Бірлескен еңбек және ынтымақтастық

Әртүрлі өнершілердің бірлескен жұмысы – коллаборация. Мақсатқа жету үшін бірлесіп еңбектесу, көбінесе көшбасшылықты қажет етеді. Ресурстарды арттырады.

15 мин оқу

100%

Дереккөз: Collaboration — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Бірлесіп жұмыс істеу

Музыкада екі немесе одан көп артист арасындағы анықтама.

Ынтымақтастық (латынша com "біліммен" + laborare "еңбек ету", "жұмыс істеу") – екі немесе одан көп адам, ұйым немесе мекеменің бірлесіп жұмыс істеу арқылы міндетті орындау немесе мақсатқа жету процесі. Ынтымақтастық, көбінесе, ынтымақтастыққа ұқсас. Көп жағдайда ынтымақтастыққа басшылық қажет, бірақ басшылықтың нысаны орталықтандырылмаған және теңдік принциптерін ұстанатын топ ішінде әлеуметтік сипатқа ие болуы мүмкін. Бірлесіп жұмыс істейтін командалар шектеулі ресурстар үшін бәсекелескенде көбінесе көп ресурстарға, мойынсойға және сыйлықтарға қол жеткізеді. Ынтымақтастықтың құрылымдалған әдістері мінез-құлықты және байланысты зерделеуге ынталандырады. Елдер арасындағы сауда – бұл әртүрлі тауарлар жиынтығын өндіретін және алмасатын екі қоғам арасындағы ынтымақтастықтың бір түрі.

Сауда

Сауда-саттық тарихи алдынан басталып, оған қатысушылардың барлығына тиімді болғандықтан қазірге дейін жалғасуда. Көне заман халықтары қазіргі ақша қаражаты болмастан, тауарлар мен қызметтерді бір-бірімен айырбастаған. Питер Уотсон алыс қашықтықтағы сауданың тарихын шамамен 150 000 жыл бұрынғы кезеңге дейін жетеді. Сауда-саттықтың себебі – әртүрлі елдердің саудаға жарамды тауарларды өндіруде салыстырмалы артықшылығының болуы.

Рим империясы

Рим империясы көрінетін бақылаумен билеу арқылы ынтымақтастық құрды, ол шамамен елу елде б.з.д. 31 жылдан б.з. 1453 жылға (шығыста) дейін сақталды. Римнің тұрақты басқаруы сауданың өсуіне көмектесті. Дәлелдер Рим империясының және Юлий Цезарьдің грек жазушысы Ксенофонның "Кирдің тәрбиесі" еңбегінен көшбасшылық туралы ойлармен әсерленгенін көрсетеді. Римдіктер өздері мен одақтас елдеріне пайда келтірген тұрақты империя құрды. Алтын мен күміс – римдіктер жасаған валюталар, олар нарықтық экономиканы қолдады, бұл Рим империясы ішінде сауда жасауға және салық жинауға мүмкіндік берді.

Гуттер, Австрия (16 ғасырда құрылған)

Гуттер қауымдастықтарында тұрғын үйлер жеке отбасыларға салынып беріледі, бірақ олар колонияның меншігінде болады, жеке мүліктері азау. Тамақты колонияның барлық мүшелері бірлесіп, үлкен ортақ бөлмеде ішеді.

Oneida қауымдастығы, Oneida, Нью-Йорк (1848)

Онеида қауымдастығы коммунализмді (ортақ меншік және иелік мағынасында) және өзара сынды қабылдады, онда қауымның әрбір мүшесі жалпы жиналыста комитет немесе қауымның баршасы тарапынан сынға түсірілетін. Мақсаты – жаман мінез қасиеттерін жою болатын.

Кибуцимдер (1890)

Кибуц – израильдік ұжымдық қауымдастық. Бұл қозғалыс социализм мен сионизмді біріктіріп, практикалық Еңбек сионизмінің бір түрін іздейді. Қоғамдық өмірді таңдап, өз идеологияларымен шабыттанған кибуц мүшелері ұжымдық тұрмыс салтын дамытты. Кибуцтар бірнеше буын бойы утопиялық қауымдастықтар ретінде сақталды, бірақ көпшілігі капиталистік кәсіпорындар мен қалыпты қалаларға айналды.

