of commerce invade the human psyche; how commerce casts a person into a role not of his or her making; and how commercial forces affect the development of the psyche. In the book Dialectic of Enlightenment (1944), Adorno and Max Horkheimer presented the Theory of the Culture Industry to describe how the human imagination (artistic, spiritual, intellectual activity) becomes commodified when subordinated to the "natural commercial laws" of the market. To the consumer, the cultural goods and services sold in the market appear to offer the promise of a richly developed and creative individuality, yet the inherent commodification severely restricts and stunts the human psyche, so that the man and the woman consumer has little "time for myself", because of the continual personification of cultural roles over which he and she exercise little control. In personifying such cultural identities, the person is a passive consumer, not the active creator, of his or her life; the promised life of individualistic creativity is incompatible with the collectivist, commercial norms of bourgeois culture.
Тауарлық нарциссизм
"Тауар фетишизмінен тауар нарциссизміне дейін" (2012) зерттемесінде зерттеушілер заманауи тұтынушының экономикалық мінез-құлқын (сатып алу және сату) психологиялық тұрғыдан талдау үшін марксистік тауар фетишизмі теориясын қолданды. Тауар нарциссизмі тұжырымдамасы арқылы психологтар Стивен Данн мен Роберт Клули, тауарлардың өндіріс орнына қатысты этикалық алаңдаушылық білдіретін тұтынушылардың, бәрібір, сол тауарларды өндірген жұмысшылардың қанаушылық еңбек жағдайларын ескермейтіндей мінез танысатынын айтты; тұтыну мәдениетінде нарциссистік ерлер мен әйелдер сауда жасауды (экономикалық тұтынуды) агрессияны білдірудің әлеуметтік тұрғыдан қабылданатын жолы ретінде қалыптастырған. Зерттеушілер өндірістік базаның кеңеюі экономикалық өсімді ынталандыратынына ешқандай дәлел таппады, ал үкіметтің тиімділігі мен реттеу сапасын жақсарту экономикалық өсімді жеңілдетуге көбірек мүмкіндік береді.
In the study From Commodity Fetishism to Commodity Narcissism (2012) the investigators applied the Marxist theory of commodity fetishism to psychologically analyse the economic behaviour (buying and selling) of the contemporary consumer. With the concept of commodity narcissism, the psychologists Stephen Dunne and Robert Cluley proposed that consumers who claim to be ethically concerned about the manufacturing origin of commodities, nonetheless behaved as if ignorant of the exploitative labour conditions under which the workers produced the goods and services, bought by the "concerned consumer"; that, within the culture of consumerism, narcissistic men and women have established shopping (economic consumption) as a socially acceptable way to express aggression. Researchers find no evidence that a greater manufacturing base can spur economic growth, while improving government effectiveness and regulation quality are more promising for facilitating economic growth.
Этикаға сай тұтыну
