Кіріспе

Орташа мөлшердегі жағалау құсының түрі.

Кіші сарыаяқ (Tringa flavipes) – орташа мөлшердегі жағалау құсы. Ол Солтүстік Американың солтүстік тайга аймағында көбейеді.

Таксономия

Кіші сары аяқтыны 1789 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің «Жаратылыс жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасында ресми түрде сипаттады. Ол оны Scolopax туысына жатқызып, Scolopax flavipes деген екі атау берді. Гмелин өзінің сипаттамасын 1785 жылы ағылшын орнитологы Джон Латэм мен уэльстік натуралист Томас Пеннанттың Нью-Йорк штатында күзде көрген «сары аяқтылар» туралы мәліметтерге негіздеді. Кіші сары аяқты қазір 1758 жылы швед натуралисі Карл Линней «Жаратылыс жүйесі» кітабының он бірінші басылымында енгізген Tringa туысына жатқызылған. Tringa атауы – 1603 жылы итальяндық натуралист Улиссе Альдровандидің жасыл құмқұйрыққа берген нео-латынша атауы. Flavipes атауы латын тіліндегі flavus – «сары» және pes – «аяқ» сөздерінен құралған. Бұл түр монотипті, яғни оның ішкі түрлері танылмайды. Аяқтары сары түсті. Үлкен сары аяқтымен салыстырғанда, оның мүсіні қысқа (көзбен қарағанда баспен шамалас), жіңішке, түзу және біркелкі қара болып келеді. Кеудесі жолақты, ал бүйірлері қысқа сызықтармен әдемі безенген. Бұл түр сыртқы түрі жағынан үлкен сары аяқтыға ұқсас болғанымен, ол көбінесе үлкен балықшыға жақын туыс. Оның көбелек шағында мойнындағы нәзік, айқын және тығыз өрнек осы түрлердің нақты туыстығын көрсетеді. Бұл құстың дауысы үлкен сары аяқтының дауысына қарағанда жұмсақ.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Олар АҚШ-тың шығанақ жағалауына, Кариб теңізіне және Оңтүстік Америкаға көшіп барады. Бұл түр Батыс Еуропаға кездейсоқ ұшып келеді; Ұлыбританияға жыл сайын шамамен бес құс келіп, көбінесе тамыз және қазан айлары аралығында болады, ал кейде жекелеген құстар қыстап қалады. Олардың көбейетін жері Аляскадан Квебекке дейінгі борал орман аймағындағы көлдерге жақын ашық жерлер.

Өсіру

Ұя құрғақ, балдырлы жердегі ойыс болып келеді және әдетте жақсы жасырылады. Жұмыртқа саны әдетте төртке жетеді. Олар сары немесе сұр қоңыр түсті болып, қоңыр түстің түрлі реңктеріндегі дақтармен жабылған. Орташа есеп бойынша, олар екі жыныстың екеуі де 22-23 күндей күнін кешіреді. Екі ата-ана да балапандарды күтіп, бағады, олар жұмыртқадан шыққаннан кейін бірнеше сағаттан соң ұядан шығады. Олар ұядан шыққанда өздеріне жем табуға қабілетті. 23-31 күн аралығында ұшып шығады. Шағын балықтар, қабықтылылар, су құрттары, моллюскалар (мысалы, құтылар), өрмекшілер және тұқымдармен қоректенеді.