Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландияның механикалық инженері (1950–1995)
New Zealand mechanical engineer (1950–1995)
Мотоцикл инженері
the motorcycle engineer
Джон Кенттон Бриттен (1 тамыз 1950 – 5 қыркүйек 1995) – инновациялық ерекшеліктері мен материалдарымен әлемдік рекордты орнатқан мотоциклді жасаған Жаңа Зеландияның механикалық инженері.
John Kenton Britten (1 August 1950 – 5 September 1995) was a New Zealand mechanical engineer who designed a world record setting motorcycle with innovative features and materials.
Өмірбаян
Джон Бриттен Брюс пен Руве Бриттеннің Крайстчерч қаласында, түнгі сағат онға он минут қалғанда дүниеге келді. Оның егіз қарындасы Маргарита түн ортасынан кейін дүниеге келді, сондықтан олар егіз болғанымен, туған күндерін әртүрлі күндерде тойлады. Оқуда қиындық танытқандықтан (дислексия), мектепте және жоғары білім алған кезінде емтихан сұрақтары оқылып беріліп, жауаптарын жазушыға жаздыру қажет болды, бірақ бұл оны керемет инженер және сәулетші болудан тоқтатпады. Оның балалық шағындағы қаһармандары – көрнекті жаңа зеландиялықтар: Ричард Пирс (авиацияның алғашқы дамушысы), Билл Гамильтон (гидроциклдің «әкесі»), Брюс Макларен (жарыс машинасының шебері және McLaren Formula One командасын құрған адам) және Берт Манро (мотоциклмен жылдамдық бойынша әлемдік рекордсмен, «Әлемдегі ең жылдам мотоцикл» фильмінің кейіпкері) болды. Өзінің өмірінің қысқа мерзімінде Бриттенді оның барлық қаһармандарымен жиі және жақсылыққа қарай салыстырып отырды. Бриттен төрт жылдық механикалық инженерлік курсын кешкі мектепте бітірді, содан кейін ICI компаниясына кадет-сызушы болып жұмысқа орналасты, бұл оған қалыптарды жасау, үлгілерді құрастыру, металл илеу және түрлі механикалық конструкцияларды жобалау сияқты кең ауқымды тәжірибе жинауға мүмкіндік берді. Бриттен Англияға сапар шекті, онда төрт ай бойы Сэр Александр Гибб пен серіктестерімен бірге M1 тас жолын M4 тас жолымен байланыстыратын автомобиль жолының жобасын жасады. Жаңа Зеландияға оралғаннан кейін Rowe Engineering компаниясында инженер-конструктор болып жұмыс істеді, жолдан тыс техника мен ауыр машиналарды жобалады. 1976 жылы әйнек пештерін жасап, қолмен жасалған әйнек шамдарын жасау және жобалау арқылы жеке кәсіп ашты, кейіннен отбасының мүлік басқару және дамыту бизнесіне қосылды. 1978 жылы Бриттен мен оның әйелі Рикартон қаласындағы Матай көшесіндегі тарихи үйді сатып алып, келесі алты жыл бойы оны жөндеумен айналысты. 2018 жылдың мәліметі бойынша, олардың бір қызы отбасымен бірге сол үйде тұрып жатыр. 1995 жылдың ақпан айында Джон Бриттен Жаңа Зеландияның Кәсіби Инженерлер Институтына (қазіргі Инженерлік Жаңа Зеландия) Құрметті мүше болып сайланды, «инженерлік ғылым мен мамандықтың дамуына оның ерекше үлесін мойындағандығы үшін».
John Britten was born to Bruce and Ruvae Britten in Christchurch at 10 minutes to midnight. His twin sister Marguerite was born just after midnight, so although they were twins they celebrated their birthdays on different dates. Being dyslexic, he needed to have exam questions read to him at school and during his tertiary education, and his answers recorded by a writer, but that didn't stop him from developing into a remarkable engineer and architectural designer. His childhood heroes were notable fellow New Zealanders, Richard Pearse (pioneer aviator), Bill Hamilton (father of the jet boat), Bruce McLaren (champion driver and founder of the McLaren Formula One Team), and Burt Munro (world record motorcycle speedster and subject of the film The World's Fastest Indian). In his own short lifetime, Britten was regularly and favourably compared with all of his heroes. Britten completed a four year mechanical engineering course at night school before joining ICI as a cadet draughtsman, giving him a wide range of work experience including mould design, pattern design, metal spinning and various mechanical engineering designs. Britten travelled to England where he worked for four months with Sir Alexander Gibb & Partners on a highway design linking the M1 motorway to the M4 motorway. Back in New Zealand he was design engineer for Rowe Engineering, designing off road equipment and heavy machinery. In 1976, he built glass kilns and went into business as a fine artist designing and making hand made glass lighting, later joining the family property management and development business. In 1978, Britten and his wife bought a historic residence in Matai Street, Riccarton, that they spent the next six years renovating. As of 2018, one of their daughters lived in the house with her family. In February 1995 John Britten was elected to the Institution of Professional Engineers New Zealand (now Engineering New Zealand) as an Honorary Fellow, "in recognition of his outstanding contribution to the advancement of the science and profession of engineering".
Бриттен жобалаған
Бриттен бірнеше жыл мотоцикл дизайнымен айналысып, композиттік материалдарды пайдалану және жоғары өнімді қозғалтқыштарды жасау бойынша жаңашыл әдістерді әзірледі. 1992 жылы ол өзінің жеңіл материалдардан жасалған және өзі құрастырған қозғалтқыштармен жабдықталған мотоциклдерін өндіру үшін "Бриттен Мотоцикл Компаниясын" құрды, бұл мотоциклдер бүкіл әлемге танымал болды. Оның "Бриттен" мотоциклдері жарыстарда жеңіске жетіп, халықаралық жарыс жолдарында көптеген жылдамдық рекордтарын орнатты. 1991 жылы Америка Құрама Штаттарының Дейтона қаласында өткен "Егіздер шайқасында" зауыттық мотоциклдерге қарсы екінші және үшінші орындарды алып, мотоцикл әлемін таң қалдырды. Бриттеннің мотоциклдерінің бірі Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласындағы "Те Папа Тонгарева" мұражайында тұрақты түрде көрсетілуде.
Britten worked on motorcycle design for some years, developing innovative methods using composite materials and performance engine designs. He created the Britten Motorcycle Company in 1992 to produce machines to his own design made of light materials and using engines that he had built himself, which became famous around the world. His Britten motorcycles won races and set numerous speed records on the international circuits, and astounded the motorcycle world in 1991 when they finished second and third against the factory machines in the Battle of the Twins at Daytona, United States of America. One of Britten's motorcycles is on permanent display at the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa in Wellington, New Zealand.
Өлім
Ол операция жасау мүмкін емес тері қатерлі ісігіне байланысты аурудан қайтыс болды, 1995 жылдың 5 қыркүйегінде қырық бес жасқа толғаннан кейін бір айдан сәл астам уақыт өткен соң. Оның Крайстчерч соборындағы қоштасу рәсіміне мыңнан астам адам қатысты және ол Жаңа Зеландия бойынша баршасы тарапынан қайғылы жағдайда еске алынды.
Diagnosed with an inoperable skin cancer related illness, he died on 5 September 1995 just over a month after his forty fifth birthday. His funeral at Christchurch Cathedral was attended by over one thousand mourners and he was widely mourned throughout New Zealand.