Экологиялық саналы тұтынушылар сатып алған өнімдерінің экологиялық тұрғыдан этикалық болуын қалайды. Джеймс Г. Карриердің айтуынша, жеке деңгейде олардың сатып алулары оларды моральдық жағынан жақсы сезінуге мүмкіндік береді, ал екінші жағынан, бәсекелестік нарықтағы компанияларға өздерінің іс-әрекеттерін өзгерту үшін қысым жасауға көмектеседі. Маркстің 1867 жылғы тауар фетишизмі туралы түсінігі, этикалық тұтынудың Карриер алғаш атап өткен екі себебінен артық екенін көрсетеді. Кейбір тауарлар өндіріс процесінде жұмсалған еңбек уақытын немесе этикалық өнімді жасау үшін қажетті егжей-тегжейлі адамдар мен процестерді ескермейтін немесе жоққа шығаратын әлдебір ерекше жолмен қабылданады. Капиталистер коммерциялық пайда табу үшін белгілі бір аудиторияға сатуға ниеттеніп, табиғатты пайдалану стратегиясы адамдарды өз өнімдерін сатып алуға ынталандыру үшін маңызды рөл атқарады. Этикалық тұтыну көбінесе заттардың әлеуметтік, саяси және экологиялық контекстімен байланысты, ал тұтынушылар өздерінің моральдық критерийлеріне сай келетін, ешқандай қанаушылыққа жол бермейтін өнімді іздейді. Бұл негізгі ұғымдар көзге түсетін болуы керек және оларды тексерудің танымал әдістерімен растау қажет. Бұл экотүризмде жиі кездеседі, олар сатып алу мен келуге ынталандыру үшін экологиялық тазалығын пайдаланады. Жарнамалық қорғау және табиғатты сақтау келушілердің және БАҚ назарын аударады. Бұл капиталистер өздерінің суреттерінде, фотосуреттерінде немесе сипаттамаларында өзгерістер жасамайды – табиғаттың бейнесі әрқашан түрлі-түсті, жанды, жұмсақ және сақталған болады. Олар табиғатты маркетингтік тәсіл ретінде «фетишизациялайды». Өздерін табиғатты қорғайтын компания ретінде көрсету клиенттерді қанағаттандырады, нәтижесінде тұтынушы өнімді жасау үшін қолданылатын құралдар мен механизмдерді көре алмайды. Карриер қоршаған ортаның өзінің қалай ақшаға табиғи тәжірибелер немесе қорғау уәделерімен байланысты саябақтар мен басқа да жерлер арқылы тұтыну өнімі ретінде фетишизацияланатынын сипаттайды. Сондай-ақ, Карриер әділ сауда кофеінің мысалын келтіреді, бұл этикалық тұтынуда тауар фетишизмінің көрінісі болып табылады. Егер әділ сауда кофеі өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы тікелей, кооперативтік тізбек екенін, кофе өндірушілердің суреттері мен кофе қапшығындағы хабарламалар арқылы көрсетілсе, бұл тұтынушының шешім қабылдауы үшін кофе пісіру, қаптау, маркетинг және тасымалдау кезінде қатысқан көптеген «аралық делдалдар» шындығынан гөрі маңыздырақ болады. Этикалық тұтыну теориясын жақтаушылар, бұл адамдарға моральдық өмір сүруге және компанияларға өндіріс процестерін және өнімдерін өзгерту үшін экономикалық қысым жасау арқылы әлемге әсер етуге мүмкіндік береді деп санайды, бұл оларды үлкен нарықта бәсекеге қабілетті етеді. Табиғат пен табиғи ресурстарды фетишизациялау көбінесе оларды жарнамалық өнім ретінде тауарландыруға әкеледі. Ұғымдық санаттар этикалық стандарттар ретінде тиімді болу үшін «оқылғыш, көрінетін және танылатын» болуы керек. Әділ сауда деп белгіленген тауарлардың жарнамасы көбінесе нақты өндіріс процесін бұрмалайды, әсіресе кофе сияқты өндірісі ауыр еңбекке байланысты өнімдерде. Сонымен қатар, бұл көбінесе жұмыс істейтін этникалық мигранттар мен жалақылы жұмысшылар емес, этникалық шағын шаруашылық иелерінің суреттерін пайдалана отырып, қанаушылыққа айналады. Суреттерді қолдану өнімді ғана емес, этикалықты да анықтайды. Қазіргі кездегі кең таралған пікір – этикалық тұтыну жоғары деңгейде өзара байланысты капитализм мен сауданың жаһандалған әлемінде мүмкін бе. Бұл өндірушілер өз өнімдерін жарнамалау үшін экологиялық және әділ сауда идеяларын пайдаланатын, бірақ осы идеалдарға сәйкес келмейтін «жасыл жуу» идеясына сүйенеді. Экологияның жалған бейнесі қолданылып жатқан тұрақсыз тәжірибелерді жасырады. Тағы бір сын – үлкен ауқымды жүйелік өзгерістерсіз, мемлекеттік реттеу арқылы жеке тұтынушылардың таңдауларының тиімділігі. Этикалық өнімдер көбінесе қымбатқа соққандықтан және төмен кірісті белсенділерге қолжетімсіздік де мәселе болып табылады.