Манхэттен жобасы

Манхэттен жобасы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтас елдер арасындағы, алғашқы атом бомбасын жасаған бірлескен жоба болды. Бұл жоба АҚШ, Ұлыбритания және Канаданың бірлескен күш-жігерінің нәтижесі. Ұйымдасқан ынтымақтастыққа жобаның қосқан үлесі Ванневар Буш есімімен байланысты. 1940 жылдың басында Буш Ұлттық қорғаныс зерттеу комитетін құруға ұсыныс жасады. Бірінші дүниежүзілік соғыста технологияны енгізудегі бұрынғы бюрократиялық қиындықтарға наразы болған Буш, АҚШ-тың ғылыми әлеуетін жақсы нәтижелерге қол жеткізу үшін ұйымдастыруды көздеді.

Жергілікті бірлестік

Түпкілікті қоғамдастықтардағы, әсіресе Америкадағы ынтымақтастыққа көбінесе бүкіл қоғамдастық икемді басшылықпен көлденең құрылымда ортақ мақсатқа жету үшін жұмыс істеу жатады. Кейбір американдық жергілікті қоғамдастықтардың балалары ересектермен бірлесіп жұмыс істейді. Балалар өз дағдыларына сай келетін тапсырмаларды орындау арқылы мақсаттарға жету процесінде үлес қоса алады. Жергілікті оқыту әдістеріне бақылау арқылы және бірге атсалысу арқылы оқыну кіреді. Мысалы, майя әкелері мен балаларының зерттеуінде дәстүрлі түпкілікті оқыту тәсілдері 3D-модельді құрастыру кезінде батыс білімі алған майя әкелеріне қарағанда жиірек бірлесіп жұмыс істеген. Түпкілікті мұрагерлік қауымдардың балалары үй шаруасына ерікті түрде көмектесуді қалайды. Мексиканың Мазауа түпкілікті қоғамдастығында мектеп оқушылары өз сабақтарында белсенділік танытып, дербестік көрсетеді, сабақ барысында қателіктерге мұғалімдеріне көмектесіп, түзетулер жасайды. Бесінші және алтыншы сынып оқушылары сыныпта терезе орнатумен жұмыс істейді; орнату сынып жобасына айналады, онда оқушылар мұғаліммен бірге процеске қатысады. Олардың барлығы басшылыққа мұқтажсыз бірлесіп жұмыс істейді, олардың қимылдары үйлесімді және ағынды болады. Бұл оқыту процесі емес, керісінше, оқушылар мұғаліммен синхронды топ ретінде жұмыс істейтін, рөлдерді ауыстырып, тапсырмаларды бөлісетін тәжірибелік оқыну. Осы қоғамдастықтарда ынтымақтастыққа баса назар аударылады және оқушыларға бастамашылықты қабылдауға сенім артылады. Біреу жұмыс істегенде, екіншісі мұқият бақылайды, ал барлығына күрделі бөліктерді аяқтау үшін тәжірибелілердің араласуымен тапсырмаларды орындауға рұқсат етіледі, ал қалғандары мұқият тыңдайды.

Еркін нарықтағы ынтымақтастық

Айн Рэнд адамдардың өздерінің рационалды мүдделерін іске асырудың бір жолы – басқа адамдармен берік қарым-қатынас құру екенін айтты. Рэндтің пікірінше, капитализмге қатысушылар еркін нарықтағы ерікті еңбек бөлінісі арқылы байланысады, онда құндылық әрқашан тең құндылықпен алмастырылады. Рэндтің рационалды эгоизм теориясы, өз мүддесіңізді қорғау үшін басқалар туралы ойлауды, әділетсіздіктен тәуелсіздерді қорғауды және достарыңызға, жақтастарыңызға және жақындарыңызға көмек көрсетуді қамтиды.

Ойын теориясы

Ойын теориясы – қолданбалы математика, компьютерлік ғылым және экономика саласы. Ойын теориясы бірнеше қатысушының өзінің пайдасын барынша арттыруға тырысып, шешім қабылдайтын жағдайларды зерттейді. Ойын теориясы туралы алғашқы жазба 1713 жылы Джеймс Уолдегрейвтің, 1-ші Уолдегрейв графының хатында кездеседі. Антуан Августин Курноның 1838 жылы жариялаған «Байлық теориясының математикалық принциптерін зерттеу» еңбегі алғашқы жалпы теорияны ұсынды. 1928 жылы Джон фон Нейманның бірнеше мақалалары жарық көрген кезде бұл сала ресми түрде мойындалды. Фон Нейманның ойын теориясы бойынша жұмысы 1944 жылы фон Нейман мен Оскар Моргенштерннің «Ойын теориясы және экономикалық мінез-құлық» кітабында аяқталды.

