Кіріспе

13 ғасыр Голландия графы Флорис V (24 маусым 1254 – 27 маусым 1296) 1256 жылдан 1296 жылға дейін Голландия және Зеландия графы болып билік етті. Оның өмірі Мелис Стоктың жылнамасында егжей-тегжейлі сипатталған, ол оның соңғы жазушысы болды. Ол көбінесе бейбіт билік құрған, әкімшілікті жаңғыртып, саудаға пайдалы саясат жүргізген, көбінесе ақсүйектердің есебінен шаруалардың мүддесін қорғаған және теңізден жерлерді қайтарып алған. Англия королі Эдуард I және Фландрия графы Гайдың ұйымдастырғаны айтылатын оның қасіретті өлімі оны Голландияда батыр етті.

Ерте өмір

Флорис граф Вильгельм II (1227–1256) және Элизабет Брансвик-Люнебургтің ұлы болды. Оның әкесі 1256 жылы фриздер тарапынан Флорис екі жасқа толғанда өлтірілді. Флористің қамқорлығы біріншіде оның інісіне (1256–1258 жылдары Флорис де Вогд), содан кейін оның әпкесіне (1258–1263 жылдары Голландияның Аделаидасына) тиді. Голландия билігі үшін күрес 1263 жылғы 22 қаңтарда Реймерсвааль шайқасында аяқталды, онда Гелдерс графы Отто II Аделаиданы жеңіп, Аделаидаға қарсы болған ақсүйектер оны регент етіп таңдады. Отто II Флорис V он екі жасқа толғанға дейін (1266) оның қамқоршысы болды және Голландияны өзі басқаруға қабілетті деп есептелді. Флористің анасы Элизабет күйеуінің 1256 жылы қайтыс болғаннан кейін де Голландияда тұрды. Ол 1266 жылғы 27 мамырда қайтыс болды және Миддельбург аббат шіркеуіне жерленді. Ол граф Флорис V-нің қамқорлықсыз билік етуге жеткілікті деп жарияланған жылы, 10 шілде 1266 жылы қайтыс болды.

Саяси өмір

Флориске Авенес әулетінің Геннаудағы графы қолдау көрсетті, ол Дампиер әулетінің Фландрия графына қарсы жау болды. Флорис 1269 жылы Фландрия графы Гюй Дэмпьердің қызы Беатрикс Дэмпьерге үйленді. 1272 жылы Флорис әкесінің денесін қайтарып алуға жасаған алғашқы әрекеті аясында фриздерге сәтсіз шабуыл жасады (бұл Хейлу шайқасымен аяқталды). 1274 жылы ол Амстельдің Гийсбрехт IV, Абкудтың Зведері, Амстельдің Арноуд және Ворденнің Герман VI басшылығымен ақсүйектердің көтерілісіне тап болды. Олар епископтың есебінен Утрехт епископтығымен шектес аймақтағы жерлерді иеленді (Амстердам, Абкуд, Ийссельштейн және Ворден аймақтары). Гийсбрехт пен Германды Утрехт шеберлері, Кенемерленд (Алькмар, Харлем және айналасы), Ватерланд (Амстердамның солтүстігі) және Амстелланд (Амстердам және айналасы) шаруалары, сондай-ақ Батыс фриздер қолдады. Ол қолөнершілермен келісім жасап, әлсіз епископ Иоанн I Нассауға көмектесті. Епископ Голландияның қолдауына тәуелді болды және 1279 жылы көтерілісшілердің жерлерін Голландияға қосты. Ол Кенемерленд шаруаларына жеңілдіктер берді. Кенемерленд құмды жер болды, онда шаруалардың құқықтары польдердегі шаруаларға қарағанда әлдеқайда шектеулі болды. Флорис Авенес әулетінің ықпалынан құтылып, Дэмпьерлерге адалдығын ауыстырды. 1282 жылы Флорис солтүстіктегі фриздерге тағы шабуыл жасап, Вронен шайқасында жеңіске жетіп, әкесінің денесін қайтарып алды. 1287–1288 жылдардағы жорықтан кейін ол фриздерді толығымен жеңді. Осы уақытта 1287 жылы Германияның Киелі Рим императоры Рудольф I-ден Зеланд беустер Схельде (Шелда өзеніне бақылауды қамтамасыз ететін аймақ) қарыз ретінде алды, бірақ жергілікті дворяндар 1290 жылы Фландрия графының басып кіруіне қолдау көрсетті. Флорис Фландрия графы Гюймен кездесу ұйымдастырды, бірақ ол Биервлитте тұтқынға алынып, талаптарынан бас тартып, босатылды. Флорис соғысты қайта бастауға асықты, бірақ Ұлыбританияның Эдуард I патшасы, ұн және басқа да ағылшын тауарларын жеткізу үшін үлкен өзендерге қол жеткізуге мүдделі болғандықтан, Флористі Фландриямен жауыздықты тоқтатуға көндірді. 1292 жылы Флорис «Ұлы дау» кезінде Шотландия тағына талап еткенде (оның әжесі Ада Шотландия королі Вильгельм I-нің қарындасы болған), ол Эдуардтан күткен қолдауды алмады, бірақ Англия Фландрияға қарсы жаңа, осы жолы сәтті соғыста оның талаптарын қолдады.