Environmentally "conscious" consumers want their purchased products to be environmentally ethical. According to James G. Carrier, on a personal level their purchases can make them feel more positively moral and second they can help put pressure on firms in a competitive market to change the way they do things. Marx's 1867 notion of commodity fetishism which concerns the idea that ethical consumption is going beyond the two reasons first noted by Carrier. Certain commodities are perceived in a particular way that the consumer ignores or denies the labor time entailed in the process of production or for that matter any detailed background people and process that is viable in creating an ethical product. Capitalists have the intention of selling to an audience with commercial gain the use of nature as a strategy is vital in urging people to buy their product. Ethical consumption is mostly concerned with the social, political and environmental context of objects and consumers want a product that meets their moral criteria, something non exploitative. These baseline concepts need to be visible and eye catching with recognizable verifications. This is very common in ecotourism who produce eco friendliness as a reason to buy and visit. Advertising protection and conservation attracts visitors and media attention. These capitalists make no point to vary in their images and photographs or captions the repetition of nature is always colorful and vibrant, gentle and reserved. They are "fetishizing" nature as a marketing technique. Portraying themselves as a business that protects nature satisfies their clientele so that the consumer cannot see the objects and mechanisms used to actually produce it. Carrier describes how the environment itself is fetishized as a consumable product through parks and other areas of land being used as bodies or images attached to promises of natural experiences or protection efforts in return for money. Carrier also offers the example of fair trade coffee as a way that commodity fetishism is seen in ethical consumption. If fair trade coffee promises that it is direct, cooperative supply chain between growers and consumers through images of coffee growers and messaging on the bag of coffee, this becomes more relevant to consumer decision making than the reality that many other "middle men" were needing in the roasting, packaging, marketing, and transportation of that commodity. Ethical consumption is believed by advocates of the theory., to allow people to lead more moral lives as well as affect the world by placing economic pressure on firms to change their production processes and products to become more ethical to remain competitive within the greater market. The fetishization of nature and natural resources often leads through its commodification as a product to be advertised. Conceptual categories need to be "legible, be visible and recognizable" in order to be effective as ethical standards. The advertising on items listed and named as fair trade often misrepresents the actual production process, especially in products requiring extensive and hard labor to produce, such as coffee. It also often becomes exploitative as it uses the images of ethnic small holders rather than the ethnic migrants and wage laborers who do the majority of the work. The use of images not only fetishizes the product, but defines ethicality as a whole. A common narrative now is whether or not ethical consumption is at all possible in a globalized world of highly interconnected capitalism and trade. It relies on ideas of greenwashing in which producers use environmentalism and fair trade ideals to advertise their products without living up to the ideals. The false image of environmentalism disguises the unsustainable practices being utilized. Another critique is the overall effectiveness of individual consumer choices without large scale systemic change through government regulation. Accessibility is another issue, as ethical products are often more expensive and less accessible to low income activists.
Әлеуметтік шеттелу
"Көрермендер қоғамы" (1967) еңбегінде Гай Дебор "көрнекілік" теориясын ұсынды – дамыған капитализмнің, жаппай ақпарат құралдарының және осы факторларды пайдалануға бейім үкіметтің жүйелі бірігуі. Көрнекілік адамдық қарым-қатынастарды бейнелер арасындағы объективті қатынастарға айналдырады, сондай-ақ керісінше; теледидар – осы көрнекіліктің көрнекті мысалы, онда адамдар өздерінің (мәдени) бейнелерін өз сенімдерінің белсенді құралына айналуға пассивті түрде рұқсат етеді. Көрнекілік – бұл қоғамның көркем өнер арқылы қалыптасатын түрі, мұнда мәдени өндірістің құралдары эстетикалық құндылықты коммерциялық құндылыққа (тауарға) айналдыратын коммерциялық қызметке айналады. Осылайша, көркемдік өрнек адамның оны тауар ретінде сату қабілетімен, яғни көркемдік тауарлар мен қызметтер ретінде сату мүмкіндігімен қалыптасады. Капитализм жеке тұтынуды нарықтық айырбасталудың коммерциялық қағидаларына