Әскери-өнеркәсіптік кешен

Әскери-өнеркәсіптік кешен термині – мемлекеттің қарулы күштері, жекеменшік өнеркәсібі және олармен байланысты саяси мүдделердің өте тығыз және бір-біріне тәуелді қарым-қатынасын көрсетеді. Мұндай жүйеде әскерилер материалдық және басқа да қолдау үшін өнеркәсіпке, ал қорғаныс өнеркәсібі кіріс үшін үкіметке тәуелді болады.

Скунк жұмыс істейді

Skunk Works – инженерлік және техникалық салаларда ұйым ішінде бюрократияның кедергісіз, жоғары дәрежедегі тәуелсіздік берілген, алдыңғы қатарлы немесе құпия жобалармен жүктелген топты сипаттау үшін қолданылатын термин. Мұндай топ 1943 жылы Lockheed компаниясында құрылған. Команда қысқа мерзімде өте инновациялық ұшақтарды жасады, әсіресе алғашқы мерзімін 37 күнге озатты.

Жобаларды басқару

Жобаларды басқару пәні құрылыс, инженерия және қорғаныс сияқты әртүрлі салалардан дамыды. АҚШ-та жобалық басқарудың негізін қалаушы Генри Гант болып табылады, ол жобаны басқару құралы ретінде "диаграмма"ны қолдануымен, Фредерик Уинслоу Тейлордың ғылыми басқару теориясының ізбасары болуымен және әскери кемелерді басқаруды зерттеуімен белгілі. Оның еңбегі жұмыс бөлінісі құрылымы (WBS) және ресурстарды бөлу сияқты көптеген қазіргі заманғы жобалық басқару құралдарының алға басушысы болып табылады. 1950 жылдар заманауи жобалық басқару дәуірінің басталуын білдірді. АҚШ-та 1950 жылдарға дейін жобалар көбінесе Гант диаграммаларымен және бейресми әдістер мен құралдарды пайдалана отырып, жағдайдай басқарылатын. Осы кезде екі математикалық жобаны жоспарлау моделі әзірленді: 1) АҚШ Әскери-теңіз күштерінің (Lockheed Corporation компаниясымен бірлесіп) Polaris зымырандық суасты кемесі бағдарламасының аясында құрылған "Программаны бағалау және шолу техникасы" немесе PERT; және 2) DuPont Corporation және Remington Rand Corporation компанияларының бірлескен кәсіпорнында зауыттарды күтіп-ұстау жобаларын басқару үшін әзірленген "Критиктік жол әдісі" (CPM). Бұл математикалық техникалар көптеген жеке кәсіпорындарға жылдам тарады. 1969 жылы жобалық басқару саласының мүдделерін қорғау үшін Жобалық басқару институты (PMI) құрылды. PMI-ның негізгі қағидасы – жобалық басқару құралдары мен әдістері бағдарламалық жасақтама индустриясынан құрылыс индустриясына дейін жобалардың кең таралған қолданылуында да ортақ болып табылады. 1981 жылы PMI директорлар кеңесі Жобалық басқару білімі (PMBOK) нұсқаулығына айналған стандарттар мен практикалық нұсқаулықтарды әзірлеуге рұқсат берді. 1967 жылы Еуропада құрылған Халықаралық жобалық басқару қауымдастығы (IPMA) ұқсас дамудан өтті және IPMA жобалық базалық жоспарын енгізді. Қазір екі ұйым да жобалық басқарудың жаһандық стандартын әзірлеуге қатысып жатыр. Дегенмен, АҚШ-тағы ірі инфрақұрылымдық, әскери ҒЗТКЖ/сатып алу және коммуналдық жобалардағы үлкен шығындар мен мерзімдердің бұзылуы осы жетістіктер мұндай жобалардың қиындықтарын жеңе алмағанын көрсетеді.

