Кіріспе

Голландия графтары 10-16 ғасырлар аралығында Төмен елдерде Голландия графтығымен биледі.

Фризиялық шығу тегі

Фризия патшалығы қазіргі Нидерландының көп бөлігін құраса, Нидерландыдағы Фризия провинциясы едәуір кішіреп қалды. Ерте орта ғасырларда Батыс Фризия (Влиден батыстағы Фризия) енді Фризияның бір бөлігі деп есептелмей, Голландия (қазіргі Солтүстік және Оңтүстік Голландия провинциялары мен Зеландия) атала бастады. Флорис II – өзінің атауын «Батыс Фризия» графынан «Голландия» графына өзгерте алғашқы граф болды. Орта ғасырлардағы Фризияның өзі тек орталық және шығыс бөліктерін қамтыды. Орталық бөлігінде (қазіргі Нидерландының Фризеланд провинциясына сәйкес) еркін шаруалар тұрды, олар феодалдық билеушілердің, әсіресе Голландия графтары мен Утрехт епископтарының оларды бағындыруға жасаған барлық әрекеттеріне сәтті қарсылық көрсетті. Шығыс бөлігінде жергілікті басшылар орта ғасырдың соңында өз мемлекеттерін құрды (Киелі Рим империясының құрамында). Олар 1446 жылдан 1744 жылға дейін графтық мәртебеде болды, содан кейін Пруссияға, одан әрі Германияға қосылды.

Голландия әулеті

Голландияның бірінші графы Дирк I, Фризия графы Герольфтің ұлы немесе асырап алған ұлы болды (Дикстра Дирк Герольфтің әпкесінің ұлы болуы мүмкін екенін және оның өз әкесі ол әлі нәресте кезінде қайтыс болғанын айтады). 922 жылы ол Чарльз Іріден Эгмонд маңындағы жерді, Бладелла (қазіргі Эйндховен қаласының жанындағы Бладель) деген жерде алды. Бұл Голландия графтығының бастауы деп есептеледі. Дегенмен, 1100 жылға дейін графтықтың әдеттегі атаулары Батыс Фризия, Фризия немесе Кеннемерланд болды; оған қарамастан, Дирк I-ден бастап графтар дәстүрлі түрде Голландия графтары деп аталды. Алғашқы графтардың тарихнамасы белгісіз. Дирк I мен Дирк II арасында граф болғаны туралы жақында ғана айтылды, себебі 896 және 988 жылдар аралығында Дирк есімді графтарға сілтемелер екі емес, үш графқа қатысты деп саналады. Бұл үшінші граф Дирк I және II графтарының арасына орналастырылып, Дирк I бис деп нөмірленді, бұл Дирк есімді Голландия графтарының бұрыннан қалыптасқан нөмірлеуімен шатасуды болдырмау үшін жасалды. Батыс Фризия графтары Утрехт архиепископының атынан жергілікті билік жүргізді, бірақ уақыт өте келе Голландия графтары Утрехт епископтығына басымдық таныта бастады. Утрехт архиепископы аймақты қасиетті Рим империясының атынан басқарды, оның билігі графтар мен герцогтар дерлік тәуелсіз билікке ие болған феодалдық жүйемен шектелді. Голландия графтары аумағын кеңейтуге жиі тырысты, бірақ 14 ғасырда Зеланд иелігіне алғаннан басқа, ұзаққа созылатын табысқа жете алмады. Оның орнына ол ортағасырлық қуатты династиялардың иелігіне көшті: алдымен Виттельсбах, содан кейін Валуа және одан кейін Габсбургтер.

Виттельсбахтар әулеті

Баварияның герцогы Иоанн III пен оның қарындасының қызы Жаклин (Эно графынясы) арасында мұрагерлік үшін соғыс болды. Бұл соғысты 1433 жылы Филипп Жақсы жеңіп алды, ол осы уақытта Иоаннның графтыққа деген құқығын мұраға алған болатын. Филипп пен Жаклин екі есе бірінші туыс еді, Филипптің анасы Альберттің қызы, ал Жаклиннің анасы Бургундияның Батыл Филиппінің қызы. 1433 жылдың сәуір айында ол Жаклинды Эно мен Голландиядан өзінің атынан бас тартуға мәжбүр етті.

Салдары

Өлке 1795 жылға дейін Нидерланд Республикасының құрамына кіретін мемлекет ретінде сақталды. Алайда, Голландия және Батыс Фризияның Генералдық Штаттары өлкеге билік еткендіктен, графтар болған жоқ (дегенмен, графтық 1584 жылы, Вильгельм өліміне аз уақыт қалғанда оған ұсынылды). Осы кезеңде Генералдық Штаттардың қызметкерлері болған статхолдерлер іс жүзінде басшылық етті.