сәйкес қайта ұйымдастырады; тауар фетишизмі мәдени тауарды тауар өндірушінің, суретшінің еркі мен бастамасынан тәуелсіз экономикалық "өз өміріне" ие өнімге айналдырады. Карл Маркс 19 ғасырда "Тауар фетишизмі және оның құпиясы" еңбегінде сын тұрғысынан болжаған нәрсені Гай Дебор 20 ғасырда түсіндіріп, дамытты – қазіргі қоғамда интерсубъективтілік пен жеке өзіндік қарым-қатынастың психологиялық жақындықтары сатып алуға және сатуға болатын жеке "тәжірибелерге" айналдырылады. "Көрермендер қоғамы" – бұл адам өзін (өзін) сатып алуға және сатуға болатын тауар ретінде қарастырғанда болатын әлеуметтік бөтендеудің соңғы формасы, себебі олар кез келген адамдық қарым-қатынасты (потенциалды) бизнес-мәміле ретінде қарастырады. (Қараңыз: Entfremdung, Маркстің бөтендеу теориясы)
In The Society of the Spectacle (1967), Guy Debord presented the theory of "le spectacle"—the systematic conflation of advanced capitalism, the mass communications media, and a government amenable to exploiting those factors. The spectacle transforms human relations into objectified relations among images, and vice versa; the exemplar spectacle is television, the communications medium wherein people passively allow (cultural) representations of themselves to become the active agents of their beliefs. The spectacle is the form that society assumes when the Arts, the instruments of cultural production, have been commodified as commercial activities that render an aesthetic value into a commercial value (a commodity). Whereby artistic expression then is shaped by the person's ability to sell it as a commodity, that is, as artistic goods and services. Capitalism reorganizes personal consumption to conform to the commercial principles of market exchange; commodity fetishism transforms a cultural commodity into a product with an economic "life of its own" that is independent of the volition and initiative of the artist, the producer of the commodity. What Karl Marx critically anticipated in the 19th century, with "The Fetishism of Commodities and the Secret thereof", Guy Debord interpreted and developed for the 20th century—that in modern society, the psychologic intimacies of intersubjectivity and personal self relation are commodified into discrete "experiences" that can be bought and sold. The Society of the Spectacle is the ultimate form of social alienation that occurs when a person views his or her being (self) as a commodity that can be bought and sold, because they regard every human relation as a (potential) business transaction. (See: Entfremdung, Marx's theory of alienation)
Семиотикалық белгі
Жан Бодрильяр тауар фетишизмін "айналым саласында" ерлер мен әйелдердің тұтыну тауарларына деген жеке сезімдерін түсіндіру үшін қолданды; яғни, сатып алушыны тауарлар мен қызметтерді сатып алуға итермелеу үшін жарнама тауарларға (тауарлар мен қызметтерге) мәдени мистика (мистификация) сипаттамасын берді. "Күрсеттің саяси экономикасын сынауға" (1972) кітабында Бодрильяр Маркстің тауар фетишизмі теориясының және капитализмнің айырбас құны мен пайдалы құнының қарама-қайшылығын дамыта отырып, "Күрсеттің" (күрсет құны) семиотикалық теориясын жасады.
Jean Baudrillard applied commodity fetishism to explain the subjective feelings of men and women towards consumer goods in the "realm of circulation"; that is, the cultural mystique (mystification) that advertising ascribed to the commodities (goods and services) in order to encourage the buyer to purchase the goods and services as aids to the construction of his and her cultural identity. In the book For a Critique of the Political Economy of the Sign (1972), Baudrillard developed the semiotic theory of "the Sign" (sign value) as a development of Marx's theory of commodity fetishism and of the exchange value vs. use value dichotomy of capitalism.
Зияткерлік меншік
21-ші ғасырда капитализмнің саяси экономикасы ақыл-ой және білім сияқты абстрактілі ұғымдарды интеллектуалдық меншік деп аталатын материалдық тауарларға айналдырды, олар интеллектуал еңбек пен кеңсе қызметкерлерінің еңбегі арқылы өндіріледі және олардан туындайды.
In the 21st century, the political economy of capitalism reified the abstract objects that are information and knowledge into the tangible commodities of intellectual property, which are produced by and derived from the labours of the intellectual and the white collar workers.
Философиялық негіз
Экономист Майкл Перлман білім мен ақпаратты тауарға айналдырған заң саласы – зияткерлік меншік құқығының пайда болуына себеп болған сенім жүйелерін сын тұрғысынан қарастырды. Сэмюэл Боулз және Герберт Гинтис адам капиталы теориясының сенім жүйелерін де сынға алды. Білім, жақсы өмірге жетудің философиялық құралы ретінде, табыс пен пайда табу үшін өндірілетін капиталистік біліммен (тауар және капитал ретінде) салыстырылады. Мұндай тауарландыру білім мен ақпаратты (қолданушы) адамнан бөліп тастайды, себебі олар зияткерлік меншік ретінде тәуелсіз экономикалық бірліктер болып табылады.