As a discipline, project management developed from different fields including construction, engineering and defense. In the United States, the forefather of project management is Henry Gantt, who is known for his use of the "bar" chart as a project management tool, for being an associate of Frederick Winslow Taylor's theories of scientific management, and for his study of the management of Navy ship building. His work is the forerunner to many modern project management tools including the work breakdown structure (WBS) and resource allocation. The 1950s marked the beginning of the modern project management era. Again, in the United States, prior to the 1950s, projects were managed on an ad hoc basis using mostly Gantt charts, and informal techniques and tools. At that time, two mathematical project scheduling models were developed: (1) the "Program Evaluation and Review Technique" or PERT, developed as part of the United States Navy's (in conjunction with the Lockheed Corporation) Polaris missile submarine program; and (2) the "Critical Path Method" (CPM) developed in a joint venture by both DuPont Corporation and Remington Rand Corporation for managing plant maintenance projects. These mathematical techniques quickly spread into many private enterprises. In 1969, the Project Management Institute (PMI) was formed to serve the interest of the project management industry. The premise of PMI is that the tools and techniques of project management are common even among the widespread application of projects from the software industry to the construction industry. In 1981, the PMI Board of Directors authorized the development of what has become A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK), standards and guidelines of practice that are widely used throughout the profession. The International Project Management Association (IPMA), founded in Europe in 1967, has undergone a similar development and instituted the IPMA Project Baseline. Both organizations are now participating in the development of a global project management standard. However, the exorbitant cost overruns and missed deadlines of large scale infrastructure, military R&D/procurement and utility projects in the US demonstrates that these advances have not been able to overcome the challenges of such projects.

Блэк Маунтин колледжі

1933 жылы Джон Эндрю Райс, Теодор Драйер және Роллинс колледжінің бұрынғы оқытушылары құрған Black Mountain College табиғатынан эксперименталды болды және пәнаралық көзқарасқа берілді, соның арқасында көрнекті суретшілер, ақындар мен дизайнерлерден тұратын факультет жиналды. Шағын бюджетпен, елден шалқап жатқан ауылдық жерде орналасқан Black Mountain бейресми және ынтымақтастық ахуалды қалыптастырды. Black Mountain-да пайда болған жаңалықтар, қарым-қатынастар және күтпеген байланыстар соғыстан кейінгі американдық өнер саласына, жоғары мәдениетке және, әрі қарай, поп-мәдениетке ұзақ әсер етті. Бакминстер Фуллер студент Кеннет Снелсонмен Black Mountain-да танысты, нәтижесінде мектеп ауласындағы таяқшалардан жасалған алғашқы геодезиялық күмбез пайда болды; Мерс Каннингэм би тобын құрды; ал Джон Кейдж өзінің алғашқы перформансын қойды. Black Mountain College – прогрессивті білім беру қозғалысынан туған, саналы түрде басқарылатын гуманитарлық мектеп. Өз кезінде ол суретшілер мен жазушылар үшін ерекше білім беру тәжірибесі болды және американдық авангарды үшін маңызды орта болды.

Оқу

Виктория университетінің докторлары Вольф Майкл Рот пен Стюарт Ли 1990-жылдардың басына дейін жеке тұлға «оқытудың бірлігі» және зерттеулердің негізгі нысаны болғандығын айтады. Екеуі де зерттеушілер мен тәжірибешілердің «білу» ұғымын мәдени практика ретінде қарастыруға көшкенін атап өтті. Рот пен Ли сондай-ақ былай деп мәлімдейді.

Бейнелеу өнері

Жалғыз, гений суретші туралы романтикалық көзқарас 1568 жылы жарық көрген Джорджо Вазаридің «Суретшілердің өмірі» еңбегінен бері қалыптасқан. Вазари көркемдік шеберлікті құдайлардың таңдаған адамдарға сыйлағандығы туралы идеяны таратып, көптеген көркемдік процестер туралы қалыпты, бірақ көбінесе жалған халық түсінігін қалыптастырды. Суретшілер ғасырлар бойы үлкен жұмыстарды аяқтау үшін ынтымақтастыққа тартылып келген, бірақ жалғыз суретші туралы миф 1960 және 1970 жылдарға дейін кеңінен күмәндалған жоқ.