Тұтқындалу және өлім

Англия мен Франция арасындағы Гаскон соғысы кезінде Эдуард I жүн саудасын Голландиядағы Дордрехттен Брабанттағы Мехеленге көшірді, бұл Фландрияның Францияға қарсы соғысында қолдау көрсету мақсатын көздеді. 1296 жылы Флорис Франция тарапына өтті. Содан кейін Эдуард I Голландиямен Англияның саудасын тоқтатып, Фландрияның Гайімен Флористі Францияға алып кету үшін келісім жасады. Аместельдің Гисбрехт IV және Ворденнің Герман мырзалары Герард ван Велсенмен бірге Флористі аң ауы кезінде қолға түсіріп, Мюдерслот қамалына жеткізді. Флорис тұтқынға алынған жаңалық тез тарады; халықтан сескеніп, төрт күннен кейін мырзалар тұтқынмен бірге қауіпті жерге қашуға бел буды. Бірақ оларды ашулы жергілікті шаруалар тобы тоқтатты. Дүрбелеңге түсіп, Велзеннің Жерары графты өлтіріп, мырзалар қашып кетті. Герард ақырында қолға түсіріліп, Лейденде өлімге кесілді. Қалған қастандықшылар Брабантқа, Фландрияға және, мүмкін, Пруссияға қашып кетті, сол жерге Голландиядан көптеген отарлаушылар мен крестшілер де қоныс аударды.

Мұра

Флорис V-тің өмірі мен өлімі Нидерландта әндерге, пьесаларға және кітаптарға шабыт берді. Ең танымал – 17 ғасыр драматургы және ақыны Жост ван ден Вонделдің «Гисбрехт ван Эмстель» пьесасы, ол Флорис V қайтыс болғаннан кейінгі күндері Амстердамның тонау оқиғасы туралы. «Шаруалардың құдайы» деген лақап Флорис қайтыс болғаннан кейін ақсүйектер арасында пайда болды және бастапқыда оны қорлау мақсатында айтқан. Ол осы атаққа «өзінің шаруаларымен бірге жақсы мырза болғандай» мінез-құлық танытқандықтан ие болды. Шіркеутің рұқсатынсыз 40 шаруаны Святого Иакова орденінің мүшелері ретінде тағайындады, бұл шіркеудің және сол орденнің 12 ақсүйек мүшелерінің наразылығын тудырды. Бұл оқиғаның тарихи негізі жоқ, сондай-ақ Флорис оның әйеліне зорлық жасады деген айыптамамен қастандыққа қатысқан Жерар де Велзен туралы әңгіме де шындықтан алыс. Бірақ Флорис Голландия шаруаларының естелігінде қасиетті адам ретінде сақталған және «Шаруалардың құдайы» Сегіз жылдық соғыста (1568–1648) Испаниядан тәуелсіздік күресінің символды батырына айналды.