The economist Michael Perelman critically examined the belief systems from which arose intellectual property rights, the field of law that commodified knowledge and information. Samuel Bowles and Herbert Gintis critically reviewed the belief systems of the theory of human capital. Knowledge, as the philosophic means to a better life, is contrasted with capitalist knowledge (as commodity and capital), produced to generate income and profit. Such commodification detaches knowledge and information from the (user) person, because, as intellectual property, they are independent, economic entities.
Білім: шынайы және жалған
Постмодернизмде немесе кеш капитализмнің мәдени логикасында (1991) марксистік теоретик Фредерик Джеймсон ақпарат пен білімнің нығайтылуын (реификациялануын) постмодернистік дәуірдегі нағыз білім (тәжірибе) мен жалған білім (басқа біреудің тәжірибесі арқылы алынған білім) арасындағы айырмашылықпен байланыстырды, ол көбінесе бұқаралық ақпарат құралдары арқылы ұсынылады. 1986 жылы жарық көрген «Тауар эстетикасын сынау: Капиталистік қоғамда сыртқы түс, сексуалдық және жарнама» еңбегінде философ Вольфганг Фриц Хауг адамның қажеттіліктері мен тілектерінің коммерциялық үлпай үшін қалай манипуляцияланып, өзгертілетінін зерттейтін «тауар эстетикасын сынау» тұжырымын ұсынады.
In Postmodernism, or, the Cultural Logic of Late Capitalism (1991), the Marxist theorist Fredric Jameson linked the reification of information and knowledge to the post modern distinction between authentic knowledge (experience) and counterfeit knowledge (vicarious experience), which usually is acquired through the mass communications media. In Critique of Commodity Aesthetics: Appearance, Sexuality and Advertising in Capitalist Society (1986), the philosopher Wolfgang Fritz Haug presents a "critique of commodity aesthetics" that examines how human needs and desires are manipulated and reshaped for commercial gain.
Қаржылық тәуекелдерді басқару
Әлеуметтанушылар Франк Фюреди мен Ульрих Бек ақшаны басқарудағы "қауіпті алдын алу" бизнес мәдениетінде білімнің тауарланған түрлерінің қалыптасуын зерттеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі экономикалық өркендеу (1945-1973 ж.ж.) көптеген ақша (капитал және жинақ) жасады, ал ақшаға қатысты үстем буржуазиялық идеология инвестициялық қорлар мен қаржы активтерін басқарушылардың тәуекелді басқару философиясын қолдады. Осылайша, жаңа капитал құру үшін манипуляцияланған инвестициялық ақшаны басқару нәтижесінде тәуекелді есептеуге ден қою пайда болды, содан кейін тәуекелді алдын алуды басқарудың "экономикалық ғылымы" туды. Осыған байланысты, ақшаны "қаржылық инвестициялық қорлар" ретінде тауарландыру, қарапайым адамға бай адам сияқты көрінуге, нарықта инвестицияланған ақшаны жоғалту тәуекеліне баруға қабілетті экономикалық тәуекелге баратын адам ретінде ұсынуға мүмкіндік береді. Сондықтан, қаржылық тәуекелді "ақша сомасы" ретінде қастерлеу – бұл қарапайым адамдардың қаржылық тәуекелдің нақты мәнісін түсінуін бұрмалайтын, оны әлеуметтік тұрғыдан бейімдеу. Сонымен қатар, қаржылық тәуекелді бағалау идеологиялық ықпалға ұшырайды; қазіргі заманғы байлық қаржылық басқару сарапшыларының білімі арқасында қол жеткізіледі, олар "белгілі" және "белгісіз" экономикалық факторлар арасындағы байланысты зерттейді, осы арқылы адамдардың ақшаға қатысты қорқыныштарын манипуляциялап, пайдалана алады.