Балет

Балет – өнердің бірлескен түрі. Оған музыка, бишілер, костюмдер, сахна, жарықтандыру және тағы да басқалары кіреді. Теориялық тұрғыдан алғанда, мұның бәрін бір адам басқара алады, бірақ көбінесе әр балет туындысы – ынтымақтастықтың нәтижесі. Балеттің ең алғашқы формальды туындыларынан бастап, Петр Чайковский мен Мариус Петипаның 19 ғасырдағы ұлы шедеврлеріне дейін, Джордж Баланчин мен Игорь Стравинскийдің 20 ғасырдағы шедеврлеріне дейін, және бүгінгі балет труппаларында да хореографтар, композиторлар және костюм дизайнерлері арасындағы тығыз байланыс өте маңызды. Би өнерінің өзінде де хореограф пен биші арасында ынтымақтастық болады. Хореограф өз ойында қозғалысты жасап, содан кейін бишіге оны физикалық түрде көрсетеді, ал биші оны көріп, еліктеуге немесе түсіндіруге тырысады.

Классикалық музыка

Популярлы музыкадағы ынтымақтастыққа қарағанда салыстырмалы түрде сирек болғанымен, классикалық композиторлардың бірлесіп жазған музыкасының көзге түсетін мысалдары бар. Ең танымал мысалдардың бірі: Винченцо Беллинидің «I puritani» операсынан алынған әуенге арналған соло фортепианоға арналған вариациялар жиынтығы – «Hexameron». Ол 1837 жылы жазылып, тұңғыш рет орындалды. Оған Франц Лист, Фредерик Шопен, Карл Черни, Сигисмонд Тальберг, Иоганн Петер Пиксис және Анри Герц үлес қосты. Тағы бір мысал – 1853 жылы скрипкашы Джозеф Иоахимге сыйлық ретінде жазылған скрипка мен фортепианоға арналған «F A E» сонатасы. Оның авторлары: Альберт Дитрих (бірінші бөлім), Роберт Шуман (екінші және төртінші бөлімдер) және Йоханнес Брамс (үшінші бөлім).

Ойын-сауық

Көңіл көтеру саласындағы ынтымақтастық театр өнерінің пайда болуымен, мыңдаған жылдар бұрын басталған. Ол сценарийшілер, режиссерлер, актерлер, продюсерлер және басқа да жеке тұлғалардың немесе топтардың бір туындының үстінде жұмыс істеуі түрінде көрінеді. ХХІ ғасырда жаңа технологиялар ынтымақтастықты күшейтті. Уилл Райт CurrentTV телеарнасындағы "Bar Karma" телесериалы үшін интернет желісінде сюжеттік желілерді бірлесіп жасауға мүмкіндік беретін жүйе әзірледі. Сценарийшілер ұйымдары кәсіби және әуесқой жазушылар мен киноөндірушілерді біріктіреді.

Бизнес

Бизнестегі ынтымақтастық ұйым ішінде де, ұйымдар арасында да кездеседі. Мысалдары ресми серіктестіктерден бастап, фрилансерлердің бірлесіп жұмыс істейтін кеңістіктерді пайдалануына, көпшілік қаржыландыруға және көпұлттық корпорацияның күрделілігіне дейін жетеді. Ұйымдар арасындағы ынтымақтастық қатысушы тараптарды ресурстарға инвестиция жасауға, өзара мақсаттарға жетуге, ақпарат, ресурстар, сыйақылар мен жауапкершіліктерді бөлісуге, сондай-ақ бірлескен шешімдер қабылдауға және мәселелерді шешуге итермелейді. Мемлекеттік, жеке және коммерциялық емес секторлар арасындағы ынтымақтастық күрделі саяси мәселелерді шешуде тиімді болуы мүмкін, бірақ оны ресми ұйымдық құрылымдарға қарағанда, шекаралық командалар мен желілер арқылы тиімдірек шешуге болады. Бизнес және менеджмент ғалымдары ұйымаралық ынтымақтастықты қолдау үшін ресми және бейресми механизмдердің маңыздылығына көп көңіл бөлді. Олар әсіресе келісімшарттық және қарым-қатынастық механизмдердің рөлін, сондай-ақ осы екі механизм арасындағы шиеленісті атап көрсетеді. Бірлескен сатып алулар мемлекеттік секторда ортақ тауарлар мен қызметтерді сатып алуда қаржылық үнемдеу мен операциялық тиімділікке қол жеткізудің, ал жеке секторда өзара тиімді нәтижелерге қол жеткізудің құралы ретінде жоғары бағаланады. Ынтымақтастық ұйым ішінде және жеткізу тізбегі бойында жақсырақ коммуникацияға мүмкіндік береді. Бұл көптеген адамдардың әртүрлі идеяларын үйлестіру арқылы білімнің кең спектрін тудырудың жолы. Таңдалған бірнеше фирмамен ынтымақтастық фирманың өнімділігі мен инновациялық нәтижелеріне оң әсер ететіні көрсетілген. Технология интернет, сымсыз байланыс және блогтар мен викилер сияқты ынтымақтастық құралдарын ұсынып, «жаппай ынтымақтастық» мүмкіндігін жасады. Адамдар географиялық және мәдени шекараларды жеңіп, жылдам коммуникация жасай алады және идеялармен бөліседі. Әлеуметтік желілер бизнес мәдениетіне еніп, файлдарды бөлісу және білім алмасу сияқты ынтымақтастыққа қатысты қолданыстарды қамтиды. Автор Эван Розеннің айтуынша, басқару және бақылау ұйымдық құрылымдары ынтымақтастыққа кедергі келтіреді және мұндай құрылымдарды ауыстыру ынтымақтастықтың дамуына жағдай жасайды. Зерттеулер ынтымақтастықтың жетістіктер мен өнімділікті арттыратынын көрсетті. Алайда, Халықаралық келісімшарттар және коммерциялық басқару қауымдастығының (IACCM, қазіргі World Commerce & Contracting) бұрынғы төрағасы Билл Хубер барлық компанияларда «ынтымақтастыққа бейім ДНК» жоқ екенін атап өтеді. Хубердің пікірінше, компаниялар табысты ынтымақтастық қарым-қатынастарын іске асыра алмаған немесе сақтап қала алмаған жағдайларда, себептерді көбінесе жетекшіліктің жеткіліксіз қолдауына немесе ынтымақтастық дағдыларының жетіспеушілігіне байланысты табуға болады. Ол сондай-ақ коммерциялық қарым-қатынастарда ынтымақтастық қарым-қатынастары әрқашан сатып алушылар мен сатушылар үшін өзара тиімді «жеңіс-жеңіс» нәтижелерін береді деп ойлаудың қауіптерін атап көрсетті. Кокс тәжірибелік зерттеулерді пайдаланады, онда құзыретті сатып алушылар ақшаның құнын қамтамасыз ету үшін ынтымақтастықты табысты қолданған, ал басқа мысалдарда «компетентсіз сатып алушылар» «алғашқыда жеңіс-жеңіс нәтижелері болып көрінгенді» пайдаланып, кейіннен «коммерциялық тұрғыдан қабілетті жеткізушілерге» жоғалған. Кокс өзінің бір мысалына қатысты былай деп қорытындылайды: «Сатып алушы жеңіс-жеңіс жағдайында екендігі туралы түсініктерден кейін, жағдай жеңіс-жеңіс немесе ең жақсы жағдайда жеткізушіге жағымды жарым-жартылай жеңіс-жеңіс жағдайында екендігі анық болды». Ынтымақтастыққа бизнес серіктестер тарапынан пайда табуға бағытталған және тіпті жақсы ниетті тараптардың күш-жігерін тежеуі мүмкін үйлестіру сәтсіздіктері де қауіп төндіреді. Нидерландыдағы Тильбург университетінің профессоры Маргарита Лейб, адамдар бірлесіп жұмыс істеген кезде пайда табуды басты орынға қоятын, Volkswagen компаниясының көліктердің шығарынды деңгейін жалған көрсеткені сияқты адал емес мінез-құлықты қалай ынталандыратынын жазды. Бұл көбінесе бір адамның өтірік айтуымен басталады, бұл басқалардың барлығын жауап ретінде күшейтуге итермелейді немесе қысым жасайды.