The sociologists Frank Furedi and Ulrich Beck studied the development of commodified types of knowledge in the business culture of "risk prevention" in the management of money. The Post–World War II economic expansion (c. 1945–1973) created very much money (capital and savings), while the dominant bourgeois ideology of money favoured the risk management philosophy of the managers of investment funds and financial assets. From such administration of investment money, manipulated to create new capital, arose the preoccupation with risk calculations, which subsequently was followed by the "economic science" of risk prevention management. In light of which, the commodification of money as "financial investment funds" allows an ordinary person to pose as a rich person, as an economic risk taker able to risk losing money invested to the market. Hence, the fetishization of financial risk as "a sum of money" is a reification that distorts the social perception of the true nature of financial risk, as experienced by ordinary people. Moreover, the valuation of financial risk is susceptible to ideological bias; that contemporary fortunes are achieved from the insight of experts in financial management, who study the relationship between "known" and "unknown" economic factors, by which human fears about money can be manipulated and exploited.
Коммодификацияланған өнер
Мәдениет сыншылары Георг Симмель мен Уолтер Бенджамин өнердің фетиші және фетишизмін зерттеп, сипаттады. Олардың көмегімен нарықта сатуға арналған "көркем" тауарлар жасалады, ал тауарландыру нағыз өнерден туындаған көркем тауарлардың (заттар мен қызметтердің) құнын қалай анықтайтынын және орнататынын көрсетті. Мысалы, суретшінің жеке заттарын "көркем фетиш" ретінде сату осыған дәлел.
The cultural critics Georg Simmel and Walter Benjamin examined and described the fetishes and fetishism of Art, by means of which "artistic" commodities are produced for sale in the market, and how commodification determines and establishes the value of the artistic commodities (goods and services) derived from legitimate Art; for example, the selling of an artist's personal effects as "artistic fetishes".
Заңдық аударма
Заң саласында ғалым Евгений Пашуканис ("Құқық және марксизмнің жалпы теориясы", 1924), австриялық саясаткер Карл Реннер, неміс саясаттанушысы Франц Леопольд Нейман, британдық социалистік жазушы Чайна Миэвилл, еңбек құқығы адвокаты Марк Линдер және американдық заң философы Дункан Кеннеди ("Экономикалық теориядағы заңның рөлі: тауар фетишизмі туралы эсселер", 1985) өзінің заманауи құқықтық жүйелерінде тауар фетишизмінің қолданылуын зерттеді және құқықтық формалардың нығайтылуы әлеуметтік қатынастарды дұрыс емес бейнелейтінін көрсетті.
In the field of law, the scholar Evgeny Pashukanis (The General Theory of Law and Marxism, 1924), the Austrian politician Karl Renner, the German political scientist Franz Leopold Neumann, the British socialist writer China Miéville, the labour law attorney Marc Linder, and the American legal philosopher Duncan Kennedy (The Role of Law in Economic Theory: Essays on the Fetishism of Commodities, 1985) have respectively explored the applications of commodity fetishism in their contemporary legal systems, and reported that the reification of legal forms misrepresents social relations.
Сын
Марксисттің жас монахиня ретіндегі портреті (1988) еңбегінде профессор Хелена Шихан діни сенім мен тауар фетишизмі арасындағы теңеудің қате түсінік екенін айтты, себебі адамдар заттарға (ақша мен тауарларға) мистикалық қасиеттер тағайындап, оларды құдай санамайды. Тауардың ішкі құндылық қатынастарына сенім – діни сенім емес, өйткені құндылық қатынастары рухани сенімдерге тән психологиялық ерекшеліктерге ие емес. Бұл пікір адамның діни сенімімен қатар тауар фетишизмінің психологиясын білуі және ақша мен тауарды фетишизациялауды сынай білуі арқылы дәлелденеді. Сондықтан, алтын бұзауға сенбеу – ақшаға табынуға қарсы күрестің бір бөлігі болып табылады.
In Portrait of a Marxist as a Young Nun (1988), Professor Helena Sheehan said that the analogy between religious faith and commodity fetishism is a mistaken interpretation, because people do not worship commodities (money and merchandise) by attributing supernatural powers to inanimate objects, to a fetish. That the belief that value relationships inherent to a commodity described is not religious belief, because value relations do not possess the psychological characteristics of spiritual beliefs. That interpretation is proved by the possibility of a person's possessing religious faith, whilst being aware of the psychology of commodity fetishism, and thus being critical of the fetishization of money and merchandise, thus, a person's disbelief in the Golden Calf is integral to the person's iconoclasm against the idolatry of money.