Collaboration in business can be found both within and across organizations, and examples range from formalised partnerships, use of coworking spaces where freelancers can work with others in a collaborative environment and crowd funding, to the complexity of a multinational corporation. Inter organizational collaboration brings participating parties to invest resources, mutually achieve goals, share information, resources, rewards and responsibilities, as well as make joint decisions and solve problems. Collaboration between public, private and voluntary sectors can be effective in tackling complex policy problems, but may be handled more effectively by boundary spanning teams and networks than by formal organizational structures. In turn, business and management scholars have paid much attention to the importance of both formal and informal mechanisms to support inter organizational collaboration. It especially points to the role of contractual and relational mechanisms and the inherent tensions between these two mechanisms. Collaborative procurement has been commended as a means of achieving financial savings and operational efficiency in the acquisition of common goods and services in the public sector, and producing mutually beneficial results in the private sector. Collaboration allows for better communication within organizations and along supply chains. It is a way of coordinating different ideas from numerous people to generate a wide variety of knowledge. Collaboration with a few selected firms has been shown to positively impact firm performance and innovation outcomes. Technology has provided the internet, wireless connectivity and collaboration tools such as blogs and wikis, and has as such created the possibility of "mass collaboration". People are able to rapidly communicate and share ideas, crossing longstanding geographical and cultural boundaries. Social networks permeate business culture where collaborative uses include file sharing and knowledge transfer. According to author Evan Rosen command and control organizational structures inhibit collaboration and replacing such structures allows collaboration to flourish. Studies have found that collaboration can increase achievement and productivity. However, Bill Huber, former chair of the International Association for Contract and Commercial Management (IACCM, now World Commerce & Contracting), notes that not all companies have what he calls "collaborative DNA". Huber argues thatblockquote|often when companies fail to implement or sustain successful collaborative relationships, the causes can be traced to insufficient leadership support or to underdeveloped collaboration skills. has highlighted the dangers in thinking that collaborative relationships always produce mutually advantageous "win win" outcomes for both buyers and sellers in commercial relationships. Cox uses case studies which show where competent buyers have used collaboration successful to secure value for money, and other examples where "incompent buyers" utilizing "what initially appear to be win win outcomes" subsequently lose out to "more commercially competent suppliers". In relation to one of his examples, Cox concludes thatquote|From a perception that the buyer was in a win win situation, it soon became apparent that it was either close to a lose win or at best a partial win win situation favouring the supplier. Collaboration is also threatened by opportunism from the business partners and the possibility of coordination failures that can derail the efforts of even well intentioned parties. Margarita Leib, a professor at Tilburg University in the Netherlands, wrote about how individuals working together sometimes promote dishonest behavior that prioritizes profit, like what Volkswagen did to fake vehicle emission levels. This often begins with one person lying, which incentivizes or pressures everyone else to escalate in response.

Баспа ісі

Баспадастырудағы ынтымақтастық екі авторлыққа немесе ортақ негіздегі өндіріс сияқты күрделі болуы мүмкін. Usenet, электрондық пошта тізімдері, блогтар және вики-сайттар сияқты құралдар бар, ал "нақты" мысалдарға монографиялар (кітаптар) және газеттер, журналдар мен басылымдар сияқты мерзімді басылымдар жатады. Бір тәсіл бойынша автор шығарманың алғашқы нұсқаларын/тарауларын интернетке жариялап, барлық қатысушылардан ұсыныстар сұрайды. Осы тәсіл "Марсиан" романының техникалық тұрғысының мүмкіндігінше дәл болуына көмектесті.

Техникалық байланыс

Техникалық коммуникациядағы ынтымақтастық (көбінесе техникалық жазу деп те аталады) компьютерлік аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз ету, медицина, инженерия, робототехника, аэронавтика, биотехнология, ақпараттық технологиялар және қаржы сияқты көптеген техникалық және кәсіби салаларда техникалық құжаттарды жасау және тарату процесінде маңыздырақ болып келеді. Техникалық коммуникациядағы ынтымақтастық техникалық жазушылар мен олар жұмыс істейтін компанияларға икемділік, өнімділік және жаңару мүмкіндіктерін ұсынады, нәтижесінде жеке адамдар жасаған құжаттарға қарағанда толық және дәл техникалық құжаттар шығарылады. Техникалық коммуникациядағы ынтымақтастық әдетте ортақ құжаттарды өңдеу орталарында (мысалы, Google Docs), әлеуметтік желілерде, бейнеконференциялар арқылы, SMS және IM хабарламалармен, сондай-ақ бұлттық авторлық платформаларда жүзеге асырылады.

Ғылым

Ғылыми ынтымақтастық жиырмасыншы ғасырда жарылқаумен дамыды, бұл жарияланған мақалалардағы бірлескен авторлардың санының артуымен өлшенді. Вагнер мен Лейдесдорфтың зерттеуі бойынша, 1990 жылдан 2005 жылға дейін халықаралық ынтымақтастық екі есеге өсті. Дәрігерлер, медбикелер және басқа да денсаулық сақтау мамандары арасындағы ынтымақтастық команда мүшелерінің бір-бірінің білімі мен дағдылары туралы хабардарлығын арттырады, бұл шешім қабылдаудың үнемі жақсаруына алып келеді. Осы дамудың бір кемшілігі – денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтердің үзіліске түсуі, ол қызметтерді біріктіруге кедергі келтіріп, нәтижесінде күтімнің жетілмейтіндігіне, қайталанудан туындаған жоғары шығындарға және күтім сапасының нашарлауына әкеледі. Қазіргі жүйеде күтім үзіліске түсіп, бірнеше түрлі мүдделі тараптар тарапынан ұсынылады, бұл барлық мүдделі тараптардың адамдардың қажеттіліктеріне сәйкес қызметтерді ұсыну үшін ұйымдар ішінде де, олардың арасында да үйлестіру мен ынтымақтастық орнату қажеттілігін арттырады. Мүдделі тараптар арасындағы ынтымақтастықты арттыру қажеттілігі адамға бағытталған күтім принциптерімен үндеседі.

Интернет

Интернеттің төмен құны және идеяларды, білімді және дағдыларды дерлік бірден бөлісу мүмкіндігі бірлесіп жұмыс істеуді едәуір жеңілдетті. Топтар немесе арзан бағада байланыса алады, сонымен қатар Интернеттің кең ауқымы топтардың, әсіресе шашыраңқы, нақты қатысушылардың арасында оңай құрылуына мүмкіндік береді. Мұның мысалы – бағдарламалық жасақтаманы дамытудағы ақысыз бағдарламалық жасақтама қозғалысы, ол GNU және Linux жүйелерін бастапқы кодтан жасады және Mozilla мен OpenOffice.org (бұрын Netscape Communicator және StarOffice деп белгілі болған) бағдарламалық жасақтамаларын өздігінен дамытуды қолға алды. Соңғы уақытта әлеуметтік желілер платформаларының дамуымен адамдар арасындағы байланыс және ынтымақтастық үшін Интернеттің қолданылуы үнемі және жылдам өсуде. Интернеттің 2.0 нұсқасы бірлескен жобалар, блогтар, онлайн-қоғамдастықтар, әлеуметтік желілер, топтық ойындар үшін құралға айналды. Әлеуметтік желілердің тиімді ынтымақтастыққа қалай көмектесетінін бизнес ортасынан көруге болады. Коммуникация және ынтымақтастық ұйымдардың қызметкерлері мен серіктері үшін жаңа иерархиялар мен кең желілерді құрайды. Бұдан өзге, бұл бизнеске сол әлеуметтік желілердегі ықпал етушілермен ынтымақтаса отырып, маркетингтік стратегияларын кеңейтуге мүмкіндік береді.

Ортақ ортаға негізделген әріптестік өндірісі

Commons based peer production – Йель заң профессоры Йохай Бенклердің көптеген адамдардың шығармашылық күшінің (көбінесе интернет арқылы) ірі, мағыналы жобаларға үйлестірілетін, көбінесе иерархиялық ұйымдастырусыз немесе қаржылық сыйақысыз жаңа экономикалық өндіріс моделін сипаттау үшін қолданған термині. Ол мұны фирмалық өндіріспен (онда орталықтандырылған шешім қабылдау процесі не істеу керектігін және кім орындайтынын анықтайды) және нарыққа негізделген өндіріспен (әр түрлі жұмыстарға әртүрлі баға белгілеу жұмыс істеуге қызығушылық танытқандарды тартады) салыстырады. Ортақ пайдалану негізінде жасалған өнімдерге Linux компьютерлік операциялық жүйесі, Slashdot жаңалықтар мен хабарландырулар сайты, Kuro5hin технология және мәдениет талқылау алаңы, Wikipedia онлайн энциклопедиясы және Clickworkers ғылыми еңбектерді бірлесіп жасау платформасы жатады. Тағы бір мысал – Socialtext, бұл вики және веб-блогтар сияқты құралдарды қолданатын және компанияларға бірлесіп жұмыс істеу ортасын құруға көмектесетін бағдарламалық шешім.

Жаппай таратылған ынтымақтастық

Митчелл Капор 2005 жылғы 9 қарашада Беркли университетінде жасаған баяндамасында викилер, электрондық пошта тізімдері, блогтар және басқа да контент құратын онлайн виртуалды қауымдастықтардың пайда болуын сипаттау үшін «жаппай тараған ынтымақтастық» терминін қолданды.